Μελέτη εξηγεί γιατί η άσκηση από μόνη της συχνά οδηγεί σε μικρότερη απώλεια βάρους από την αναμενόμενη και γιατί η διατροφή παραμένει καθοριστικός παράγοντας στη ρύθμιση του σωματικού βάρους.
Παρότι η σωματική δραστηριότητα έχει αναμφισβήτητα πολλαπλά οφέλη για την υγεία και είναι συνδεδεμένη με την απώλεια βάρους, μια νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι μπορεί τελικά να μην είναι τόσο αποτελεσματική όσο πιστεύαμε για τη μείωση του σωματικού λίπους.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology και προσφέρουν μια πιο σύνθετη εξήγηση για το πώς λειτουργεί ο μεταβολισμός μας.
Για δεκαετίες, οι επιστήμονες βασίζονταν στο λεγόμενο «Προσθετικό Μοντέλο» για να υπολογίσουν τη συνολική ενεργειακή δαπάνη του οργανισμού.
Σύμφωνα με αυτό, οι θερμίδες που καίμε καθημερινά είναι το άθροισμα της ενέργειας που απαιτείται για τις βασικές λειτουργίες του σώματος (όπως η αναπνοή και η λειτουργία των οργάνων) και των θερμίδων που καίγονται μέσω των δραστηριοτήτων και της άσκησης.
Οπότε κάθε θερμίδα που καίγεται κατά τη διάρκεια της προπόνησης θεωρείται ότι προστίθεται στη συνολική ημερήσια καύση, οδηγώντας θεωρητικά σε απώλεια βάρους.
Άσκηση – «Περιορισμένο Μοντέλο»
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, κερδίζει έδαφος μια διαφορετική προσέγγιση, γνωστή ως «Περιορισμένο Μοντέλο» ενεργειακής δαπάνης. Το μοντέλο αυτό υποστηρίζει ότι το ανθρώπινο σώμα διαθέτει ένα σχετικά σταθερό όριο ενέργειας που μπορεί να δαπανήσει καθημερινά.
Όταν αυξάνεται η κατανάλωση ενέργειας, μέσω της άσκησης, σε τέτοιο βαθμό που να ξεπερνιέται το όριο, ο οργανισμός φαίνεται να αντισταθμίζει αυτή την αύξηση μειώνοντας την ενέργεια που δαπανά σε άλλες λειτουργίες, όπως η κυτταρική επιδιόρθωση ή ορισμένες σωματικές δραστηριότητες χαμηλής έντασης.
Έτσι, ένα μέρος των θερμίδων που «καίγονται» με την άσκηση ουσιαστικά εξισορροπείται. Με απλά λόγια, το σώμα «εξοικονομεί» ενέργεια από αλλού για να αντισταθμίσει την επιπλέον προσπάθεια, με αποτέλεσμα η συνολική καύση να μην αυξάνεται όσο θα περιμέναμε.
Για να εξετάσουν ποιο από τα δύο μοντέλα αντανακλά καλύτερα την πραγματικότητα, δύο ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Duke στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Χέρμαν Πόντζερ, καθηγητής Εξελικτικής Ανθρωπολογίας, και ο Έρικ Τ. Τρέξλερ, ερευνητής στη φυσιολογία της άσκησης, ανέλυσαν δεδομένα από 14 διαφορετικές μελέτες.
Οι μελέτες αυτές περιλάμβαναν συνολικά 450 άτομα που συμμετείχαν σε προγράμματα άσκησης, καθώς και στοιχεία από πειράματα σε ζώα.
Στην πράξη, διαπιστώθηκε ότι κατά μέσο όρο περίπου το 72% των θερμίδων που καίγονται κατά την άσκηση προστίθεται στη συνολική ημερήσια κατανάλωση ενέργειας.
Το υπόλοιπο 28% φαίνεται να αντισταθμίζεται, καθώς το σώμα μειώνει την ενέργεια που δαπανά σε άλλες λειτουργίες.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το ποσοστό αυτό αποτελεί μέσο όρο και μπορεί να διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο, ανάλογα με τον μεταβολισμό, την ένταση της άσκησης και άλλους παράγοντες.
Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά, «οι άνθρωποι και τα ζώα ανταποκρίνονται στην αυξημένη σωματική δραστηριότητα μειώνοντας την ενεργειακή δαπάνη σε άλλες βιολογικές διεργασίες». Πρόκειται για το στοιχείο που ενισχύει το Περιορισμένο Μοντέλο ενεργειακής δαπάνης.
Άσκηση – Σε τι μας βοηθούν τα ευρήματα της έρευνας
Τα ευρήματα αυτά βοηθούν να κατανοήσουμε γιατί η άσκηση από μόνη της συχνά οδηγεί σε μικρότερη απώλεια βάρους από την αναμενόμενη και γιατί η διατροφή παραμένει καθοριστικός παράγοντας στη ρύθμιση του σωματικού βάρους.
Η άσκηση εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά σημαντική για τη συνολική υγεία, αλλά η αποτελεσματική απώλεια βάρους φαίνεται να απαιτεί έναν συνδυασμό σωματικής δραστηριότητας και κατάλληλης διατροφικής στρατηγικής.
Φωτογραφία: istock
