Γιατί αυξάνεται η χρήση αναβολικών στους ανήλικους. Ποιοι σοβαροί κίνδυνοι απειλούν την υγεία τους.
Η εφηβεία είναι μια κρίσιμη περίοδος ραγδαίων ορμονικών και σωματικών αλλαγών, γεγονός που καθιστά τον οργανισμό των νέων εξαιρετικά ευάλωτο στη δράση των αναβολικών ουσιών.
Η επιθυμία για αύξηση της μυϊκής μάζας, βελτίωση των αθλητικών επιδόσεων και απόκτηση ενός πιο γυμνασμένου σώματος μπορεί να οδηγήσει αρκετούς νέους στη χρήση ουσιών που υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα, αλλά που ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική και ψυχική τους υγεία.
Τα στεροειδή αναβολικά είναι συνθετικές ουσίες που μιμούνται τη δράση της τεστοστερόνης, της κύριας ανδρικής ορμόνης. Ενισχύουν την πρωτεϊνοσύνθεση στους μυς, προάγοντας την αύξηση της μυϊκής μάζας και της δύναμης, ενώ περιορίζοντας παράλληλα τη μυϊκή αποδόμηση.
Αναβολικά στους ανήλικους: Γιατί καταφεύγουν σε αυτά;
Η πίεση για καλύτερες αθλητικές επιδόσεις, ο ανταγωνισμός στον αθλητισμό, η επιθυμία για γρήγορη μυϊκή ανάπτυξη και τα πρότυπα σωματικής διάπλασης που προβάλλονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν ορισμένους από τους παράγοντες που ευνοούν τη χρήση αναβολικών.
Ωστόσο, τα γρήγορα αποτελέσματα που υπόσχονται οι ουσίες αυτές συνοδεύονται από σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες, οι οποίες μπορεί να εκδηλωθούν τόσο κατά τη χρήση τους όσο και αρκετά χρόνια αργότερα.
Αναβολικά στους ανήλικους: Οι επιπτώσεις στην ανάπτυξή τους
Η εφηβεία αποτελεί μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο σωματικής και ορμονικής ανάπτυξης. Η χορήγηση αναβολικών μπορεί να διαταράξει τη φυσιολογική ορμονική ισορροπία και να προκαλέσει πρόωρη ωρίμανση των οστών και πρώιμη σύγκλειση των επιφύσεων.
Ως αποτέλεσμα, μπορεί να ανασταλεί πρόωρα η ανάπτυξη των οστών και να περιοριστεί το τελικό ύψος του εφήβου.
Αναβολικά στους ανήλικους: Πως επηρεάζεται η αναπαραγωγική υγεία
Η παρατεταμένη χρήση αναβολικών μπορεί να προκαλέσει σημαντικές διαταραχές στο αναπαραγωγικό σύστημα.
Στα αγόρια ενδέχεται να εμφανιστούν:
- Μείωση της παραγωγής σπερματοζωαρίων.
- Ατροφία των όρχεων.
- Διαταραχές της στυτικής λειτουργίας.
- Γυναικομαστία, δηλαδή αύξηση του μαζικού αδένα.
Στα κορίτσια μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές της εμμήνου ρύσεως, διαταραχή της ωορρηξίας και προβλήματα γονιμότητας. Επιπλέον, ενδέχεται να εμφανιστούν αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο και στο σώμα, ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία, βάθυνση της φωνής και διόγκωση της κλειτορίδας. Ορισμένες από αυτές τις μεταβολές μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες.
Αναβολικά στους ανήλικους: Καρδιαγγειακές, ηπατικές και δερματικές επιπλοκές
Η μακροχρόνια χρήση αναβολικών σχετίζεται με διαταραχές του λιπιδαιμικού προφίλ, όπως μείωση της HDL («καλής») και αύξηση της LDL («κακής») χοληστερόλης. Παράλληλα, μπορεί να προκαλέσει υπερτροφία του καρδιακού μυός και να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών.
Στις πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνονται επίσης η ηπατική βλάβη και η εμφάνιση ηπατικών όγκων, η έντονη ακμή, οι μυϊκοί πόνοι και οι μόνιμες ραγάδες του δέρματος.
Αναβολικά στους ανήλικους: Ψυχολογικές επιπτώσεις και εξάρτηση
Τα αναβολικά δεν επηρεάζουν μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχική υγεία. Η χρήση τους μπορεί να συνδεθεί με ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, απότομες μεταβολές της διάθεσης, παρανοϊκές σκέψεις και καταθλιπτικά συμπτώματα.
Επιπλέον, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ανάπτυξης εξάρτησης. Η διακοπή τους μπορεί να συνοδεύεται από κόπωση, αϋπνία, απώλεια όρεξης, ανησυχία, διαταραχές της διάθεσης και κατάθλιψη.
Αναβολικά στους ανηλίκους: Πρόσθετοι κίνδυνοι από την παράνομη χρήση
Η προμήθεια αναβολικών μέσω διαδικτύου ή μη ελεγχόμενων πηγών ενέχει πρόσθετους κινδύνους, καθώς τα σκευάσματα μπορεί να είναι νοθευμένα ή να περιέχουν άγνωστες τοξικές ουσίες.
Επιπλέον, η κοινή χρήση συριγγών αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης λοιμώξεων, όπως ο HIV και οι ιογενείς ηπατίτιδες B και C.
Αναβολικά στους ανήλικους: Η πρόληψη είναι η μόνη προστασία
Η χρήση αναβολικών χωρίς ιατρική ένδειξη δεν αποτελεί ασφαλή ή αποδεκτή μέθοδο βελτίωσης της αθλητικής απόδοσης, ιδιαίτερα μάλιστα στην εφηβεία. Η σωστή διατροφή, η εξατομικευμένη προπόνηση, η επαρκής ξεκούραση και η επιστημονικά καθοδηγούμενη ενδυνάμωση αποτελούν τις ασφαλέστερες επιλογές για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και της αθλητικής επίδοσης.
Πηγές:
- Mayo Clinic, Performance-enhancing drugs: Know the risks, https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134
- Anabolic steroid use and associated health risk behaviours, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8726343/
- The Risks for Teenagers of Using Steroids, https://www.drugs.com/article/teenagers-using-steroids.html
Φωτογραφία iStock
