Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για την υγεία των γυναικών. Στην Ελλάδα, περίπου 4.500 γυναίκες διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο, ενώ 2.500 χάνουν τη ζωή τους από τη νόσο.
Παρότι συχνά συνδέεται με τη σύγχρονη εποχή, πρόκειται για μια ασθένεια γνωστή ήδη από την αρχαιότητα. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά σε αιγυπτιακό πάπυρο ηλικίας περίπου 2.500 ετών, στον οποίο περιγράφεται με ακρίβεια η κλινική εικόνα του καρκίνου του μαστού και αναγνωρίζεται η επικινδυνότητά του.
Υπάρχει αύξηση κρουσμάτων στην εποχή μας;
Τις τελευταίες δεκαετίες έχει καταγραφεί αύξηση των περιστατικών καρκίνου του μαστού. Συγκεκριμένα, τη δεκαετία του 1980 η ετήσια αύξηση ανερχόταν σε 5%, ενώ το 2000 περιορίστηκε στο 3%. Η τάση αυτή αποδίδεται εν μέρει στην καλύτερη καταγραφή των περιστατικών και στην εφαρμογή οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, αλλά και σε παράγοντες που σχετίζονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής, όπως οι διατροφικές συνήθειες, η ατεκνία και η απόκτηση παιδιών σε μεγαλύτερη ηλικία.
Ποια είναι η αιτία εμφάνισης του καρκίνου του μαστού;
Η αιτία του καρκίνου του μαστού είναι άγνωστη, όπως και των περισσότερων καρκίνων. Έχουν εντοπιστεί όμως παράγοντες που ευνοούν την εκδήλωση της νόσου. Η δράση τους είναι πολύπλοκη και ενδεχομένως αλληλοεπηρεάζονται.
Η κληρονομικότητα είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Περίπου 10% των καρκίνων μαστού οφείλονται σε γονιδιακούς παράγοντες και 5% από αυτούς στην παρουσία των μεταλλαγμένων BRCA1 και BRCA2 γονιδίων. Η παρουσία τους σε μια γυναίκα αυξάνει κατά 60 έως 80% τον κίνδυνο καρκίνου μαστού και λίγο λιγότερο των ωοθηκών. Έχουν εντοπιστεί και άλλα επιβαρυντικά γονίδια χαμηλότερου κινδύνου. Σήμερα, με την απλοποίηση ανίχνευσης των γονιδίων και τη μείωση του κόστους είναι εύκολο να εντοπιστούν στις γυναίκες με τις κατάλληλες προϋποθέσεις.
Άλλοι παράγοντες είναι η νόσηση συγγενών πρώτου ή δευτέρου βαθμού από καρκίνο μαστού ή ωοθηκών, η παχυσαρκία και ορμονικοί παράγοντες όπως η πρώιμη εμμηναρχή, καθυστερημένη εμμηνόπαυση, η ατεκνία και η καθυστερημένη πρώτη κύηση.
Πως εμφανίζεται ο καρκίνος μαστού;
Η έναρξη του καρκίνου μαστού είναι ασυμπωματική, χωρίς πόνο, γι’ αυτό συχνά διαγιγνώσκεται καθυστερημένα. Συνήθως γίνεται αντιληπτός, σαν ψηλαφητός ανώδυνος όζος που επιμένει. Άλλες ενδείξεις είναι η πρόσφατη εισολκή της θηλής, η αλλαγή της καμπυλότητάς του μαστού, μια εισολκή στο δέρμα, και η αιματηρή ρύση από την θηλή. Ιδιαίτερη οντότητα, ευτυχώς σπάνια, είναι ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού, που εμφανίζετε με ψυχρή ερυθρότητα στον μαστό, οίδημα στο δέρμα, και συχνά διογκωμένους λεμφαδένες.
Υπάρχει αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης;
Επειδή το πρωτοπαθές αίτιο είναι άγνωστο, η πρόληψη βασίζεται στην έγκαιρη διάγνωση. Η έγκαιρη διάγνωση εξασφαλίζει απλούστερες θεραπείες και καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα. Η μαστογραφία, εδώ και αρκετές δεκαετίες, με ασφαλή τεκμηρίωση, αποτελεί την βασική εξέταση προληπτικού ελέγχου, λόγω της ανίχνευσης των αποτιτανώσεων που αποτελούν πρώιμη εκδήλωση καρκίνου.
Πως καθορίζεται ο προληπτικός έλεγχος;
Ο προληπτικός έλεγχος του μαστού αποτελεί μια εξατομικευμένη διαδικασία, η οποία καθορίζεται από εξειδικευμένο ιατρό ή Κέντρο Μαστού, σε συνεργασία με την εξεταζόμενη και με βάση τον ατομικό της κίνδυνο. Για τον σχεδιασμό του κατάλληλου προγράμματος παρακολούθησης λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, η κληρονομική προδιάθεση, η πυκνότητα των μαστών και η γενικότερη κατάσταση της υγείας.
Το πρωτόκολλο παρακολούθησης για μια γυναίκα ενδιαμέσου κίνδυνου, περιλαμβάνει:
- Από την ηλικία των 30 ετών, υπερηχογράφημα και κλινική εξέταση κάθε χρόνο.
- Από την ηλικία των 40 ετών, ετήσια μαστογραφία έως τα 75, ή και περαιτέρω, εφόσον η ηλικία της γυναίκας το επιτρέπει.
Το υπερηχογράφημα μαστών αποτελεί σημαντική συμπληρωματική εξέταση, ιδιαίτερα για τη διερεύνηση ευρημάτων σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς. Παράλληλα, η ψηφιακή τομοσύνθεση, μια εξελιγμένη μορφή μαστογραφίας, και η εντοπιστική μαστογραφία συμβάλλουν στην πληρέστερη απεικονιστική διερεύνηση.
Η μαγνητική τομογραφία μαστών προσφέρει υψηλή διαγνωστική ευαισθησία και ενδείκνυται κυρίως για γυναίκες υψηλού κινδύνου, καθώς και για τη διερεύνηση συγκεκριμένων ευρημάτων, σύμφωνα με την εκτίμηση του εξειδικευμένου ιατρού.
Όταν εντοπίζεται κάποιο ύποπτο εύρημα, μπορεί να χρειαστεί βιοψία με κόπτουσα βελόνα, υπό υπερηχογραφική ή στερεοτακτική καθοδήγηση. Πρόκειται για μια ελάχιστα επεμβατική διαδικασία, που πραγματοποιείται συνήθως με τοπική αναισθησία και επιτρέπει τη λήψη ιστικού δείγματος για ιστολογική εξέταση. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η ακριβής διάγνωση και, εφόσον απαιτείται, ο κατάλληλος σχεδιασμός της θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Με ποιο τρόπο αντιμετωπίζεται ένας καρκίνος μαστού σήμερα;
Η θεραπεία αποβλέπει τόσο στην αντιμετώπιση της τοπικής νόσου, στο μαστό και στην μασχάλη, που επιτυγχάνεται με την χειρουργική επέμβαση και την ακτινοθεραπεία, όσο και στην αποτροπή γενίκευσης της νόσου (μεταστάσεις) που επιτυγχάνεται με τις συστηματικές θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία, η ορμονοθεραπεία και η ανοσοθεραπεία.
Ποια είναι τα νεότερα δεδομένα στους θεραπευτικούς χειρισμούς;
Σήμερα, είμαστε στην ευνοϊκή θέση να επιτυγχάνεται στοχευμένη θεραπεία σε συγκεκριμένες θέσεις του καρκινικού κυττάρου, με την ανοσοθεραπεία και την χημειοθεραπεία, με σημαντικά οφέλη στην καταστολή της νόσου και στον περιορισμό των παρενεργειών. Με αυτόν τον τρόπο, η θεραπεία είναι συγκεκριμένη και ιδιαίτερη για κάθε ασθενή.
Σήμερα, με την καθιέρωση των τεστ των γενετικών απογραφών, που γίνονται σε τμήμα του όγκου, προσδιορίζουμε την κατάλληλη αγωγή και αποφεύγονται τοξικές και δαπανηρές θεραπείες. Αντιστοίχως και η χειρουργική, έχει προχωρήσει σε αποκλιμάκωση των επεμβάσεων. Η ογκεκτομή που επιτρέπει στην γυναίκα να διατηρήσει τον μαστό της και η τεχνική του λεμφαδένα φρουρού, για τον έλεγχο της μασχάλης που έχει απαλλάξει τις γυναίκες από το επαχθές λεμφοίδημα, έχουν καθιερωθεί σαν αποτελεσματικές θεραπείες εκλογής.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η θνητότητα από τον καρκίνο του μαστού, χάρη στα νέα καινοτόμα και αποτελεσματικά φάρμακα και την γενίκευση του προληπτικού ελέγχου περιορίστηκε κατά 30%. Υπάρχει πια βάσιμη αισιοδοξία από την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στην Ιατρική και την Βιολογία να είναι εφικτή η πλήρης ίαση της νόσου.
Διαβάστε περισσότερα άρθρα για θέματα που αφορούν την υγεία σας, εδώ
Φωτογραφία: iStock
