Πότε κορυφώνεται το φαινόμενο. Ποιες ομάδες πληθυσμού κινδυνεύουν περισσότερο.
Για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα η αφρικανική σκόνη καλύπτει μεγάλο μέρος της χώρας, με το φαινόμενο να παρουσιάζει σήμερα (13.11.2026) τη μεγαλύτερη έντασή του.
Οι μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων ημερών ευνοούν τη μεταφορά αερίων μαζών, από τη Σαχάρα προς την Ανατολική Μεσόγειο. Η μεταφορά αφρικανικής σκόνης αναμένεται να κορυφωθεί κατά τη διάρκεια της σημερινής ημέρας, επιβαρύνοντας σημαντικά την ποιότητα του αέρα.
Σύμφωνα με τα προγνωστικά δεδομένα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr, η Δυτική Ελλάδα, οι Κυκλάδες και η Κρήτη εκτιμάται ότι θα δεχθούν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Από το Σάββατο (14.11.2026), η αλλαγή στην κατεύθυνση των ανέμων θα συμβάλει στον περιορισμό του φαινομένου και στη σταδιακή υποχώρηση των συγκεντρώσεων αφρικανικής σκόνης.
Αφρικανική σκόνη: Τι «κρύβεται» μέσα στα αιωρούμενα σωματίδια
Η αφρικανική σκόνη είναι ένα φυσικό φαινόμενο που προκαλείται από τη μεταφορά μικροσκοπικών σωματιδίων από ερημικές περιοχές – κυρίως από τη Σαχάρα – σε μεγάλες αποστάσεις μέσω των ατμοσφαιρικών ρευμάτων.
Τα σωματίδια αυτά δεν αποτελούνται αποκλειστικά από άμμο. Ανάλογα με την περιοχή προέλευσης και τη διαδρομή τους, μπορεί να περιέχουν ανόργανες και οργανικές ουσίες, καθώς και μικροοργανισμούς, όπως βακτήρια, μύκητες και ιούς.
Η παρουσία αυτών των μικροοργανισμών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η αφρικανική σκόνη μεταδίδει λοιμώδη νοσήματα. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν ότι η μεταφορά σκόνης ευθύνεται για τη μετάδοση λοιμώξεων στον άνθρωπο.
Αφρικανική σκόνη: Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από την έκθεση;
Η έκθεση στην αφρικανική σκόνη μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στα μάτια, με φαγούρα και δακρύρροια, αλλά και συμπτώματα από το αναπνευστικό, όπως φτέρνισμα, καταρροή, πονόλαιμο, βήχα και δυσκολία στην αναπνοή.
Στους περισσότερους υγιείς ανθρώπους τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια. Αντίθετα, σε άτομα με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας, η επιβάρυνση μπορεί να είναι μεγαλύτερη και να προκαλέσει επιδείνωση του άσθματος ή της ΧΑΠ. Έχουν επίσης καταγραφεί συσχετίσεις με αυξημένες επισκέψεις στα νοσοκομεία λόγω αναπνευστικών και καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Η εισπνοή αιωρούμενων σωματιδίων μπορεί να επηρεάσει όλους τους ανθρώπους, ωστόσο, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ορισμένες ομάδες πολιτών είναι πιο ευάλωτες στις επιπτώσεις της σκόνης. Αυτές είναι:
- Τα βρέφη και τα παιδιά.
- Τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών.
- Όσους πάσχουν από άσθμα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
- Ασθενείς με χρόνια καρδιαγγειακά νοσήματα.
Αφρικανική σκόνη: Τα μέτρα προστασίας που συστήνει ο ΕΟΔΥ
Κατά τη διάρκεια των ημερών με υψηλές συγκεντρώσεις σκόνης, ο ΕΟΔΥ συστήνει τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό της έκθεσης. Ειδικότερα, συστήνει:
- Περιορίστε την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους: Αποφύγετε τις άσκοπες μετακινήσεις και παραμείνετε, όσο είναι δυνατόν, στο σπίτι ή στο γραφείο. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αναβάλετε την έντονη σωματική άσκηση σε εξωτερικούς χώρους, όπως το τρέξιμο, η ποδηλασία και οι αθλητικές προπονήσεις.
- Χρησιμοποιήστε κατάλληλη μάσκα: Εάν χρειάζεται να κυκλοφορήσετε σε εξωτερικούς χώρους, ιδιαίτερα όταν οι συγκεντρώσεις σκόνης είναι υψηλές, προτιμήστε μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας.
- Κρατήστε κλειστά τα παράθυρα: Περιορίστε την είσοδο του εξωτερικού αέρα στο σπίτι και στον χώρο εργασίας. Εάν διαθέτετε καθαριστή αέρα, βεβαιωθείτε ότι διαθέτει κατάλληλα φίλτρα και βρίσκεται σε λειτουργία.
- Καθαρίστε σωστά τους εσωτερικούς χώρους: Χρησιμοποιήστε υγρό πανί για τις επιφάνειες και σφουγγαρίστε τα δάπεδα, ώστε να απομακρύνετε τη σκόνη χωρίς να την ανασηκώνετε. Αποφύγετε το κάπνισμα, τα κεριά, το τζάκι και άλλες δραστηριότητες που επιβαρύνουν τον αέρα.
- Φροντίστε την ενυδάτωσή σας: Πίνετε αρκετό νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Αφρικανική σκόνη: Τι πρέπει να προσέχουν όσοι έχουν άσθμα ή καρδιολογικά προβλήματα
Για τους ανθρώπους με άσθμα ή άλλες χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις, η αφρικανική σκόνη μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Ο ΕΟΔΥ συστήνει να ακολουθούν πιστά το θεραπευτικό πλάνο που έχουν συμφωνήσει με τον γιατρό τους και να έχουν πάντα μαζί τους τα εισπνεόμενα φάρμακά τους.
Δεν θα πρέπει να αλλάζουν τη δοσολογία ή τη συχνότητα της αγωγής χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Αντίστοιχα, όσοι έχουν καρδιαγγειακά προβλήματα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί εάν εμφανίσουν πόνο ή σφίξιμο στο στήθος, ταχυκαρδία, δύσπνοια ή ασυνήθιστη κόπωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η ενημέρωση για την ποιότητα του αέρα και η αποφυγή της άσκοπης έκθεσης αποτελούν τα βασικότερα μέτρα προστασίας. Ιδιαίτερα τις ημέρες που η αφρικανική σκόνη βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, η πρόληψη είναι σημαντική για την προστασία της αναπνευστικής και της καρδιαγγειακής υγείας.
Μπορείτε να παρακολουθείτε την εξέλιξη των επεισοδίων αφρικανικής σκόνης στην Ελλάδα από το Παρατηρητήριο Μεταφοράς Ερημικής Σκόνης (https://meteo.gr/dust/), που λειτουργεί επιχειρησιακά η Μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Φωτογραφία: iStock
