Πώς μπορούν να αναπτυχθούν δόντια έξω από το στόμα. Πόσο συχνό είναι το φαινόμενο και πώς αντιμετωπίζεται.
Ένας 16χρονος στην Ινδία υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για να αφαιρεθεί ένα δόντι που εμφανίστηκε ξαφνικά στον αριστερό οφθαλμικό κόγχο του, ανάμεσα στο βλέφαρο και το φρύδι του.
Ο νεαρός είχε παρατηρήσει έναν μήνα νωρίτερα ένα ανώδυνο πρήξιμο στην περιοχή. Ωστόσο οι γονείς του τον μετέφεραν επειγόντως στο νοσοκομείο όταν άρχισαν να προβάλλουν δύο σκληρές, αιχμηρές γωνίες.
Μία αξονική τομογραφία αποκάλυψε ότι επρόκειτο για έναν πλήρως ανεπτυγμένο κυνόδοντα. Οι δύο αιχμές που εκφύονταν από το οστό του οφθαλμικού κόγχου ήταν η μύλη του δοντιού και η ρίζα του. Η μύλη είναι το ορατό τμήμα του δοντιού, που χρησιμοποιούμε κατά τη μάσηση.
Το περιστατικό συνέβη στο Οφθαλμολογικό Νοσοκομείο Aravind, στην πόλη Μαντουράι. Οι λεπτομέρειες γι’ αυτό δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Opthalmology.
Οι χειρουργοί του νοσοκομείου αφαίρεσαν το δόντι και το εξέτασαν. Όπως διαπίστωσαν δεν αποτελούσε τμήμα κάποιου τερατώματος. Το τεράτωμα είναι ένα σπάνιο είδος όγκου, που μπορεί να περιέχει πλήρως ανεπτυγμένους ιστούς όπως δόντια, μαλλιά, οστά. Έτσι, ο νεαρός διαγνώσθηκε με έκτοπο δόντι.
Τι είναι και που αναπτύσσονται
Τα έκτοπα δόντια αναπτύσσονται ή ανατέλλουν σε λάθος σημείο. Αντί να ακολουθούν την φυσιολογική οδό ώστε να αναπτυχθούν εντός της στοματικής κοιλότητας, καταλήγουν κάπου αλλού.
Μπορεί να είναι νεογιλά (παιδικά/βρεφικά) ή ενήλικα δόντια. Μερικές φορές μπορεί να είναι έξτρα δόντια (αποκαλούνται υπεράριθμα), αναφέρει ο Dr. Saroash Shahid, λέκτορας Οδοντικών Βιοϋλικών & Οδοντικής Ανατομίας στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου.
Ένα έκτοπο δόντι συχνότερα αναπτύσσεται σε ένα ιγμόρειο άντρο (ή γναθιαίο κόλπο). Πρόκειται για την αεροφόρο κοιλότητα στην άνω γνάθο, η οποία βρίσκεται δεξιά και αριστερά από τη μύτη, ακριβώς κάτω από τα μάτια.
Έχουν όμως υπάρξει και περιπτώσεις όπου εντοπίστηκαν έκτοπα δόντια:
- Στη ρινική κοιλότητα
- Στην υπερώα (τον ουρανίσκο)
- Στην κάτω γνάθο
- Στην άρθρωση της γνάθου (λέγεται κροταφογναθική και συνδέει την κάτω γνάθο με το κροταφικό οστό του κρανίου)
Στον κατάλογο αυτό προστίθεται πλέον και ο οφθαλμικός κόγχος, αφού η περίπτωση του 16χρονου είναι η πρώτη που καταγράφεται.
Συχνότητα και συμπτώματα
Τα έκτοπα δόντια είναι σπάνια. Το 2023 δημοσιεύθηκε ανάλυση 61 περιστατικών που έχουν αναφερθεί στην ιατρική βιβλιογραφία. Όπως έγραψαν επιστήμονες από τις ΗΠΑ, ένα έκτοπο δόντι μπορεί να μην γίνει αντιληπτό για χρόνια. Ή αντιθέτως μπορεί να προκαλεί πόνο, πρήξιμο, πονοκεφάλους ή δυσκολίες στην κίνηση του στόματος.
Όταν το έκτοπο δόντι αναπτύσσεται εντός της μύτης μπορεί να οδηγήσει σε ρινική απόφραξη, έκκριμα ή σε ρινορραγίες (αίμα από τη μύτη).
Που οφείλονται
Πώς μπορεί, όμως, να αναπτυχθεί ένα δόντι έξω από τη στοματική κοιλότητα; Όπως εξηγεί ο Dr. Shahid στην επιστημονική πύλη The Conversation, το πρόσωπο αναπτύσσεται από διάφορες ομάδες κυττάρων και ιστών, που κινούνται και συνδέονται μεταξύ τους κατά την ανάπτυξη του εμβρύου στην μήτρα.
Η ανάπτυξη των δοντιών εξαρτάται από τις αλληλεπιδράσεις αυτών των ιστών. Εάν κάτι δεν πάει καλά, υπάρχει περίπτωση να εμφανιστεί δόντι εκτός θέσεως.
Τα αναπτυξιακά προβλήματα, όμως, δεν είναι η μοναδική πιθανή εξήγηση. Άλλες πιθανές αιτίες είναι:
- Τραυματισμοί
- Οδοντικές θεραπείες
- Μορφώματα, όπως κύστεις και όγκοι (π.χ. το τεράτωμα που προαναφέρθηκε)
Όταν, εξ άλλου, ένας άνθρωπος δεν έχει ένα έκτοπο δόντι αλλά πολλά, η πιθανή αιτία είναι κάποια κληρονομούμενη διαταραχή, όπως η κλειδοκρανιακή δυσπλασία. Πρόκειται για μία σπάνια γενετική διαταραχή, που επηρεάζει την ανάπτυξη οστών και δοντιών.
Ο 16χρονος Ινδός δεν είχε κανέναν από αυτούς τους παράγοντες και οι γιατροί δεν μπόρεσαν να εξηγήσουν γιατί αναπτύχθηκε το δόντι στον οφθαλμικό κόγχο του.
Η αντιμετώπιση
Τα έκτοπα δόντια αντιμετωπίζονται κατά περίπτωση. Τα κύρια κριτήρια είναι η θέση της αναπτύξεώς τους και το αν δημιουργούν προβλήματα.
Ένα μεμονωμένο έκτοπο δόντι χωρίς συμπτώματα, ενδέχεται να μην αφαιρεθεί. Ωστόσο πρέπει να αξιολογείται τακτικά από τον ιατρό. Χειρουργική αφαίρεση συνήθως συνιστάται όταν το έκτοπο δόντι:
- Προκαλέσει λοίμωξη
- Εμποδίζει κάποια δίοδο
- Βλάψει παρακείμενες δομές
- Σχετίζεται με κύστη
Φωτογραφία: iStock
