Καρκίνος του μαστού: Η αξία του τρόπου ζωής, της αυτοεξέτασης και της μαστογραφίας

Ο  καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες, όμως η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών έχει αλλάξει σημαντικά την πρόγνωσή του. Όταν η νόσος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι ιδιαίτερα υψηλές και, σε πολλές περιπτώσεις, η θεραπεία μπορεί να είναι λιγότερο επιβαρυντική.

Ο Οκτώβριος είναι διεθνώς αναγνωρισμένος ως ένας μήνας αφιερωμένος στην ενημέρωση για τη νόσο. Ταυτοχρόνως αποτελεί σημαντική ευκαιρία για ευρύτερη ενημέρωση για την υγεία του μαστού.

Η 15η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί σε πολλές χώρες ως Ημέρα Υγείας του Μαστού (Breast Health Day). Την ημέρα αυτή, η προσοχή στρέφεται στην πρόληψη, στον προσυμπτωματικό έλεγχο και στην αξία της έγκαιρης αναγνώρισης οποιασδήποτε αλλαγής στον μαστό.

Όπως αναφέρουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος), Δρ. Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος – ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τέως πρύτανης ΕΚΠΑ), η  φροντίδα της υγείας του μαστού αρχίζει πριν από την εμφάνιση οποιουδήποτε συμπτώματος, με σωστή ενημέρωση και συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο.

Η μαστογραφία παραμένει η βασική μέθοδος πληθυσμιακού ελέγχου. Με τη βοήθειά της, ο καρκίνος του μαστού μπορεί να ανιχνευθεί σε πρώιμο στάδιο, πριν ακόμη υπάρξουν κλινικά ευρήματα. Ο χρόνος έναρξης, η συχνότητα αλλά και το είδος του ελέγχου δεν είναι απαραίτητα ίδια για όλες τις γυναίκες. Καθορίζονται με βάση τις ισχύουσες συστάσεις και προσαρμόζονται, όπου χρειάζεται, στον ατομικό κίνδυνο.

Η κληρονομική προδιάθεση

Δεν έχουν, άλλωστε, όλες οι γυναίκες τον ίδιο κίνδυνο. Παράγοντες που μπορούν να διαφοροποιήσουν τόσο τον χρόνο έναρξης όσο και το είδος της παρακολούθησης είναι:

• Το οικογενειακό ιστορικό
• Η παρουσία παθογόνων μεταλλάξεων σε γονίδια κληρονομικής προδιάθεσης
• Προηγούμενα ευρήματα στον μαστό
• Η πυκνότητα των μαστών κ.λπ.

Σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου μπορεί να απαιτείται στενότερος έλεγχος ή η προσθήκη άλλων απεικονιστικών μεθόδων, όπως η μαγνητική τομογραφία μαστών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επομένως η αναγνώριση των γυναικών με πιθανή κληρονομική προδιάθεση. Ορισμένα από τα στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν σε γενετική συμβουλευτική και, όταν υπάρχει ένδειξη, σε γονιδιακό έλεγχο είναι:

• Ένα ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού ή ωοθηκών
• Η εμφάνιση καρκίνου σε νεαρή ηλικία
• Ο καρκίνος μαστού σε άνδρα
• Η παρουσία συγκεκριμένων μορφών καρκίνου μέσα στην ίδια οικογένεια

Η γνώση μιας κληρονομικής προδιάθεσης δεν αφορά μόνο τη γυναίκα που εξετάζεται. Μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη αναγνώριση και προστασία και άλλων μελών της οικογένειας.

Η εξοικείωση με το σώμα

Μόνος του ο προσυμπτωματικός έλεγχος δεν είναι πάντοτε αρκετός για να διαγνωσθεί νωρίς ο καρκίνος του μαστού. Σημαντική είναι και η εξοικείωση κάθε γυναίκας με το σώμα της, ώστε να μπορεί να αναγνωρίζει εκαίρως οποιαδήποτε νέα ή ασυνήθιστη αλλαγή στον μαστό.

Η εξοικείωση με το σώμα μας δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία ούτε αποτελεί μέθοδο προσυμπτωματικού ελέγχου. Μπορεί όμως να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση ενός ευρήματος που χρειάζεται διερεύνηση.

Ευρήματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση είναι ενδεικτικά:

• Ένα νέο ψηλαφητό μόρφωμα στον μαστό ή στη μασχάλη
• Μεταβολή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού
• Εισολκή της θηλής (σ.σ η θηλή «μπαίνει» προς τα μέσα)
• Έκκριμα από τη θηλή
• Αλλαγές στο δέρμα, όπως επίμονη ερυθρότητα και πάχυνση

Τα περισσότερα συμπτώματα ή ευρήματα στον μαστό δεν οφείλονται σε καρκίνο. Όμως κανένα νέο ή επίμονο εύρημα δεν πρέπει να αγνοείται.

Οι καθημερινές επιλογές

Η φροντίδα της υγείας του μαστού συνδέεται και με τις καθημερινές μας επιλογές. Παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου να αναπτυχθεί καρκίνος του μαστού είναι:

• Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
• Η τακτική σωματική δραστηριότητα
• Ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ

Ο κίνδυνος δεν μπορεί να μηδενιστεί. Μπορούμε όμως να επηρεάσουμε ορισμένους από τους παράγοντες που τον διαμορφώνουν και, κυρίως, να αξιοποιήσουμε τη δυνατότητα της έγκαιρης διάγνωσης μέσα από τον κατάλληλο προσυμπτωματικό έλεγχο.

«Η Breast Health Day μάς υπενθυμίζει ότι η φροντίδα της υγείας του μαστού δεν περιορίζεται σε μία ημέρα ή στον μήνα Οκτώβριο. Είναι μια διαρκής στάση πρόληψης και φροντίδας, που ξεκινά από τη γνώση και μεταφράζεται σε συνειδητές επιλογές για την υγεία μας. Η ενημέρωση και ο κατάλληλος προσυμπτωματικός έλεγχος μάς δίνουν τη δυνατότητα να εντοπίσουμε τη νόσο νωρίτερα, όταν οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι μεγαλύτερες», καταλήγουν οι τρεις ειδικοί.

Φωτογραφία: iStock