Η ουσία στην οποία επικεντρώθηκε αυτή η νέα μελέτη, είναι το φερουλικό οξύ, μια φυτική πολυφαινόλη με αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Toho στην Ιαπωνία διαπίστωσαν ότι η ουσία παρεμβαίνει στον μηχανισμό μέσω του οποίου τα μυϊκά κύτταρα του εντέρου λαμβάνουν το ασβέστιο που χρειάζονται για να συσπαστούν.
Με απλά λόγια, το φερουλικό οξύ φαίνεται να «χαμηλώνει την ένταση» των σημάτων που κάνουν το έντερο να σφίγγεται. Αυτό θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιηθεί σε καταστάσεις στις οποίες οι συσπάσεις είναι υπερβολικές και προκαλούν διάρροια, πόνο ή επιτακτική ανάγκη για κένωση. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Journal of Pharmacological Sciences.
Τι ρόλο παίζει το ασβέστιο στο ευερέθιστο έντερο
Το τοίχωμα του εντέρου περιλαμβάνει στρώματα λείων μυών, οι οποίοι συσπώνται και χαλαρώνουν ρυθμικά. Με αυτές τις κινήσεις προωθούν την τροφή και τα υπολείμματά της κατά μήκος του πεπτικού συστήματος.
Για να συσπαστούν οι μύες, χρειάζεται να εισέλθει ασβέστιο στα κύτταρά τους μέσα από ειδικά κανάλια. Όταν αυξάνεται η ποσότητα ασβεστίου στο εσωτερικό τους, τα κύτταρα «λαμβάνουν την εντολή» να σφίξουν, άρα και να προκαλέσουν τα συμπτώματα του συνδρόμου. Αντίθετα, όταν η είσοδός του περιορίζεται, η σύσπαση γίνεται πιο αδύναμη.
Στα εργαστηριακά πειράματα, το φερουλικό οξύ φάνηκε να εμποδίζει μέρος του ασβεστίου να περάσει στα μυϊκά κύτταρα. Έτσι, μειώθηκαν οι συσπάσεις που είχαν προκληθεί από διαφορετικούς χημικούς αγγελιοφόρους, όπως η ακετυλοχολίνη, η ισταμίνη και η σεροτονίνη.
Τι είναι το φερουλικό οξύ
Το φερουλικό οξύ βρίσκεται σε αρκετές φυτικές τροφές, με υψηλότερες ποσότητες στα εξωτερικά στρώματα των δημητριακών. Πηγές του είναι:
- το πίτουρο ρυζιού,
- το καστανό ρύζι,
- το σιτάρι ολικής άλεσης,
- η βρώμη,
- άλλα δημητριακά και φυτικά τρόφιμα.
Η ουσία έχει μελετηθεί κυρίως για την αντιοξειδωτική της δράση και για πιθανές προστατευτικές επιδράσεις στο νευρικό σύστημα. Πολύ λιγότερα ήταν γνωστά για τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει την κινητικότητα του πεπτικού συστήματος.
Όταν λέμε κινητικότητα, εννοούμε τη συντονισμένη κίνηση των μυών που προωθεί την τροφή και τα υπολείμματα κατά μήκος του εντέρου. Όταν οι συσπάσεις είναι υπερβολικά γρήγορες ή έντονες, μπορεί να εμφανιστεί διάρροια. Όταν μειώνονται σημαντικά, αυξάνεται ο κίνδυνος δυσκοιλιότητας.
Πώς έγινε το πείραμα
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τμήματα λείου μυϊκού ιστού από τον ειλεό ινδικών χοιριδίων. Ο ειλεός αποτελεί το τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου.
Στη συνέχεια προκάλεσαν συσπάσεις με διαφορετικές χημικές ουσίες που λειτουργούν ως αγγελιοφόροι στον οργανισμό, όπως:
- η ακετυλοχολίνη,
- η ισταμίνη,
- η προσταγλανδίνη F2α,
- η σεροτονίνη.
Το φερουλικό οξύ περιόρισε τη μυϊκή αντίδραση σε όλες αυτές τις ουσίες. Όσο μεγαλύτερη ήταν η συγκέντρωσή του, τόσο εντονότερη ήταν η αναστολή των συσπάσεων.
Η επίδραση ήταν αναστρέψιμη. Όταν η ουσία απομακρύνθηκε, ο ιστός άρχισε ξανά να συσπάται φυσιολογικά. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι δεν προκάλεσε μόνιμη βλάβη στα κύτταρα κατά τη διάρκεια του πειράματος.
Φερουλικό οξύ – Πότε θα μπορούσε να βοηθήσει και πότε να επιδεινώσει τα συμπτώματα
Η πιθανή δράση του φερουλικού οξέος παρουσιάζει ενδιαφέρον για διαταραχές στις οποίες το έντερο κινείται υπερβολικά γρήγορα. Σε αυτές περιλαμβάνονται ορισμένες μορφές συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου με κυρίαρχο σύμπτωμα τη διάρροια, καθώς και καταστάσεις στις οποίες η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου συνοδεύεται από έντονη κινητικότητα.
Η ίδια δράση, όμως, μπορεί να είναι ανεπιθύμητη σε ανθρώπους που υποφέρουν από δυσκοιλιότητα. Η περαιτέρω επιβράδυνση των εντερικών κινήσεων θα μπορούσε να επιδεινώσει το φούσκωμα, τη δυσφορία και τη δυσκολία στην κένωση.
Αυτό σημαίνει ότι το φερουλικό οξύ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως γενική λύση για κάθε μορφή ευερέθιστου εντέρου. Το σύνδρομο εμφανίζεται με διαφορετικά συμπτώματα και ένας μηχανισμός που ίσως βοηθά έναν ασθενή μπορεί να επιβαρύνει έναν άλλον.
Γιατί δεν αρκεί η κατανάλωση πίτουρου ρυζιού
Οι ποσότητες φερουλικού οξέος που περιόρισαν τις συσπάσεις στο εργαστήριο ήταν μεγαλύτερες από εκείνες που συνήθως φθάνουν στο αίμα μέσω της διατροφής. Οι επιστήμονες εξετάζουν, ωστόσο, το ενδεχόμενο η ουσία να βρίσκεται προσωρινά σε υψηλότερη συγκέντρωση μέσα στο έντερο, επειδή έρχεται σε άμεση επαφή με το τοίχωμά του πριν απορροφηθεί. Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν αυτό αρκεί για να προκαλέσει παρόμοια επίδραση στον άνθρωπο.
Χρειάζονται κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για να διαπιστωθεί:
- αν το αποτέλεσμα εμφανίζεται και στον ανθρώπινο οργανισμό,
- ποιοι ασθενείς θα μπορούσαν να ωφεληθούν,
- ποια ποσότητα είναι ασφαλής,
- αν υπάρχουν αλληλεπιδράσεις ή ανεπιθύμητες ενέργειες,
- αν μπορεί να επιδεινωθεί η δυσκοιλιότητα.
Η μελέτη προσφέρει έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό, αλλά όχι ακόμη μια νέα θεραπεία. Αποτελεί το πρώτο βήμα για να διερευνηθεί αν το φερουλικό οξύ μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί σε στοχευμένες διατροφικές παρεμβάσεις για τη ρύθμιση της κινητικότητας του εντέρου.
Φωτογραφία: istock
