Ο Δρ. Ιωάννης Μούντζιος, Παθολόγος – Ογκολόγος έχει διακριθεί διεθνώς για τη συμβολή του στην αντιμετώπιση του μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα.
Η γνωστή δημοσιογράφος, Νανά Παλαιτσάκη, είχε την τύχη να συναντήσει τον κ. Μούντζιο και να παρακολουθήσει την ομιλία του, στο 10ο Συνέδριο της ΕΛΛΟΚ, όπου μίλησε για την αξία των κλινικών μελετών και τον καθοριστικό ρόλο τους στην εξέλιξη της ογκολογικής θεραπείας. Ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα παραμένει μία από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου. Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στην ανοσοθεραπεία και τα αποτελέσματα μεγάλης διεθνούς κλινικής μελέτης, στην οποία ο ίδιος συμμετείχε ως βασικός , πρώτος συγγραφέας, δημιουργούν νέα δεδομένα και ουσιαστική ελπίδα για τους ασθενείς.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο γιατρός απαντά στο ερώτημα, πόσο κοντά βρισκόμαστε σε μια νέα εποχή αντιμετώπισης της νόσου, για τις προκλήσεις της έρευνας στην Ελλάδα και για το μέλλον της θεραπείας.
Ερώτηση: Μετά τα τελευταία αποτελέσματα της μελέτης στην οποία συμμετείχατε ως πρώτος συγγραφέας, μπορούμε να αισιοδοξούμε ότι ο καρκίνος του πνεύμονα, ακόμη και ο μικροκυτταρικός θα έρθει στιγμή που θ΄αντιμετωπίζεται ως χρόνια νόσος;
Θα σας απαντήσω λέγοντας ότι όταν ήμουν ειδικευόμενος, πριν 20 χρόνια, μαθαίναμε ότι ο προχωρημένος καρκίνος του πνεύμονα είναι μια ανίατη νόσος, που οδηγεί σε 5ετή επιβίωση της τάξης του 5%, δηλαδή μόνον ένας στους 20 ασθενείς ήταν εν ζωή 5 χρόνια μετά την διάγνωση. Σήμερα, με την βοήθεια της ανοσοθεραπείας, διαπιστώνουμε ότι σε ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών επιτυγχάνεται μακροπρόθεσμη επιβίωση , αφού η ανοσοθεραπεία έχει την ικανότητα της ¨μνήμης”, δηλαδή τα κύτταρα του ανοσοποιητικού “θυμούνται” τα καρκινικά κύτταρα με τα οποία έχουν έρθει σε επαφή και έχουν την ικανότητα να επιτίθενται σε αυτά όποτε εμφανιστούν και σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος. Ετσι, σήμερα, στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα μετά την έλευση της ανοσοθεραπείας, ένας στους 5 ασθενείς επιτυγχάνει μακρά επιβίωση, δηλαδή το 5% τώρα πλέον έχει τετραπλασιαστεί στο 20%. Αλλά και στον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, μια από τις πιο δύσκολες μορφές καρκίνου στην θεραπεία λόγω της επιθετικής του βιολογικής συμπεροφοράς, έχουμε σήμερα στην φαρέτρα μας μια ειδική μορφή ανοσοθεραπείας που ονομάζεται “Τ-cell engager” και η οποία ουσιαστικά φέρνει κοντά , “παντρεύει” το κύτταρο του ανοσοποιητικού μας, που είναι το Τ-λεμφοκύτταρο , με το καρκινικό κύτταρο του μικροκυτταρικού καρκίνου. Σήμερα λοιπόν, για πρώτη φορά στην Ιστορία, βλέπουμε ακόμα και ασθενείς με βαριά προθεραπευμένο μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, να επιτυγχάνουν μακρές ανταποκρίσεις με τους T-cell engagers , μετατρέποντας μια τόσο επιθετική νόσο σε μια “χρονιότερη” μορφή.
Ερώτηση: Πόσο εύκολο είναι για έναν Έλληνα γιατρό να συμμετέχει ή να ηγείται κλινικής μελέτης ; Ποιες δυσκολίες συναντήσατε εσείς;
Είναι αλήθεια ότι οι φαρμακευτικοί κολοσσοί που διοργανώνουν τέτοιου είδους παγκόσμιες μελέτες συνήθως επιλέγουν γνωστά μεγάλα Νοσοκομεία του εξωτερικού σε Αμερική, Ευρώπη και Ασία. Η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα και αντίστοιχα μια “μικρή αγορά” και τα τελευταία χρόνια υπήρχε μια δυσπιστία των μεγάλων φαρμακευτικών χορηγών να επενδύσουν σε ερευνητική καινοτομία και Κλινικές Μελέτες στην Ελλάδα. Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια το καθεστώς αυτό έχει μεταβληθεί πλήρως, και η Ελλάδα αποτελεί πλέον έναν ελκυστικό πόλο έλξης για κλινικές μελέτες, συμπεριλαμβανομένης της Ογκολογίας, χάρη στο ευέλικτο νομικό καθεστώς και την επιτάχυνση των διαδικασιών έγκρισης μιας κλινικής μελέτης στην χώρα μας. Αυτό μας έδωσε την δυνατότητα να συμμετάσχουμε σε καινοτόμες μελέτες, όπως αυτή με το T-cell engager Tarlatamab στην Ελλάδα. Από εκεί και πέρα, ομολογώ ότι είναι δύκολο για έναν Ελληνα Ερευνητή, και εδικά όταν ζει και εργάζεται στην Ελλάδα, να ηγηθεί μιας τέτοιας παγκόμιας κλινικής μελέτης, αφού θα πρέπει να αποδείξει “διπλά” την αξία του και την αξιοπιστία του, σε σχέση με τα καθιερωμένα, κολοσσιαία κέντρα του εξωτερικού. Πιστεύω ότι καθοριστικό ρόλο στο να με επιστευθούν να ηγηθώ αυτής της παγκόσμιας ερευνητικής προσπάθειας έπαιξε η αξιόπιστη εικόνα του κέντρου μας στο εξωτερικό, ο πολύ μεγάλος αριθμός ασθενών που εντάχθηκαν στην μελέτη, και η τιμητική συμμετοχή μου στην εποπτεύουσα επιτροπή ) “steering committee” της μελέτης.
Ερώτηση: Πόσο ενημερωμένοι είναι σήμερα οι ασθενείς για τις νέες θεραπείες και τις κλινικές μελέτες; Αναζητούν οι ίδιοι πληροφορίες ή βασίζονται αποκλειστικά στους γιατρούς τους;
Ευχαριστώ που θέτετε αυτό το πολύ σημαντικό ερώτημα. Στην Ελλάδα δεν επιτρέπεται από το Νομικό Καθεστώς η διαφήμιση μια κλινικής μελέτης, επομένως ο μοναδικός τρόπος ενημέρωσης είναι μέσα από την Πολιτεία, τους Επιστημονικούς και Ακαδημαϊκούς φορείς. Δυστυχώς υπάρχει ακόμα σημαντικό κενό ενημέρωσης, που προσπαθούμε να καλύψουμε τώρα με την δημιουργία αρχείου κλινικών μελετών στην διαδικτυακή πλατφόρμα του ΕΟΦ και της Επιστημονικής Εταιρείας μας, της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ). Παράλληλα, η ενημέρωση των συναδέλφων στην Ελληνική επαρχία είναι ιδιαίτερα σημαντική , ώστε να μπορούν να παραπέμπουν ασθενείς που ενδέχεται να ωφεληθούν από μια κλινική μελέτη στα αντίστοιχα ερευνητικά κέντρα.
Ερώτηση: Ποιος είναι ο επόμενος στόχος της ερευνητικής σας ομάδας;
Εύχομαι πραγματικά η ερευνητική ομάδα στο Νοσοκομείο μας να μεγαλώσει για να μπορεί να διευρύνει τις ερευνητικές της δραστηριότητες. Από το 2018 που δραστηριοποιούμαστε ως κέντρο αναφοράς για τον καρκίνο του πνεύμονα στο “Ερρίκος Ντυνάν” μέχρι σήμερα, πάνω από 500 ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα έχουν ωφεληθεί σημαντικά από την ένταξή τους σε κάποια κλινική μελέτη. Ο στόχος μας είναι να μην υπάρχει καινοτόμο ερευνητικό φάρμακο ή θεραπεία που να μην είναι διαθέσιμο και στην χώρα μας, ώστε να μην χρειάζεται ο Ελληνας ασθενής να μεταβεί στο εξωτερικό για να αποκτήσει πρόσβαση. Μπορούμε να παρέχουμε ότι πιο καινοτόμο και ότι καλύτερο εδώ , στην χώρα μας, προς όφελος του Ελληνα ασθενή.
«Φεύγοντας από τη συζήτησή μας, κράτησα κάτι περισσότερο από τα εντυπωσιακά ποσοστά και τα επιστημονικά δεδομένα. Κράτησα τη μετατόπιση της ίδιας της οπτικής: από το «ανίατο» στο «διαχειρίσιμο», από την απόγνωση στην τεκμηριωμένη ελπίδα.
Ο καρκίνος του πνεύμονα – και ιδιαίτερα ο μικροκυτταρικός – υπήρξε για δεκαετίες μια λέξη σχεδόν ταυτόσημη με το αδιέξοδο. Σήμερα, χάρη στην ανοσοθεραπεία, στις κλινικές μελέτες και σε γιατρούς που επιμένουν να διεκδικούν τη συμμετοχή της χώρας μας στην παγκόσμια έρευνα, το τοπίο αλλάζει. Όχι με εύκολες υποσχέσεις, αλλά με στέρεα επιστημονικά βήματα.
Αν κάτι έγινε σαφές μέσα από τη συζήτησή μας με τον Δρ. Ιωάννη Μούντζιο, είναι ότι η πρόοδος δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι άνθρωποι που εργάζονται με επιμονή, είναι ασθενείς που συμμετέχουν σε μελέτες ανοίγοντας δρόμο και για τους επόμενους, είναι μια ιατρική κοινότητα που διεκδικεί να προσφέρει στη χώρα μας ό,τι πιο καινοτόμο υπάρχει διεθνώς.
Ίσως τελικά το ερώτημα να μην είναι μόνο αν ο καρκίνος του πνεύμονα μπορεί να μετατραπεί σε χρόνια νόσο. Ίσως το ουσιαστικότερο είναι ότι για πρώτη φορά μπορούμε να μιλάμε γι’ αυτό το ενδεχόμενο με επιστημονική σοβαρότητα – και με πραγματική ελπίδα».
-: Nanascent
