Το φύλο παράγοντας ευπάθειας στη long COVID

Eπιστήμονες εντόπισαν «ανοσοποιητικές οδούς» κατά τη διάρκεια της οξείας λοίμωξης από κορωνοϊό που σχετίζονται με την ανάπτυξη long COVID, και ενώ ορισμένες οδοί είναι οι ίδιες για άνδρες και γυναίκες, άλλες διαφέρουν δραματικά και δημιουργούν ένα απότομο χάσμα μεταξύ των φύλων.

Η long COVID έχει αφήσει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους με εξασθένηση σε όλο τον κόσμο. Ορισμένοι υποφέρουν λίγους μήνες, ενώ άλλοι για πολλά χρόνια. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο στο περιοδικό Nature Medicine υπολόγισε ότι από το 2020, 400 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν long COVID-19 με εκτιμώμενο κόστος 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως. Ένας δυσανάλογος αριθμός ατόμων με long COVID-19 είναι γυναίκες.

Μια διεπιστημονική ομάδα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ διερεύνησε μονοπάτια του ανοσοποιητικού για την ανάπτυξη, την επιμονή και την επίλυση της long COVID. Οι διαφορές με βάση το φύλο, αλλά και οι ομοιότητες, που προέκυψαν από την έρευνά τους, με τα ευρήματα να ρίχνουν νέο φως στη long COVID και να προτείνουν νέους τρόπους θεραπείας.

Ορισμένες οδοί, όπως οι αλλαγές στην ενεργοποίηση των μονοκυττάρων, ήταν κοινές μεταξύ των φύλων. Τα μονοκύτταρα είναι ανοσοκύτταρα που αποτελούν μέρος του έμφυτου ανοσοποιητικού συστήματος, που καταπολεμούν τις λοιμώξεις και καλούν άλλα συστατικά του ανοσοποιητικού συστήματος να καταστρέψουν τους ιούς που εισβάλουν.

Αλλά οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τη μακροχρόνια συσχέτιση της COVID με την ανοσολογική έκπτωση (απορρύθμιση) η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με πολλούς μοριακούς παράγοντες, πολλοί από τους οποίους εξαρτώνται από το φύλο. Άνδρες και γυναίκες, διαπίστωσαν οι ερευνητές, εμφανίζουν μοναδικές διαφορές στα μοτίβα έκφρασης πρωτεϊνών και στα μόρια σηματοδότησης, τα οποία αποτελούν τη βάση για long COVID.

«Οι διαφορές που βασίζονται στο φύλο έχουν στηρίξει τα αποτελέσματα τόσο για την οξεία COVID-19 όσο και για τη long COVID-19», - η Dr. Rebecca E. Hamlin, συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Science Translational Medicine. «Μέσα στον πρώτο χρόνο της πανδημίας, παρατηρήθηκε ότι οι άνδρες είχαν υψηλότερα ποσοστά βαριάς νόσησης και θανάτου από οξεία COVID-19 σε σύγκριση με τις γυναίκες. Αντίθετα, το γυναικείο φύλο έχει συσχετιστεί επιδημιολογικά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης long COVID-19“.

«Υποθέσαμε ότι η ειδική, για το φύλο, ανοσολογική απορρύθμιση συμβάλλει στη μακροχρόνια παθογένεση της COVID», πρόσθεσε η Dr. Hamlin, σημειώνοντας ότι η ομάδα διεξήγαγε μια αυστηρή μελέτη στην οποία συμμετείχαν 45 συμμετέχοντες, οι οποίοι συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα τρεις μήνες μετά τη μόλυνση.

Η long COVID είναι ένας “αστερισμός” διαφορετικών προβλημάτων υγείας που εμφανίζονται μετά τη μόλυνση από SARS-CoV-2. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ περιγράφουν τη long COVID ως μια χρόνια πάθηση που μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον τρεις μήνες και περιλαμβάνει «ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων ή καταστάσεων που μπορεί να βελτιωθούν, να επιδεινωθούν ή να συνεχίζονται».

Οι διαταραχές μετά την COVID-19 μπορεί να επηρεάσουν τον εγκέφαλο, την καρδιά, το αναπνευστικό σύστημα ή τη γαστρεντερική οδό και μπορεί να κυμαίνονται από απώλεια γεύσης και αδυναμία αίσθησης οσμών έως πολύπλοκα καρδιαγγειακά προβλήματα, όπως θρόμβους αίματος που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού. Αμέτρητοι ασθενείς έχουν αναφέρει κόπωση και «ομίχλη του εγκεφάλου».

Και οι 45 συμμετέχοντες στη μελέτη του Στάνφορντ παρουσίασαν COVID το 2020. Οι 36 από αυτούς εμφάνισαν long COVID και το 55% όσων προσβλήθηκαν ήταν γυναίκες. Η Dr. Hamlin και οι συνεργάτες της πραγματοποίησαν μια σειρά από τεστ σε δείγματα αίματος των συμμετεχόντων, εξετάζοντας άτομα κατά τη διάρκεια οξείας μόλυνσης και ξανά στους τρεις και 12 μήνες μετά τη μόλυνση. Ο στόχος ήταν να μελετηθούν οι διαφορές και οι ομοιότητες των φύλων που κρύβονται πίσω από την COVID και την εμφάνιση της long COVID. Η ομάδα μελέτησε επίσης την επιμονή των συμπτωμάτων και την επίλυση των συμπτωμάτων.

«Συνολικά, ανακαλύψαμε πολλαπλές διαφορές στις έμφυτες και προσαρμοστικές οδούς του ανοσοποιητικού, τόσο κατά τη διάρκεια της οξείας λοίμωξης COVID-19 όσο και μήνες αργότερα σε εκείνους που εμφάνισαν long COVID-19 έναντι εκείνων που ανέρρωσαν», έγραψε η Dr. Hamlin σε μια ανάρτηση σε πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης. «Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι πολλές από αυτές τις ανοσολογικές διαφορές διέφεραν ανάλογα με το φύλο, ενώ μερικές από αυτές εμφανίστηκαν και στα δύο φύλα».

Τα νέα ευρήματα, υπογράμμισε η Dr. Hamlin, υποδεικνύουν ότι οι μελλοντικές μακροχρόνιες θεραπείες για την COVID θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στο φύλο και την ανοσολογική απόκριση κάθε ασθενή. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη παρήγαγαν σημαντικά νέα δεδομένα «παρέχοντάς μας την ευκαιρία να αξιολογήσουμε τους προγνωστικούς παράγοντες long COVID έναντι της ανάρρωσης», πρόσθεσε η Dr. Hamlin.

Το ότι μια χρόνια πάθηση μπορεί να εμφανιστεί μετά από μια ιογενή λοίμωξη δεν είναι μοναδικό φαινόμενο στον SARS-CoV-2. Ένα ευρύ φάσμα ιών σχετίζεται με φυσιολογικές επιδράσεις μετά τη μόλυνση που εμφανίζονται εβδομάδες έως χρόνια μετά την παύση της ενεργού μόλυνσης. Οι διαφορές φύλου χαρακτηρίζουν επίσης άλλες μετα-ιικές διαταραχές.

Η πολιομυελίτιδα, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση δεκαετιών γνωστή ως σύνδρομο μετά την πολιομυελίτιδα. Οι πάσχοντες εμφανίζουν μυϊκή ατροφία και αδυναμία, πόνο στις αρθρώσεις και ψυχική και σωματική κόπωση. Όπως συμβαίνει με την long COVID, μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν σύνδρομο μετά την πολιομυελίτιδα από τους άνδρες.

Ο ιός της ιλαράς σχετίζεται με μια τρομακτική, αν και σπάνια, κατάσταση μετά τη μόλυνση. Η διαταραχή είναι γνωστή ως υποξεία σκληρυντική πανεγκεφαλίτιδα, η οποία μπορεί να εμφανιστεί χρόνια μετά από λοίμωξη από ιλαρά και χαρακτηρίζεται από ψυχική επιδείνωση, μυϊκή σπαστικότητα και επιληπτικές κρίσεις. Η πάθηση είναι πάντα θανατηφόρα και είναι πιο συχνή στους άνδρες παρά στις γυναίκες.

Για να κατανοήσουν καλύτερα την long COVID, η Dr. Hamlin και οι συνεργάτες της στράφηκαν στην πολυομική ανάλυση, μελετώντας δείγματα περιφερικού αίματος από κάθε συμμετέχοντα. Η ανάλυση αυτή επιτρέπει στους ερευνητές να εξετάσουν τη γονιδιωματική, πρωτεϊνομική, μεταγραφομική και μεταβολομική ενός δείγματος.

Εκτός από τις πολυομικές αναλύσεις, οι επιστήμονες του Στάνφορντ διεξήγαγαν επίσης αλληλουχία RNA μονοκυττάρου για να προσδιορίσουν πώς επικοινωνούν διάφοροι τύποι κυττάρων μεταξύ τους. Συνολικά, η ομάδα ανακάλυψε πολλαπλές διαφορές τόσο στην έμφυτη όσο και στην προσαρμοστική ανοσία μεταξύ εκείνων που ανάρρωσαν και εκείνων που ανέπτυξαν long COVID.

«Πολλές οδοί του ανοσοποιητικού που σχετίζονται με το φύλο σχετίστηκαν με long COVID», ισχυρίστηκε η Dr. Hamlin. «Οι άνδρες που αργότερα θα αναπτύξουν long COVID εμφάνισαν αύξηση του μετασχηματιστικού αυξητικού παράγοντα-β (TGF-β) κατά τη διάρκεια της οξείας μόλυνσης, ενώ οι γυναίκες που θα συνέχιζαν να αναπτύσσουν long COVID είχαν μειωμένη έκφραση του TGFβ1″.

«Οι γυναίκες που ανέπτυξαν long COVID έδειξαν αυξημένη έκφραση του XIST, ενός γονιδίου RNA που εμπλέκεται στην αυτοανοσία, κατά τη διάρκεια της οξείας μόλυνσης σε σύγκριση με τις γυναίκες που ανέρρωσαν», συνέχισε η Dr. Hamlin. «Πολλά ανοσοποιητικά χαρακτηριστικά της long COVID διατηρήθηκαν επίσης μεταξύ των φύλων, όπως αλλαγές στον φαινότυπο των μονοκυττάρων και στην κατάσταση ενεργοποίησης».