Επιστήμονες δημιούργησαν έναν λεπτομερή χάρτη που αποκαλύπτει πώς αλλάζει το γυναικείο σώμα σε μοριακό επίπεδο, ανοίγοντας τον δρόμο για εξατομικευμένες θεραπείες.
Είναι ευρέως γνωστό ότι η εμμηνόπαυση αποτελεί έναν κεντρικό σταθμό στη ζωή της γυναίκας. Ωστόσο, οι βαθύτερες επιπτώσεις της στο αναπαραγωγικό σύστημα, παρέμεναν, μέχρι σήμερα, εν μέρει αχαρτογράφητες. Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, οι επιστήμονες κατάφεραν να αναπτύξουν έναν «άτλανα» που κατα- τις αλλαγές σε κάθε όργανο ξεχωριστά, φέρνοντας στο φως αναπάντεχα ευρήματα για τον τρόπο που γερνάμε.
- Διαβάστε επίσης – Εμμηνόπαυση με ΔΕΠΥ: Η «τέλεια καταιγίδα» – Πρακτικός οδηγός επιβίωσης
Εμμηνόπαυση – Οι ορατές και οι αόρατες αλλαγές
Η αύξηση του σωματικού βάρους, οι ξαφνικές εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις και οι συναισθηματικές διακυμάνσεις, αποτελούν τα πιο εμφανή συμπτώματα αυτής της μετάβασης. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης εκτείνονται πολύ βαθύτερα. Οι γυναίκες σε εμμηνοπαυσιακό και μετεμμηνοπαυσιακό στάδιο διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακές, μεταβολικές και νευροεκφυλιστικές παθήσεις, καθώς και για προβλήματα στην οστική τους πυκνότητα.
Παρά την πληθώρα ερευνών για τη ζωή μετά τη γονιμότητα, παρέμενε ασαφές πώς ακριβώς οι ορμονικές μεταβολές αναδιοργανώνουν το αναπαραγωγικό σύστημα στο σύνολό του. Για να γεφυρώσουν αυτό το κενό, ερευνητές από το Κέντρο Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης (BSC-CNS) δημιούργησαν τον πρώτο μεγάλης κλίμακας άτλαντα γήρανσης, χρησιμοποιώντας προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Διαφορετικοί ρυθμοί γήρανσης ανά όργανο
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε 1.112 εικόνες ιστών από 659 δείγματα, που αφορούσαν 304 γυναίκες ηλικίας 20 έως 70 ετών. Τα δεδομένα αυτά συνδυάστηκαν με τη γονιδιακή έκφραση χιλιάδων γονιδίων, επιτρέποντας την αποτύπωση της πορείας γήρανσης επτά βασικών οργάνων: της μήτρας, των ωοθηκών, του κόλπου, του τραχήλου, του μαστού και των σαλπίγγων.
Η επεξεργασία αυτού του τεράστιου όγκου πληροφοριών βασίστηκε στην ισχύ του υπερυπολογιστή MareNostrum 5. Μέσω τεχνικών βαθιάς μάθησης (deep learning), οι επιστήμονες εντόπισαν όχι μόνο τις ορατές αλλοιώσεις στους ιστούς, αλλά και τις υποκείμενες μοριακές διεργασίες. Το συμπέρασμα ήταν εντυπωσιακό. Τα όργανα δεν γερνούν με την ίδια ταχύτητα. Ενώ οι ωοθήκες και ο κόλπος ακολουθούν μια σταδιακή φθίνουσα πορεία, που ξεκινά πολύ πριν την εμμηνόπαυση, άλλα όργανα αντιδρούν διαφορετικά.
Η «απότομη» μετάβαση της μήτρας
Σε αντίθεση με τη σταδιακή γήρανση άλλων οργάνων, η μήτρα φαίνεται να υφίσταται απότομες και ξαφνικές αλλαγές κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης. Μια επιπλέον έκπληξη ήταν η ανομοιογένεια στο εσωτερικό του ίδιου του οργάνου. Στη μήτρα, για παράδειγμα, ο βλεννογόνος και η μυϊκή στιβάδα γερνούν με διαφορετικούς ρυθμούς.
Η Μάρτα Μελέ, διευθύντρια της μελέτης και επικεφαλής της ομάδας Λειτουργικής Γονιδιωματικής στο BSC, επισημαίνει ότι η εμμηνόπαυση δεν είναι απλώς το τέλος της λειτουργίας των ωοθηκών. Αντιθέτως, λειτουργεί ως ένα κομβικό σημείο καμπής που αναδιαμορφώνει ριζικά ολόκληρο το αναπαραγωγικό σύστημα.
Προς μια εξατομικευμένη και μη επεμβατική ιατρική
Η έρευνα αυτή ανοίγει τον δρόμο για την ιατρική ακριβείας. Η συν-συγγραφέας της μελέτης, Λόρα Βεντούρα, εξήγησε ότι πλέον οι θεραπείες θα μπορούν να προσαρμόζονται στο μοριακό προφίλ της κάθε γυναίκας, στοχεύοντας στους ιστούς που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ευαισθησία.
Επιπλέον, η μελέτη εντόπισε συγκεκριμένα μοριακά σήματα στο αίμα περισσότερων από 21.000 γυναικών. Αυτοί οι βιοδείκτες επιτρέπουν στους γιατρούς να παρακολουθούν την υγεία των αναπαραγωγικών οργάνων με μια απλή εξέταση αίματος, χωρίς την ανάγκη επεμβατικών βιοψιών. Αυτή η εξέλιξη υπόσχεται ευκολότερη πρόβλεψη κινδύνων, όπως οι επιπλοκές του πυελικού εδάφους, καθιστώντας την κλινική παρακολούθηση της γυναίκας πιο προσβάσιμη και αποτελεσματική από ποτέ.
ΠΗΓΗ: euronews
Φωτογραφία: isock
