Πρόκειται για μια πρωτοποριακή ανακάλυψη που ανοίγει νέες προοπτικές για τη μελέτη της κυτταρικής γήρανσης.
Μπορεί η βιολογική ηλικία ενός κυττάρου να γυρίσει δεκαετίες πίσω; Ερευνητές από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βόννης και το Πανεπιστήμιο της Βόννης, στη Γερμανία, πέτυχαν κάτι εντυπωσιακό: μετέτρεψαν πρόδρομα κύτταρα του αίματος σε νευρικά βλαστοκύτταρα, με νεότερα μοριακά χαρακτηριστικά.
Η πρωτοποριακή αυτή ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Aging Cell, ανοίγει νέες προοπτικές για τη μελέτη της κυτταρικής γήρανσης και των ασθενειών που σχετίζονται με αυτήν, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Πώς τα κύτταρα 80χρονου έγιναν μοριακά νεότερα κατά 60 χρόνια
Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από εκατοντάδες διαφορετικούς τύπους κυττάρων. Όλα διαθέτουν τις ίδιες γενετικές οδηγίες, αλλά κάθε τύπος έχει διαφορετική λειτουργία. Ένα κύτταρο του αίματος, για παράδειγμα, δεν μπορεί φυσιολογικά να μετατραπεί σε κύτταρο του εγκεφάλου.
Οι επιστήμονες, ωστόσο, μπόρεσαν να αλλάξουν αυτή την πορεία με μια τεχνική που ονομάζεται κυτταρικός επαναπρογραμματισμός. Χρησιμοποιώντας ειδικές πρωτεΐνες, γνωστές ως παράγοντες μεταγραφής, επηρέασαν τη λειτουργία των γονιδίων και καθοδήγησαν τα κύτταρα προς μια διαφορετική κατεύθυνση.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά τη βιολογική ηλικία των κυττάρων. Για να εκτιμήσουν την ηλικία των κυττάρων, οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Oliver Brüstle, διευθυντή του Ινστιτούτου Επανορθωτικής Νευροβιολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βόννης, χρησιμοποίησαν τα λεγόμενα επιγενετικά ρολόγια, τα οποία καταγράφουν αλλαγές στο DNA που συνδέονται με τη γήρανση. Οι αλλαγές αυτές δεν μεταβάλλουν την αλληλουχία του DNA, αλλά επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα γονίδια.
Μετά τον επαναπρογραμματισμό, τα επιγενετικά ρολόγια των κυττάρων είχαν επανέλθει σημαντικά προς μια νεότερη κατάσταση. Ενδεικτικά, κύτταρα που προέρχονταν από έναν άνθρωπο 80 ετών εμφάνισαν μοριακή ηλικία μικρότερη των 20 ετών.
Σε αντίθεση με άλλες μεθόδους, όπου η ανανέωση των κυττάρων πραγματοποιείται γρήγορα μέσω ενός ενδιάμεσου σταδίου βλαστοκυττάρων, η συγκεκριμένη τεχνική επιτρέπει την άμεση μετατροπή τους. Έτσι, η διαδικασία της ανανέωσης εξελίσσεται σταδιακά και μπορεί να παρακολουθείται για περισσότερες από 100 ημέρες.
Αυτό δίνει στους ερευνητές τη δυνατότητα να μελετήσουν ποιοι παράγοντες επιταχύνουν ή επιβραδύνουν τη διαδικασία και να αναζητήσουν ουσίες που επηρεάζουν τη βιολογική ηλικία των κυττάρων.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη νόσο Αλτσχάιμερ
Η ανακάλυψη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη νευροεπιστήμη, καθώς η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η νέα μέθοδος δεν αποτελεί ακόμη θεραπεία για τη γήρανση ή τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Προσφέρει, όμως, ένα πολύτιμο εργαστηριακό μοντέλο για την κατανόηση των μηχανισμών της κυτταρικής ανανέωσης, με πιθανές μελλοντικές εφαρμογές στην αναγεννητική ιατρική και την ανάπτυξη νέων θεραπειών για παθήσεις που συνδέονται με τη γήρανση.
Φωτογραφία iStock
