Για έναν άνθρωπο με κάκωση νωτιαίου μυελού, η καθημερινή πρόκληση δεν περιορίζεται στις κινητικές δυσκολίες. Ο χρόνιος πόνος μπορεί να επιμένει για χρόνια, να επηρεάζει τον ύπνο και τη διάθεση και να δυσκολεύει ακόμη και απλές δραστηριότητες. Συχνά, μάλιστα, οι ίδιοι οι ασθενείς τον περιγράφουν ως πιο εξουθενωτικό από τις συνέπειες της αρχικής κάκωσης.
Μπορεί η συστηματική άσκηση να προσφέρει ανακούφιση εκεί όπου η φαρμακευτική αγωγή δεν επαρκεί;
Μια νέα κλινική δοκιμή από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά (UBC Okanagan) δίνει ενθαρρυντικές, αν και όχι οριστικές, απαντήσεις. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η εφαρμογή ενός προγράμματος αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης, βασισμένου στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για τις κακώσεις νωτιαίου μυελού, συνδέθηκε με σημαντική μείωση της έντασης του πόνου σε μέρος των συμμετεχόντων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, είναι η πρώτη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή που εξετάζει ειδικά κατά πόσον οι συγκεκριμένες οδηγίες άσκησης μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του χρόνιου πόνου.
Οκτώ στους 18 ασθενείς πέτυχαν μείωση του πόνου κατά τουλάχιστον 30%
Στη μελέτη συμμετείχαν 46 ενήλικες με κάκωση νωτιαίου μυελού, οι οποίοι αντιμετώπιζαν χρόνιο νευροπαθητικό ή μυοσκελετικό πόνο.
Ο νευροπαθητικός πόνος οφείλεται σε βλάβη ή νόσο του νευρικού συστήματος και μπορεί να εκδηλώνεται ως κάψιμο, ηλεκτρικό ρεύμα ή έντονο τσίμπημα. Ο μυοσκελετικός πόνος αφορά μύες, αρθρώσεις και άλλες δομές του κινητικού συστήματος. Οι δύο μορφές μπορούν να συνυπάρχουν, δυσκολεύοντας την αντιμετώπισή τους.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη ακολούθησε εξατομικευμένο πρόγραμμα αερόβιας άσκησης και ενδυνάμωσης, με την υποστήριξη εξειδικευμένων επαγγελματιών και εβδομαδιαία συμβουλευτική καθοδήγηση. Η δεύτερη συνέχισε τις συνηθισμένες δραστηριότητές της.
Η άσκηση πραγματοποιούνταν σε χώρους που επέλεγαν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες, όπως στο σπίτι, σε γυμναστήρια ή σε κοινοτικά κέντρα.
Στην αξιολόγηση των έξι μηνών, οκτώ από τους 18 ασθενείς της ομάδας άσκησης παρουσίασαν μείωση της έντασης του πόνου κατά τουλάχιστον 30%, έναντι δύο από τους 16 στην ομάδα ελέγχου. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 44,4% για την ομάδα άσκησης, έναντι 12,5% για την ομάδα ελέγχου.
Η μείωση κατά 30% θεωρείται συχνά κλινικά σημαντική στην έρευνα του χρόνιου πόνου, καθώς μπορεί να αντιστοιχεί σε αισθητή βελτίωση για τον ασθενή. Στους τρεις μήνες, όσοι ασκούνταν ανέφεραν επίσης ότι ο πόνος επηρέαζε λιγότερο τις καθημερινές τους δραστηριότητες και τη διάθεσή τους, ενώ παρουσίασαν μεγαλύτερη ζωτικότητα.
Υπήρχε, ωστόσο, μια σημαντική διαφοροποίηση στα αποτελέσματα: ορισμένοι ασθενείς ωφελήθηκαν αισθητά, άλλοι παρουσίασαν μικρή αλλαγή, ενώ σε κάποιους η ένταση του πόνου αυξήθηκε.
Τι έδειξε ο βασικός δείκτης αποτελεσματικότητας
Παρά τη βελτίωση που καταγράφηκε στην ένταση του πόνου, η συνολική εικόνα της μελέτης απαιτεί προσεκτική ερμηνεία. Ο κύριος δείκτης αποτελεσματικότητας συνδύαζε δύο παραμέτρους: πόσο έντονος ήταν ο πόνος και σε ποιον βαθμό παρεμπόδιζε την καθημερινή λειτουργικότητα.
Σε αυτόν τον βασικό δείκτη δεν καταγράφηκε σαφής υπεροχή της άσκησης έναντι της ομάδας ελέγχου. Αντίθετα, σε ειδικό εργαλείο αξιολόγησης της έντασης του πόνου για άτομα με κάκωση νωτιαίου μυελού, η ομάδα άσκησης παρουσίασε στατιστικά σημαντική βελτίωση τόσο στους τρεις όσο και στους έξι μήνες.
Η διάκριση έχει ουσιαστική σημασία. Τα θετικά αποτελέσματα σε επιμέρους δείκτες αποτελούν ένδειξη πιθανού οφέλους, αλλά δεν επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης έχει αποδειχθεί οριστικά.
Ποιο πρόγραμμα άσκησης ακολούθησαν
Η παρέμβαση βασίστηκε στις διεθνείς επιστημονικές οδηγίες άσκησης για ενήλικες με κάκωση νωτιαίου μυελού.
Για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και της μυϊκής δύναμης, οι οδηγίες συστήνουν τουλάχιστον:
- 20 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έως υψηλής έντασης, δύο φορές την εβδομάδα.
- Ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης δύο φορές την εβδομάδα, με τρία σετ για κάθε μεγάλη μυϊκή ομάδα που διατηρεί τη λειτουργικότητά της.
Για πρόσθετα καρδιομεταβολικά οφέλη, προβλέπονται 30 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έως υψηλής έντασης, τρεις φορές την εβδομάδα.
Οι συστάσεις αυτές είχαν αναπτυχθεί κυρίως για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και της καρδιομεταβολικής υγείας. Η νέα δοκιμή διερεύνησε αν η εφαρμογή τους μπορεί να προσφέρει επιπλέον ανακούφιση από τον πόνο.
Η επιλογή των ασκήσεων χρειάζεται να προσαρμόζεται στο επίπεδο και στη βαρύτητα της κάκωσης, στη λειτουργικότητα των άκρων και στη γενικότερη κατάσταση υγείας.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι κακώσεις νωτιαίου μυελού μπορεί να επηρεάζουν όχι μόνο την κινητικότητα, αλλά και τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, την καρδιαγγειακή απόκριση στην προσπάθεια και τη θερμορύθμιση.
Επομένως, η έναρξη ή τροποποίηση ενός προγράμματος άσκησης πρέπει να γίνεται με την καθοδήγηση της ομάδας αποκατάστασης.
Οι ίδιοι οι ασθενείς συνέβαλαν στον σχεδιασμό της μελέτης
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της έρευνας ήταν ότι το πρόγραμμα δεν σχεδιάστηκε αποκλειστικά από επιστήμονες.
Περισσότερα από 150 άτομα με κάκωση νωτιαίου μυελού και 50 επαγγελματίες υγείας συμμετείχαν στη διαδικασία διαμόρφωσής του, με στόχο να ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες ζωής των ασθενών.
Η επικεφαλής ερευνήτρια, Kathleen Martin Ginis, καθηγήτρια στη Σχολή Επιστημών Υγείας και Άσκησης του UBC Okanagan, εξηγεί στην επίσημη ανακοίνωση του πανεπιστημίου ότι τα άτομα με κάκωση νωτιαίου μυελού ανέφεραν εδώ και χρόνια πως χρησιμοποιούσαν την άσκηση για να αντιμετωπίζουν τον πόνο τους.
Εκείνο που έλειπε ήταν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να οργανωθεί μια τέτοια παρέμβαση.
Η συμμετοχή των ασθενών βοήθησε ώστε η δοκιμή να μην περιοριστεί σε ένα αυστηρά ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον, αλλά να εξετάσει μια προσέγγιση που θα μπορούσε να ενταχθεί στην καθημερινότητά τους.
Γιατί χρειάζονται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε τη συμμετοχή 84 ατόμων. Τελικά, εντάχθηκαν 46, καθώς η ερευνητική διαδικασία επηρεάστηκε από τους περιορισμούς της πανδημίας COVID-19 και από εκκενώσεις εξαιτίας δασικών πυρκαγιών στον Καναδά.
Ο μικρότερος αριθμός συμμετεχόντων περιόρισε τη στατιστική ισχύ της μελέτης. Επιπλέον, δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία εξαμήνου για όλους όσοι είχαν αρχικά ενταχθεί.
Η Martin Ginis επισημαίνει ότι τα ευρήματα χρειάζονται επιβεβαίωση σε μεγαλύτερες δοκιμές, ώστε να διαπιστωθεί με μεγαλύτερη βεβαιότητα ποιοι ασθενείς ωφελούνται και σε ποιο βαθμό.
Η άσκηση δεν μπορεί επομένως να αντιμετωπιστεί ως υποκατάστατο της φαρμακευτικής θεραπείας. Μπορεί, όμως, να εξεταστεί ως συμπληρωματική παρέμβαση στο πλαίσιο της εξατομικευμένης αποκατάστασης.
Το σημαντικό στοιχείο της νέας έρευνας είναι ότι μεταφέρει τη συζήτηση από τη γενική σύσταση «η άσκηση κάνει καλό» σε ένα πιο συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα: πώς μπορεί να αξιοποιηθεί οργανωμένα, με ασφάλεια και με μετρήσιμα αποτελέσματα, για τη βελτίωση της ζωής ανθρώπων που αντιμετωπίζουν χρόνιο πόνο μετά από κάκωση νωτιαίου μυελού.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
