Μεγάλη μελέτη σε περισσότερα από 10 εκατομμύρια άτομα εντόπισε διαφορετικά πρότυπα σε 150 νοσήματα – Ποιες παθήσεις εμφανίστηκαν συχνότερα στα πρωτότοκα και ποιες στα δευτερότοκα
Η σειρά γέννησης των παιδιών μέσα σε μια οικογένεια, μπορεί να συνδέεται με την υγεία τους πολύ περισσότερο απ’ όσο γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. Μια πολύ μεγάλη νέα μελέτη εντόπισε διαφορετικά πρότυπα υγείας ανάμεσα στα παιδιά που γεννήθηκαν πρώτα και σε εκείνα που γεννήθηκαν δεύτερα.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στις 3 Αυγούστου 2026 στο Nature Health, βασίστηκε σε στοιχεία περισσότερων από 10,3 εκατομμύρια άτομα από περίπου 5,1 εκατομμύρια οικογένειες με δύο παιδιά. Οι επιστήμονες εξέτασαν συνολικά 569 διαφορετικές παθήσεις.
Για μεγαλύτερη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων, οι ερευνητές έκαναν δύο είδη συγκρίσεων: μεταξύ αδελφών της ίδιας οικογένειας και μεταξύ πρωτότοκων και δευτερότοκων παιδιών από διαφορετικές οικογένειες. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησαν να περιορίσουν όσο γίνεται την επίδραση άλλων παραγόντων, όπως το οικογενειακό εισόδημα, το περιβάλλον στο σπίτι ή άλλες κοινές συνθήκες ζωής.
Από τις 418 παθήσεις για τις οποίες υπήρχαν αρκετά δεδομένα, οι 150 συνδέθηκαν διαφορετικά με τη σειρά γέννησης. Ορισμένες εμφανίζονταν συχνότερα στα παιδιά που είχαν γεννηθεί πρώτα και άλλες σε εκείνα που είχαν γεννηθεί δεύτερα.
Η μελέτη, ωστόσο, δείχνει συσχετίσεις. Δεν αποδεικνύει ότι το αν ένα παιδί γεννήθηκε πρώτο ή δεύτερο προκαλεί κάποια νόσο.
Ποιες παθήσεις συνδέθηκαν περισσότερο με τα παιδιά που γεννήθηκαν πρώτα
Οι πιο χαρακτηριστικές διαφορές στα παιδιά που γεννήθηκαν πρώτα αφορούσαν κυρίως νευροαναπτυξιακές και αλλεργικές παθήσεις.
Καταγράφηκαν υψηλότερες πιθανότητες διάγνωσης για αυτισμό, ΔΕΠΥ, σύνδρομο Tourette και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD). Αντίστοιχη τάση παρατηρήθηκε στην τροφική αλλεργία, την αλλεργική ρινίτιδα, το άσθμα και την ακμή.
Στην κύρια ανάλυση, τα παιδιά που είχαν γεννηθεί δεύτερα είχαν περίπου 26% χαμηλότερες πιθανότητες διάγνωσης αυτισμού σε σύγκριση με εκείνα που είχαν γεννηθεί πρώτα. Στη ΔΕΠΥ η διαφορά ήταν πολύ μικρότερη.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, παρά το μεγάλο εύρος των συσχετίσεων που εντόπισαν, οι περισσότερες επιμέρους διαφορές ήταν σχετικά μικρές.
Τι εμφανίστηκε συχνότερα στα δευτερότοκα
Σε άλλες κατηγορίες παθήσεων η εικόνα αντιστρεφόταν. Τα παιδιά που είχαν γεννηθεί δεύτερα εμφάνισαν υψηλότερες πιθανότητες για κατάχρηση ουσιών, έρπητα ζωστήρα, γαστρίτιδα και δωδεκαδακτυλίτιδα, ημικρανία και ορισμένες παθήσεις του χοληφόρου συστήματος.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι διαφορές δεν περιορίζονταν σε μία συγκεκριμένη κατηγορία νοσημάτων. Εμφανίζονταν σε διαφορετικά συστήματα του οργανισμού, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές να εξετάσουν εάν πίσω από αυτές μπορεί να βρίσκονται διαφορετικοί βιολογικοί, ανοσολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες.
Γιατί μπορεί να παίζει ρόλο η σειρά γέννησης των παιδιών
Δεν υπάρχει μία εξήγηση που να καλύπτει όλα τα ευρήματα. Στην περίπτωση των αλλεργιών, μία πιθανή εξήγηση αφορά την έκθεση σε μικροοργανισμούς. Τα μικρότερα παιδιά έρχονται από νωρίς σε επαφή με περισσότερα μικρόβια που μεταφέρουν στο σπίτι τα μεγαλύτερα αδέλφια τους.
Η έκθεση αυτή μπορεί να συμβάλλει στην ωρίμανση και τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Η μελέτη έδειξε επίσης ότι η σχέση με ορισμένες αλλεργίες μεταβαλλόταν ανάλογα με τη διαφορά ηλικίας μεταξύ των αδελφών.
Για τον αυτισμό, τη ΔΕΠΥ και άλλες νευροαναπτυξιακές διαταραχές, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη. Πιθανόν να εμπλέκεται ένας συνδυασμός παραγόντων που σχετίζονται με τη σειρά των κυήσεων, την ηλικία των γονέων και άλλες διαφορές που δεν μπορούν να αποτυπωθούν πλήρως σε μια τέτοια ανάλυση.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς τονίζουν, ωστόσο, ότι αυτά τα ευρήματα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την πρόβλεψη του κινδύνου ενός συγκεκριμένου παιδιού.
Τα ευρήματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία
Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι ένα παιδί που γεννήθηκε πρώτο ή δεύτερο είναι «προορισμένο» να εμφανίσει κάποια από αυτές τις παθήσεις.
Η σειρά γέννησης συνδέεται με πολλούς άλλους παράγοντες, από την ηλικία των γονέων και τις συνθήκες κάθε εγκυμοσύνης έως την έκθεση σε λοιμώξεις και το οικογενειακό περιβάλλον. Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι συσχετίσεις με την υγεία είναι ευρύτερες απ’ όσο είχε φανεί σε προηγούμενες έρευνες, αλλά το επόμενο βήμα είναι να αποσαφηνιστεί τι πραγματικά κρύβεται πίσω από αυτές.
Φωτογραφία: istock
