Νέα διεθνής πιλοτική έρευνα των CDC και UK Health Security Agency δείχνει πώς οι διεθνείς πτήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως σύστημα έγκαιρου συναγερμού για επικίνδυνους ιούς
Μια νέα διεθνής πιλοτική έρευνα που πραγματοποίησαν τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) και το Βρετανικό UK Health Security Agency, δείχνει ότι τα λύματα των πτήσεων μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης για πανδημίες.
Μελετώντας συστηματικά τα λύματα των τουαλετών σε εκατοντάδες διεθνείς πτήσεις ΗΠΑ–ΗΒ, οι ερευνητές ανίχνευσαν κυκλοφορούντα παθογόνα εβδομάδες νωρίτερα από ό,τι με τα παραδοσιακά συστήματα επιτήρησης (π.χ. κλινικές αναφορές). Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς, η παρακολούθηση των λυμάτων στα αεροδρόμια ενισχύει τη διασυνοριακή βιοασφάλεια, καθώς τα διεθνή ταξίδια μπορούν να μεταφέρουν γρήγορα ιούς σε μεγάλες αποστάσεις, καθιστώντας τα αεροδρόμια κρίσιμα σημεία έγκαιρου συναγερμού.
Αν και η συγκεκριμένη εργασία των CDC και UK Health Security Agency, δημοσιεύθηκε το 2026, η συλλογή των 424 δειγμάτων έγινε από 27 Μαρτίου 2024 έως 16 Ιανουαρίου 2025.
Σε κάθε δείγμα εξετάστηκαν αναπνευστικοί ιοί (SARS-CoV-2, ιοί γρίπης Α και Β, αναπνευστικός συγκυτιακός ιός – RSV) και εντερικοί ιοί (αδενοϊοί, norovirus τύπου GI και GII). Για παράδειγμα, τα 317 από τα 424 δείγματα ανίχνευσαν τουλάχιστον έναν από τους αναπνευστικούς ιούς (SARS-CoV-2, γρίπης, RSV) και 303 δείγματα, τουλάχιστον έναν εντερικό ιό (π.χ. αδενοϊό ή norovirus).
Στις πτήσεις του ΗΒ, η πιο συχνή ανίχνευση εντοπίστηκε στον norovirus GII (σχεδόν στο 80% των δειγμάτων). Επίσης, παρατηρήθηκε ότι ο ιός της γρίπης Α ανιχνευόταν κατά κανόνα στα τέλη του 2024, σύμφωνα με την εποχικότητά του.
Πανδημίες – Παράδειγμα: πρώιμη ανίχνευση παραλλαγής COVID-19
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αξίας της μεθόδου προέκυψε από τα δείγματα που είχαν συλλεχθεί, όπως προαναφέρθηκε, το 2024. Σε αυτά, οι ερευνητές εντόπισαν την XEC, μια νέα τότε παραλλαγή του SARS-CoV-2, σε πτήσεις που αναχώρησαν από το Ηνωμένο Βασίλειο στις 17 Σεπτεμβρίου. Στις πτήσεις από τις ΗΠΑ η ίδια παραλλαγή άρχισε να ανιχνεύεται περίπου τέσσερις εβδομάδες αργότερα, στα μέσα Οκτωβρίου.
Το εύρημα έδειξε ότι η ανάλυση των λυμάτων των πτήσεων, μπορεί να κατα- έγκαιρα πότε μια νέα παραλλαγή αρχίζει να εξαπλώνεται από χώρα σε χώρα.
Προοπτικές και εφαρμογές
Οι ερευνητές προτείνουν ότι η ανάπτυξη ενός παγκόσμιου δικτύου «ενδεικτικών» (sentinel) αεροδρομίων, σε συνδυασμό με ταχεία γονιδιωματική αλληλούχιση και ανταλλαγή δεδομένων, θα μπορούσε να χαρτογραφήσει σε σχεδόν πραγματικό χρόνο την εξάπλωση νέων ιών. Ένα τέτοιο σύστημα θα επέτρεπε στις κυβερνήσεις να λαμβάνουν στοχευμένα μέτρα πρόληψης από πολύ νωρίς, αποφεύγοντας ενδεχομένως πιο ακραίες παρεμβάσεις όπως απαγορεύσεις πτήσεων ή κλεισίματα συνόρων.
Το πλεονέκτημα των λυμάτων αεροσκαφών είναι ότι περιέχουν καθαρά μόνο ανθρώπινα απόβλητα (χωρίς γεωργικά ή βιομηχανικά επιμολυντικά), προσφέροντας έντονα σήματα του ιικού φορτίου. Επιπλέον, η συλλογή γίνεται χωρίς να διαταράσσονται οι επιβάτες ή οι εργασίες του αεροδρομίου. Με άλλα λόγια, αναλύοντας το νερό των τουαλετών, οι επιστήμονες μπορούν να «διαβάζουν» σιωπηλά ποιοι ιοί μετακινήθηκαν με τους ταξιδιώτες.
Περιορισμοί
Συνολικά, η νέα μελέτη παρέχει απόδειξη έννοιας (proof-of-concept) ότι η επιτήρηση των λυμάτων αεροσκαφών είναι εφικτή και χρήσιμη. Ωστόσο, οι συγγραφείς τονίζουν ότι η τρέχουσα ανάλυση είναι πιλοτική. Έγιναν δειγματοληψίες μόνο σε δύο αεροδρόμια (ένα σε ΗΒ και ένα στην Αμερική) και σε δύο αεροπορικές εταιρείες, με διαφορετικές εργαστηριακές μεθόδους. Για να γίνει πιο αξιόπιστο ένα τέτοιο σύστημα προειδοποίησης, θα χρειαστεί διεύρυνση του δικτύου (περισσότερα αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες), εναρμόνιση των τεχνικών ανάλυσης και ταχεία ανταλλαγή αποτελεσμάτων.
ΠΗΓΗ: euronews
Φωτογραφία: istock
