Το χρόνιο μπούκωμα στη μύτη είναι ένα ιδιαίτερα συχνό σύμπτωμα, το οποίο επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Οι ασθενείς ζητούν τη βοήθειά μας, ζητώντας χειρουργική θεραπεία για τις «φουσκωμένες κόγχες».
Η υπερτροφία των ρινικών κογχών, είναι μια διάγνωση που άκουσαν είτε από κάποιον άλλο γιατρό είτε από φίλο ή συγγενή είτε οι ίδιοι βρήκαν στο διαδίκτυο. Ωστόσο, η υπερτροφία των κογχών δεν αποτελεί μία αυτόνομη πάθηση, αλλά είναι αποτέλεσμα μιας χρόνιας φλεγμονής της μύτης: της χρόνιας ρινίτιδας.
Ο ρόλος των ρινικών κογχών στην αναπνοή
Η σωστή κατανόηση του ρόλου των ρινικών κογχών είναι καθοριστική, καθώς οι κόγχες δεν είναι ένα «περιττό» ανατομικό στοιχείο, το οποίο, όταν διογκώνεται πρέπει απλώς να το μειώσουμε ή να το αφαιρέσουμε. Αντίθετα, έχουν ουσιώδη ρόλο στη λειτουργία της μύτης, συμμετέχοντας ενεργά στη ρύθμιση της ρινικής αναπνοής.
Στο εσωτερικό της μύτης, υπάρχουν τρεις ρινικές κόγχες σε κάθε πλευρά. Συνήθως, όταν μιλάμε για υπερτροφία κογχών, αναφερόμαστε κυρίως στην κάτω ρινική κόγχη. Η κάτω ρινική κόγχη διαθέτει πλούσιο αγγειακό δίκτυο, τα φλεβώδη κολποειδή, που μοιάζουν με τα αντίστοιχα αγγεία των γεννητικών οργάνων. Με την αυτόματη ενεργοποίηση του αυτόνομου νευρικού συστήματος, έχει την ικανότητα να μεταβάλλει τον όγκο της ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντος, ώστε να βοηθήσει τη θέρμανση του εισπνεόμενου αέρα.
Όταν, για παράδειγμα, τα ευαίσθητα νεύρα της μύτης ανιχνεύσουν κρύο αέρα στο περιβάλλον, η κόγχες γεμίζουν με αίμα και διογκώνονται, ώστε να επιβραδύνουν τη ροή του εισπνεόμενου αέρα και να δώσουν χρόνο στη μύτη, να τον θερμάνει.
Με άλλα λόγια, η μύτη λειτουργεί ως ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό κλιματιστικό μηχάνημα, καθώς μέσα σε λίγα εκατοστά διαδρομής, από τα ρουθούνια μέχρι τον φάρυγγα, μπορεί να φέρει τον εισπνεόμενο αέρα σε θερμοκρασία 34 έως 37 βαθμών Κελσίου, ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Όμως, αυτό το αποτελεσματικό κλιματιστικό είναι αυτόματο, και μερικές φορές απορρυθμίζεται.
Η υπερτροφία των κογχών ως αποτέλεσμα χρόνιας ρινίτιδας
Η απορρύθμιση αυτή λέγεται χρόνια ρινίτιδα, δηλαδή χρόνια φλεγμονή του ρινικού βλεννογόνου. Η χρόνια ρινίτιδα μπορεί να είναι είτε αλλεργική είτε μη αλλεργική.
Η διαφορά τους είναι ότι στην αλλεργική ρινίτιδα υπάρχει ένας (ή περισσότεροι) συγκεκριμένοι βλαπτικοί παράγοντες, που προκαλούν την πάθηση. Στην χρόνια μη αλλεργική ρινίτιδα όμως δεν υπάρχει συγκεκριμένος «εχθρός», αλλά η μύτη παρουσιάζει μια υπεραντιδραστικότητα, η οποία προκαλεί τα συμπτώματα. Το μπούκωμα της μύτης είναι ένα από αυτά τα συμπτώματα.
Ο μηχανισμός του μπουκώματος, με απλά λόγια, σημαίνει ότι ο ρινικός βλεννογόνος, και ιδιαίτερα οι κόγχες, διογκώνονται χωρίς να κάνει κρύο. Αν το μπούκωμα παραταθεί επί μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη υπερτροφία των κάτω ρινικών κογχών, η οποία όμως, όπως σαφώς γίνεται κατανοητό από τα παραπάνω, αποτελεί αποτέλεσμα της χρόνιας ρινίτιδας, και όχι ανατομικό χαρακτηριστικό, που θα το αντιμετωπίσουμε απλά με μία χειρουργική επέμβαση.
Αυτό σημαίνει ότι, πριν αποφασιστεί οποιαδήποτε παρέμβαση στις ρινικές κόγχες, είναι απαραίτητο να διερευνηθεί η χρόνια ρινίτιδα, που είναι η αιτία της διόγκωσης, και να αντιμετωπιστεί παράλληλα με οποιαδήποτε χειρουργική τεχνική επιλέξουμε.
Από τις παλαιότερες τεχνικές στη σύγχρονη κογχοπλαστική
Στο παρελθόν, η αντιμετώπιση της υπερτροφίας των κογχών γινόταν με επιθετικές χειρουργικές τεχνικές. Η κογχοτομή, δηλαδή η αφαίρεση τμήματος ή σχεδόν ολόκληρης της κόγχης, αποτελούσε για χρόνια συνηθισμένη πρακτική, με ή χωρίς διόρθωση του ρινικού διαφράγματος.
Η λογική αυτής της εγχείρησης βασιζόταν στην παραδοσιακή αντίληψη ήταν ότι, όσο περισσότερο μειώνεται ο όγκος της ρινικής κόγχης, τόσο καλύτερη αναπνοή αποκτά ο ασθενής. Η σύγχρονη γνώση, όμως, δείχνει ότι αυτή η προσέγγιση δεν είναι σωστή.
Η κάτω ρινική κόγχη συμβάλλει στην ομαλή, γραμμική ροή του αέρα μέσα στη μύτη. Εάν η κεφαλή της κόγχης αφαιρεθεί υπερβολικά, η ροή του αέρα γίνεται στροβιλώδης αντί για ομαλή γραμμική, με αποτέλεσμα ο ασθενής να χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια να προωθήσει τον εισπνεόμενο αέρα προς τον φάρυγγα, και να αισθάνεται ότι δεν αναπνέει καλά, παρόλο που ο κενός χώρος μέσα στη μύτη είναι μεγάλος. Πολλές φορές, η ενόχληση του ασθενούς είναι τόσο σοβαρή, ώστε μπορεί να επηρεαστεί ακόμα και η ψυχική του υγεία (σύνδρομο της κενής μύτης – empty nose syndrome).
Επομένως, στόχος της σύγχρονης χειρουργικής αντιμετώπισης δεν είναι η επιθετική αφαίρεση μεγάλου μέρους της κόγχης, αλλά η μείωση του περιττού όγκου, με διατήρηση της ανατομίας και της φυσιολογικής λειτουργίας της.
Καυτηρίαση με διαθερμία, laser, ραδιοσυχνότητες
Από τις διάφορες θερμικές μεθόδους μείωσης των κογχών, παλαιότερα ήταν δημοφιλή τα διάφορα είδη laser (Nd-Yag, KTP, CO2, Diode). Σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως οι ραδιοσυχνότητες (RF). Οι μέθοδοι αυτές μπορούν να έχουν καλό αποτέλεσμα, όμως λειτουργούν προκαλώντας έγκαυμα και ουλές στην κόγχη, ενώ οι ασθενείς μπορεί να έχουν κρούστες στη μύτη για αρκετές εβδομάδες. Το κύριο πλεονέκτημά τους είναι ότι μπορεί να εφαρμοστούν στο εξωτερικό ιατρείο με τοπική αναισθησία.
Κογχοπλαστική με μικροτόμο: Μία σύγχρονη, ελάχιστα επεμβατική χειρουργική μέθοδος
Μία σύγχρονη χειρουργική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της υπερτροφίας των ρινικών κογχών είναι η κογχοπλαστική με μικροτόμο. Ο μικροτόμος (shaver) είναι ένα ιδιαίτερα λεπτό χειρουργικό εργαλείο, με διάμετρο περίπου δύο χιλιοστών, που επιτρέπει την αφαίρεση της περίσσειας του μαλακού ιστού εσωτερικά, κάτω από τον βλεννογόνο, μέσα από μία αντίστοιχου μεγέθους τομή στην κόγχη.
Το βασικό πλεονέκτημα της τεχνικής είναι ότι διατηρείται ο βλεννογόνος και η φυσιολογική ανατομία της κόγχης. Έτσι, δεν διαταράσσεται η ομαλή ροή του αέρα μέσα στη μύτη, ενώ περιορίζεται ο κίνδυνος δημιουργίας ουλών ή κρουστών, που μπορεί να εμφανιστούν με άλλες μεθόδους.
Η τεχνική πραγματοποιείται με γενική αναισθησία και, όταν κρίνεται απαραίτητο, μπορεί να συνδυαστεί με άλλη επέμβαση στη μύτη, όπως η διόρθωση του ρινικού διαφράγματος. Σε σχέση με άλλες μεθόδους μείωσης των κογχών, μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη διάρκεια του καλού αποτελέσματος, με την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστεί παράλληλα και η χρόνια ρινίτιδα, που προκαλεί την υπερτροφία. Είτε πρόκειται για αλλεργική είτε για μη αλλεργική ρινίτιδα, η αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας είναι καθοριστική.
Η θεραπεία της ρινίτιδας είναι απαραίτητη
Η σύγχρονη αντιμετώπιση της υπερτροφίας των ρινικών κογχών βασίζεται στη σωστή διάγνωση, στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας της μύτης και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας για κάθε ασθενή.
Διαβάστε περισσότερα άρθρα για θέματα που αφορούν την υγεία σας, εδώ
Φωτογραφία: iStock
