Αν δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε, είναι πιθανό να έχετε συναντήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια νέα, ασυνήθιστη τάση ύπνου: το λεγόμενο «σκοτεινό ντους». Πρόκειται για μια πρακτική που περιλαμβάνει ντους με τα φώτα χαμηλωμένα ή εντελώς σβησμένα, συνήθως στο πλαίσιο μιας νυχτερινής ρουτίνας χαλάρωσης.
Οι υποστηρικτές της τάσης ισχυρίζονται ότι το ντους στο σκοτάδι βοηθά στην ηρεμία του μυαλού, στη μείωση του άγχους και στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Σε αντίθεση με το πρωινό ντους, που έχει στόχο την τόνωση και την αφύπνιση, το νυχτερινό ντους στο σκοτάδι αποσκοπεί στη μείωση της έκθεσης στο φως, στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και στη διευκόλυνση της μετάβασης στον ύπνο.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: μπορεί πράγματι να σας βοηθήσει να κοιμηθείτε καλύτερα ή πρόκειται απλώς για μια ευχάριστη τελετουργία χαλάρωσης; Οι ειδικοί απαντούν.
Μπορεί το σκοτεινό ντους να βελτιώσει τον ύπνο;
Η Chelsie Rohrscheib, PhD, νευροεπιστήμονας, ειδικός στον ύπνο και επικεφαλής της έρευνας ύπνου στο Wesper, δήλωσε ότι το ντους στο σκοτάδι μπορεί να προετοιμάσει τόσο τον εγκέφαλο όσο και το σώμα για τον ύπνο, βελτιώνοντας τον χρόνο έναρξης του ύπνου και τη συνολική ποιότητά του.
«Για να ξεκινήσει ο εγκέφαλος τον ύπνο, το σώμα πρέπει να υποστεί μια μικρή πτώση στη θερμοκρασία του πυρήνα του, συνήθως κατά περίπου έναν βαθμό», εξηγεί.
Όπως σημειώνει, ένα ζεστό ντους αυξάνει προσωρινά τη θερμοκρασία του σώματος και, μόλις βγείτε από αυτό, προκαλείται μια γρήγορη πτώση της θερμοκρασίας του πυρήνα. «Αυτό μιμείται τη φυσική διαδικασία που συμβαίνει στο σώμα μας πριν τον ύπνο, διευκολύνοντας τον εγκέφαλο να μεταβεί σε κατάσταση ύπνου», προσθέτει.
Παράλληλα, το σκοτάδι περιορίζει την έκθεση στο φως τις βραδινές ώρες, στοιχείο κρίσιμο για τη σωστή λειτουργία του κιρκάδιου ρυθμού.
Ο ρόλος της μελατονίνης και του φωτός
Σύμφωνα με τη Δρ. Rohrscheib, η μελατονίνη (η ορμόνη που ρυθμίζει τον κιρκάδιο ρυθμό) παράγεται στον εγκέφαλο και σηματοδοτεί πότε είναι ώρα για εγρήγορση και πότε για ύπνο.
«Η παραγωγή της μελατονίνης ρυθμίζεται από τις πληροφορίες φωτός που εισέρχονται στα μάτια μας. Η συνεχής έκθεση στο φως καταστέλλει την παραγωγή της, ενώ τα χαμηλότερα επίπεδα φωτισμού την αυξάνουν», εξηγεί.
Με αυτό το σκεπτικό, το ντους με σβηστά φώτα μπορεί να προάγει την απελευθέρωση μελατονίνης, προετοιμάζοντας τον εγκέφαλο για ύπνο νωρίτερα.
Οφέλη για την ψυχική υγεία και τη διαχείριση του στρες
Τα πιθανά οφέλη του σκοτεινού ντους δεν περιορίζονται μόνο στον ύπνο. Όπως αναφέρει η Δρ. Rohrscheib, μπορεί να συμβάλει και στη βελτίωση της ψυχικής υγείας.
«Είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος χαλάρωσης πριν τον ύπνο, καθώς μετακινεί το νευρικό μας σύστημα στην παρασυμπαθητική κατάσταση, η οποία είναι υπεύθυνη για τη χαλάρωση και την υπνηλία», σημειώνει. Παράλληλα, μειώνονται τα επίπεδα κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες) η οποία σε υψηλές τιμές προάγει την εγρήγορση.
Η Patricia Read, σύμβουλος ύπνου στην Goldilocks Sleep Solutions, προσθέτει ότι το σκοτεινό ντους μπορεί να λειτουργήσει και ως πρακτική ενσυνειδητότητας.
«Στο σκοτάδι, οι άλλες αισθήσεις μας έρχονται στο προσκήνιο. Εστιάζουμε περισσότερο στη ζεστασιά του νερού, στις μυρωδιές των προϊόντων που χρησιμοποιούμε και στους καταπραϋντικούς ήχους του ντους», εξηγεί.
Η ίδια παρομοιάζει την εμπειρία με μια μορφή διαλογισμού, όπου οι σκέψεις και οι ανησυχίες “ξεπλένονται”, δημιουργώντας τον κατάλληλο νοητικό χώρο για τον ύπνο.
Δεν είναι πανάκεια για τα προβλήματα ύπνου
Παρά τα πιθανά οφέλη, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το σκοτεινό ντους δεν αποτελεί γρήγορη ή μαγική λύση για τα προβλήματα ύπνου.
Η Δρ. Rohrscheib τονίζει ότι άτομα με χρόνια προβλήματα ύπνου ή υποκείμενες διαταραχές ενδέχεται να μην δουν ουσιαστική βελτίωση χωρίς ιατρική παρέμβαση.
Η Read επισημαίνει ότι καθοριστικό ρόλο παίζει η νοοτροπία. «Αν κάποιος πιστεύει ότι το ντους στο σκοτάδι είναι μαγική λύση ή το αντιμετωπίζει ως αγγαρεία, είναι πιθανό να μην ωφεληθεί», υποστηρίζει. Αντίθετα, όταν γίνεται βιαστικά και αποκλειστικά για λόγους καθαριότητας, χάνονται τα πιθανά οφέλη χαλάρωσης και μείωσης του στρες.
Μάλιστα, για ορισμένους ανθρώπους, η πίεση να εντάξουν μια ακόμα υποχρέωση στη βραδινή ρουτίνα μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, αυξάνοντας το άγχος.
Αποδεδειγμένες στρατηγικές για καλύτερο ύπνο
Πέρα από το ντους στο σκοτάδι, υπάρχουν πρακτικές που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά τον ύπνο.
Η Δρ. Rohrscheib συνιστά τη διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος ύπνου, με περίπου την ίδια ώρα κατάκλισης και αφύπνισης κάθε μέρα, ακόμη και τα Σαββατοκύριακα, ώστε να παραμένει ρυθμισμένος ο κιρκάδιος ρυθμός.
Σημαντική είναι και η αποφυγή καφεΐνης τουλάχιστον έξι ώρες πριν τον ύπνο. Έρευνες δείχνουν ότι η καφεΐνη έχει χρόνο ημιζωής περίπου έξι ώρες, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο ακόμη και αρκετές ώρες μετά την κατανάλωσή της.
Η Read προτείνει επίσης την αποφυγή βαριών και δύσπεπτων γευμάτων περίπου τρεις ώρες πριν τον ύπνο, καθώς και τον περιορισμό της έκθεσης σε έντονα φώτα, ειδικά από οθόνες και φωτιστικά οροφής.
Το ιδανικό υπνοδωμάτιο, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα πρέπει να είναι σκοτεινό, δροσερό, ήσυχο και άνετο. Και αν ο ύπνος δεν έρχεται; Η συμβουλή της Δρ. Rohrscheib είναι σαφής: «Μην μένετε στο κρεβάτι στριφογυρίζοντας για πάνω από 20 λεπτά. Σηκωθείτε, κάντε μια ήρεμη δραστηριότητα σε χαμηλό φωτισμό για 10-15 λεπτά και δοκιμάστε ξανά».
Συμπερασματικά
Το ντους στο σκοτάδι δεν είναι πανάκεια για την αϋπνία, ωστόσο μπορεί να αποτελέσει μια απλή και ευχάριστη προσθήκη σε μια χαλαρωτική βραδινή ρουτίνα. Σε συνδυασμό με αποδεδειγμένες στρατηγικές ύπνου, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της βραδινής διέγερσης και στη δημιουργία μιας πιο ομαλής μετάβασης από την ένταση της ημέρας στον ξεκούραστο ύπνο.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
