Σε ποια ηλικία πρέπει να αρχίζει ο προληπτικός έλεγχος των μαστών και υπό ποιες προϋποθέσεις.
Τα τελευταία χρόνια, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη στάση των γυναικών απέναντι στην πρόληψη και την υγεία του μαστού. Πολλές γυναίκες πλέον επισκέπτονται τον ειδικό και πραγματοποιούν τακτικούς προληπτικούς ελέγχους, κατανοώντας τη σημασία τους για την έγκαιρη διάγνωση.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι προληπτικοί έλεγχοι είναι ένα πολύτιμο «δώρο» και δεν πρέπει να παραλείπονται, ανεξαρτήτως ηλικίας ή απουσίας συμπτωμάτων.
«Για γυναίκες που δεν ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου, οι προληπτικοί έλεγχοι αρχίζουν συνήθως μετά τα 40 έτη, με βασική εξέταση τη μαστογραφία», αναφέρει η κυρία Μαρουλιώ Σταθουλοπούλου, διευθύντρια χειρουργός μαστού στο Metropolitan Hospital.
Εφ’ όσον προκύψει ανάγκη, μπορούν να γίνουν και συμπληρωματικές εξετάσεις όπως υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία. Ωστόσο, η μαγνητική δεν είναι απαραίτητη για όλες τις γυναίκες. Χρησιμοποιείται κυρίως σε όσες έχουν πολύ πυκνούς μαστούς, καθώς και για την παρακολούθηση της απόκρισης σε θεραπείες, όπως η χημειοθεραπεία.
Για τις γυναίκες νεότερης ηλικίας (20-25 ετών), ο έλεγχος γίνεται μόνον εάν εντοπιστεί κάποιο εύρημα με την αυτοψηλάφηση. Συνήθως πρόκειται για ακίνδυνες καταστάσεις, όπως κύστεις ή αδενικές μεταβολές που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση.
Όταν, όμως, υπάρχει οικογενειακό ιστορικό «ο έλεγχος πρέπει να αρχίζει τουλάχιστον 10 χρόνια νωρίτερα από την ηλικία στην οποία διαγνώστηκε η συγγενής (π.χ. η μητέρα)», τονίζει η κυρία Σταθουλοπούλου.
Ο ρόλος του γονιδιακού ελέγχου
Ο γονιδιακός έλεγχος έχει μπει δυναμικά στο προσκήνιο για γυναίκες με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή με συγγενείς πρώτου βαθμού που νόσησαν σε νεαρή ηλικία.
Συmπεριλαμβάνει την εξέταση για μεταλλάξεις σε γονίδια (π.χ. BRCA1, BRCA2) που σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού. «Είναι σημαντικό να ζητείται ο πλήρης έλεγχος (full panel) και όχι μόνο τα βασικά γονίδια», επισημαίνει η ειδικός.
Η απόφαση για τον γονιδιακό έλεγχο δεν πρέπει να λαμβάνεται ελαφρά τη καρδία. Προηγείται πάντα γενετική συμβουλευτική, ώστε η γυναίκα να είναι ενήμερη για τις πιθανές επιπτώσεις ενός θετικού αποτελέσματος και τις διαθέσιμες επιλογές. Αυτές κυμαίνονται από αυξημένη παρακολούθηση έως προφυλακτική μαστεκτομή.
Ποια είναι τα ύποπτα συμπτώματα
Εκτός από την αυτοψηλάφηση, υπάρχουν και άλλα σημάδια που πρέπει να κινητοποιήσουν τις γυναίκες να απευθυνθούν σε ειδικό:
- Αλλαγές στο δέρμα του μαστού, όπως ερυθρότητα ή όψη «φλούδας πορτοκαλιού»
- Εμφάνιση «λακκουβίτσας» ή τραβήγματος του δέρματος σε συγκεκριμένο σημείο
- Ασυμμετρία κατά την ανύψωση των χεριών
- Ψηλαφητά εξογκώματα στον μαστό ή στη μασχάλη
«Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν ακόμη και επιθετικές μορφές καρκίνου και η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική για την επιτυχία της θεραπείας», επισημαίνει η κυρία Σταθουλοπούλου.
Η σημασία των οργανωμένων κέντρων μαστού
Τα οργανωμένα κέντρα μαστού προσφέρουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο φροντίδας, από τον διαγνωστικό έλεγχο μέχρι την αντιμετώπιση της νόσου, συνεχίζει. Δεν πρόκειται απλώς για ένα διαγνωστικό κέντρο όπου γίνεται μία μαστογραφία, αλλά για έναν χώρο όπου η γυναίκα μπορεί να λάβει μέσα σε λίγες ώρες ολοκληρωμένες υπηρεσίες: απεικόνιση, βιοψία (αν χρειαστεί), παραπομπή για περαιτέρω εξετάσεις και άμεση αξιολόγηση από ογκολογική ομάδα.
Η διεπιστημονική προσέγγιση και η συντονισμένη φροντίδα εξασφαλίζουν ότι η γυναίκα δεν θα μείνει μόνη και δεν θα χαθεί μέσα στη γραφειοκρατία του συστήματος υγείας.
«Με τις στοχευμένες θεραπείες που υπάρχουν σήμερα, το χειρουργείο δεν είναι πάντα η πρώτη λύση. Το σημαντικό είναι να υπάρχει εξατομικευμένο πλάνο δράσης που να βασίζεται στη σύσταση μιας εξειδικευμένης ιατρικής ομάδας», καταλήγει.
Φωτογραφία: iStock
