Σάλο έχει προκαλέσει η υπόθεση ενός άνδρα από τη Δανία του οποίου το σπέρμα περιείχε μια γενετική μετάλλαξη που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο καρκίνου σε παιδιά. Το περιστατικό προσφέρει μια σπάνια εικόνα για το μέγεθος της βιομηχανίας δωρεάς σπέρματος.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της έρευνας ήταν ότι το σπέρμα του άνδρα στάλθηκε σε 14 χώρες και απέφερε τουλάχιστον 197 παιδιά. Η αποκάλυψη αυτή ρίχνει φως στο πώς λειτουργεί μια βιομηχανία που επιτρέπει σε γυναίκες να γίνουν μητέρες όταν αυτό δεν θα ήταν αλλιώς δυνατό, είτε επειδή ο σύντροφός τους είναι υπογόνιμος, είτε γιατί βρίσκονται σε ομοφυλοφιλική σχέση, είτε επιθυμούν να μεγαλώσουν παιδί μόνες τους.
Η κάλυψη αυτής της ανάγκης έχει εξελιχθεί σε μια μεγάλη επιχειρηματική δραστηριότητα. Εκτιμάται ότι η αγορά σπέρματος στην Ευρώπη θα ξεπεράσει τα 2 δισεκατομμύρια λίρες μέχρι το 2033, με τη Δανία να αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς.
Γιατί μερικοί δότες γίνονται πατέρες εκατοντάδων παιδιών
Σύμφωνα με ειδικούς, λιγότεροι από πέντε στους 100 εθελοντές πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια. Απαραίτητη είναι η σωστή ποσότητα σπερματοζωαρίων, η κινητικότητά τους, η μορφολογία και η ικανότητά τους να αντέχουν κατά την κατάψυξη και αποθήκευση.
Οι κανόνες ποικίλλουν ανά τον κόσμο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο δότης πρέπει να είναι ηλικίας 18-45 ετών, να μην έχει μολυσματικές ασθένειες όπως HIV ή γονόρροια και να μην φέρει γενετικές μεταλλάξεις που προκαλούν κληρονομικά νοσήματα, όπως κυστική ίνωση, νωτιαία μυϊκή ατροφία ή δρεπανοκυτταρική αναιμία.
Η βιολογία επιτρέπει, ωστόσο, σε λίγους δότες να γίνουν πατέρες πολλών παιδιών. Μόνο ένα σπερματοζωάριο χρειάζεται για τη γονιμοποίηση ενός ωαρίου, ενώ κάθε εκσπερμάτιση περιέχει δεκάδες εκατομμύρια σπερματοζωάρια. Οι άνδρες επισκέπτονται συχνά την κλινική μία ή δύο φορές την εβδομάδα για μήνες, ενισχύοντας τη δυνατότητα να γίνουν πατέρες πολλών παιδιών.
Η Σάρα Νόρκρος, διευθύντρια της οργάνωσης Progress Educational Trust που ασχολείται με τη γονιμότητα και τη γενετική, αναφέρει ότι η έλλειψη δοτών καθιστά το σπέρμα «πολύτιμο αγαθό» και ότι οι τράπεζες σπέρματος και οι κλινικές γονιμότητας εκμεταλλεύονται στο έπακρο τους διαθέσιμους δότες για να καλύψουν τη ζήτηση.
Η δημοφιλία ορισμένων δοτών
Μέσα από αυτή τη μικρή ομάδα δοτών, ορισμένοι άνδρες γίνονται ιδιαίτερα δημοφιλείς. Οι δότες δεν επιλέγονται τυχαία, καθώς η διαδικασία θυμίζει τον κόσμο των εφαρμογών γνωριμιών, όπου ορισμένοι άνδρες έχουν περισσότερες προτιμήσεις από άλλους.
Στις τράπεζες σπέρματος, οι υποψήφιες μητέρες μπορούν να δουν φωτογραφίες, να ακούσουν τη φωνή του δότη, να μάθουν το επάγγελμά του, το ύψος, το βάρος και άλλα στοιχεία. Ο καθηγητής Άλαν Πέισι, ειδικός στη γονιμότητα και πρώην διευθυντής τράπεζας σπέρματος στο Σέφιλντ, εξηγεί ότι οι χαρακτηρισμοί όπως «Σβεν, ξανθός, 1,93 μ., αθλητής, που παίζει βιολί και μιλάει επτά γλώσσες» καθιστούν έναν δότη πολύ πιο ελκυστικό από άλλους.
Η παγκόσμια κυριαρχία του «βίκινγκ» σπέρματος
Η Δανία φιλοξενεί μερικές από τις μεγαλύτερες τράπεζες σπέρματος στον κόσμο και έχει αποκτήσει φήμη για την παραγωγή των λεγόμενων «βίκινγκ μωρών». Ο Όλε Σκού, 71 ετών, ιδρυτής της Cryos International, εξηγεί ότι η δανική κουλτούρα γύρω από τη δωρεά σπέρματος είναι διαφορετική από άλλες χώρες, με λιγότερα ταμπού και με μια αίσθηση αλτρουισμού, αφού πολλοί δότες προσφέρουν και αίμα.
Επιπλέον, ο Σκού τονίζει ότι τα δανικά «γαλάζια μάτια και ξανθά μαλλιά» είναι υπολειπόμενα χαρακτηριστικά, γεγονός που τα καθιστά δημοφιλή. Οι περισσότερες αιτήσεις προέρχονται από «ανύπαντρες, μορφωμένες γυναίκες στα 30 τους», οι οποίες αποτελούν το 60% της ζήτησης.
Διασυνοριακή χρήση σπέρματος
Στην υπόθεση που αποκάλυψε το BBC, το σπέρμα ενός άνδρα συλλέχθηκε στην European Sperm Bank στη Δανία και στάλθηκε σε 67 κλινικές γονιμότητας σε 14 χώρες. Κάθε χώρα έχει δικούς της κανόνες για τον αριθμό παιδιών ή οικογενειών που μπορεί να δημιουργήσει ένας δότης. Ωστόσο, το ίδιο σπέρμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικές χώρες αρκεί να τηρούνται οι τοπικοί κανονισμοί, επιτρέποντας σε έναν δότη να γίνει πατέρας μεγάλου αριθμού παιδιών.
Η Σάρα Νόρκρος προτείνει να μειωθεί ο αριθμός παιδιών που μπορεί να έχει ένας δότης, ενώ οι αρχές στο Βέλγιο ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού μητρώου δοτών για την παρακολούθηση του σπέρματος που διασχίζει σύνορα.
Ηθικά και κοινωνικά ζητήματα
Η Επίτροπος Ανθρωπίνων Αναπαραγωγικών Δικαιωμάτων της Ευρώπης έχει προτείνει όριο 50 οικογενειών ανά δότη, αλλά ακόμη και έτσι ένας δότης θα μπορούσε να γίνει πατέρας πάνω από 100 παιδιών αν οι οικογένειες επιλέξουν περισσότερα παιδιά.
Οι επιπτώσεις στα παιδιά και τους δότες είναι σημαντικές. Κάποιοι αποδέχονται τη διαδικασία, άλλοι μπορεί να ταλανίζονται από την ανακάλυψη ότι έχουν εκατοντάδες ετεροθαλή αδέλφια. Τα DNA τεστ και τα κοινωνικά δίκτυα αυξάνουν τη δυνατότητα αναζήτησης συγγενών, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει καταργηθεί η ανωνυμία των δοτών.
Ο Όλε Σκού υποστηρίζει ότι περισσότεροι περιορισμοί θα οδηγούσαν τις οικογένειες στην «ιδιωτική, εντελώς ανεξέλεγκτη αγορά». Ο δρ Τζον Άπλμπι, ηθικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Lancaster, σημειώνει ότι η χρήση σπέρματος σε τόσο μεγάλη κλίμακα δημιουργεί «τεράστιο ηθικό πεδίο», με ζητήματα ταυτότητας, ιδιωτικότητας, συγκατάθεσης και αξιοπρέπειας.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
