Τουλάχιστον 10 μορφές στις γυναίκες και 7 στους άνδρες αυξάνονται ραγδαία στους νέους, δείχνει νέα μελέτη.
Ο καρκίνος προσβάλλει ολοένα περισσότερους ανθρώπους σε ηλικίες που έως πρότινος θεωρούνταν πολύ νέες για τέτοιου είδους διαγνώσεις. Ως φαίνεται όμως, οι καρκίνοι πρώιμης έναρξης, δηλαδή όσοι εμφανίζονται σε ηλικίες μεταξύ 20 και 49 ετών, αυξάνονται ταχύτερα απ’ ό,τι εκείνοι των μεγαλύτερων ηλικιών.
Αυτό είναι το συμπέρασμα μίας νέας, εκτενούς μελέτης, η οποία βασίσθηκε σε στοιχεία από 44 χώρες του κόσμου. Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, τουλάχιστον 10 μορφές καρκίνου στις γυναίκες και 7 στους άνδρες αυξάνονται ραγδαία στους νέους σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Military Medical Research. Όπως γράφουν οι ερευνητές, διεξήγαγαν τη μελέτη τους για να κατανοήσουν εάν η παρατηρούμενη αύξηση αφορά μόνο τη συχνότητα των νέων περιστατικών ή συνοδεύεται από ταυτόχρονης αύξηση στη θνησιμότητα.
Τα κυριότερα στοιχεία της μελέτης συνόψισαν η παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας & Προληπτικής Ιατρικής στη Θεραπευτική Κλινική ΕΚΠΑ του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα, και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου.
Ποιοι αυξάνονται περισσότερο
Όπως έδειξε η μελέτη, ο καρκίνος αυξάνεται με πρωτοφανή ταχύτητα στις νεότερες ηλικίες, κυρίως στην Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Ωκεανία. Στις γυναίκες, δυναμική αύξηση παρουσιάζουν:
- Ο καρκίνος του θυρεοειδούς
- Ο καρκίνος του μαστού
- Το μελάνωμα στο δέρμα
- Ο καρκίνος του ενδομητρίου
- Ο καρκίνος του παχέος εντέρου
- Ο καρκίνος του νεφρού
- Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας
- Ο καρκίνος του παγκρέατος
- Το πολλαπλούν μυέλωμα
- Το λέμφωμα Χότζκιν
Ορισμένες από αυτές τις μορφές, όπως ο καρκίνος του θυρεοειδούς, εμφανίζουν θεαματική άνοδο σε δεκάδες χώρες, δείχνοντας ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται γεωγραφικά.
Στους άνδρες, ανάλογες αυξητικές τάσεις παρατηρούνται:
- Στον καρκίνο του θυρεοειδούς
- Στον καρκίνο του νεφρού
- Στον καρκίνο των όρχεων
- Στον καρκίνο του προστάτη
- Στον καρκίνο του παχέος εντέρου
- Στο μελάνωμα
- Στην λευχαιμία
Η σταθερά που επαναλαμβάνεται είναι ότι ολοένα περισσότερα περιστατικά εντοπίζονται σε άτομα που δεν έχουν φτάσει ακόμη τα 50 τους χρόνια.
Με πιο αργό ρυθμό στους ηλικιωμένους
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της μελέτης, όμως, δεν είναι ότι αυξάνονται αυτοί οι καρκίνοι. Είναι ότι αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τις αντίστοιχες μορφές στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Μάλιστα σε πολλές χώρες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αυξάνεται στους νέους αλλά παραμένει σταθερός ή μειώνεται στις μεγαλύτερες ηλικίες! Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι οι γενιές που γεννήθηκαν μετά το 1970 εκτίθενται σε παράγοντες κινδύνου που είτε δεν υπήρχαν είτε δεν ήταν τόσο έντονοι κατά το παρελθόν, τονίζουν οι δύο ειδικοί.
Ο ρόλος της παχυσαρκίας
Ένας από τους πιο ισχυρούς παράγοντες κινδύνου που αναδείχθηκαν στη μελέτη είναι η παχυσαρκία. Η μελέτη κατέγραψε στενή συσχέτιση μεταξύ της αύξησης του σωματικού βάρους στις ηλικίες 20–49 ετών και της αύξησης συγκεκριμένων μορφών καρκίνου.
Στην πραγματικότητα, σε ορισμένες χώρες η παχυσαρκία σχετίζεται στις γυναίκες με την αύξηση έως και επτά διαφορετικών μορφών καρκίνου πρώιμης έναρξης. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνεται ο καρκίνος:
- Του παχέος εντέρου
- Του παγκρέατος
- Των νεφρών
- Της μήτρας
- Το πολλαπλούν μυέλωμα
Οι χώρες όπου παρατηρείται αυτή η τάση είναι ενδεικτικά η Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Νότια Κορέα, οι ΗΠΑ.
Αντίστοιχες συσχετίσεις εμφανίζονται και στους άνδρες. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η «μετατόπιση» του τρόπου ζωής (διατροφή πλούσια σε θερμίδες, ελάχιστη φυσική δραστηριότητα, καθιστική καθημερινότητα) έχει επιδράσει στις νεότερες γενιές με τρόπο που δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ στο παρελθόν.
Και άλλοι παράγοντες κινδύνου
Η παχυσαρκία όμως αποτελεί μόνον ένα κομμάτι του παζλ. Η μελέτη δείχνει ότι είναι πιθανόν να παίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες κινδύνου, όπως:
- Οι αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου
- Η αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων
- Η έκθεση σε περιβαλλοντικούς ρύπους
- Η αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες από τη βρεφική και παιδική ηλικία
Ένα ερώτημα, εξ άλλου, που απασχολεί έντονα τους ειδικούς είναι κατά πόσον η αύξηση των διαγνώσεων αντικατοπτρίζει πραγματική αύξηση των καρκίνων ή αν σε ορισμένες μορφές τα αυξημένα περιστατικά οφείλονται στην καλύτερη ανίχνευση.
Σε μερικούς καρκίνους, όπως ο καρκίνος του θυρεοειδούς και του προστάτη, η αύξηση των περιστατικών δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση στη θνησιμότητα. Αυτό πιθανότατα σημαίνει ότι η διάδοση των απεικονιστικών εξετάσεων οδηγεί σε διάγνωση μικρών, κλινικά ασήμαντων όγκων που παλαιότερα δεν θα εντοπίζονταν.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ίδια για όλους τους καρκίνους. Στον καρκίνο της μήτρας και κυρίως στον καρκίνο του παχέος εντέρου, η θνησιμότητα αυξάνεται παράλληλα με τα νέα περιστατικά. Αυτό αποδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη διάγνωση. Ως φαίνεται περισσότεροι νέοι άνθρωποι αρρωσταίνουν και δυστυχώς χάνουν τη ζωή τους από αυτούς τους τύπους καρκίνου.
Η μελέτη δείχνει επίσης ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται σε χώρες με πολύ υψηλό επίπεδο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Αυτό δεν είναι παράδοξο. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, οι διατροφικές συνήθειες, οι πολλές ώρες καθιστικής δουλειάς και η ευκολία πρόσβασης σε επεξεργασμένα τρόφιμα χαρακτηρίζουν κυρίως τις εύπορες κοινωνίες. Με άλλα λόγια, η πρόοδος φαίνεται πως συνοδεύεται από νέες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία.
Δυσοίωνο μέλλον
Αν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, ορισμένες μορφές καρκίνου θα αυξηθούν δραματικά στις επόμενες δεκαετίες, τονίζουν οι ειδικοί.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου, παραδείγματος χάριν, εκτιμάται ότι σχεδόν θα διπλασιασθεί στις ηλικίες 20–34 ετών τα επόμενα χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι η ιατρική κοινότητα και τα συστήματα υγείας πρέπει να προσαρμόσουν τις στρατηγικές πρόληψης και ελέγχου, λαμβάνοντας πλέον σοβαρά υπ’ όψιν τις νεότερες ηλικίες.
«Παρότι τα ευρήματα γεννούν ανησυχία, η μελέτη προσφέρει και έναν οδικό χάρτη. Η καλύτερη κατανόηση των παραγόντων κινδύνου, η ενίσχυση της πρόληψης από νεαρή ηλικία, η προώθηση πιο υγιεινών συνηθειών και πιθανώς η αναθεώρηση των ηλικιών στις οποίες αρχίζουν ορισμένοι προληπτικοί έλεγχοι μπορεί να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό αυτών των τάσεων», προσθέτουν οι ειδικοί.
Ταυτοχρόνως, είναι κρίσιμο να ενισχυθεί η ενημέρωση των νεαρών ενηλίκων, πολλοί από τους οποίους εξακολουθούν να θεωρούν ότι «ο καρκίνος δεν τους αφορά».
«Η έρευνα αυτή αποτελεί μια παγκόσμια προειδοποίηση. Μας υπενθυμίζει ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής των τελευταίων δεκαετιών έχουν επιπτώσεις που γίνονται αντιληπτές σήμερα με μεγάλη ένταση. Όμως ταυτόχρονα δείχνει ότι η έγκαιρη δράση, η πρόληψη και η ενημέρωση μπορούν να αλλάξουν αυτή την πορεία», καταλήγουν οι δύο ειδικοί.
Φωτογραφία: iStock
