Μετά την εφηβεία, οι γυναίκες έχουν δύο έως τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αυτή την δυνητικά εξουθενωτική πάθηση.
Είναι γνωστό εδώ και πολύ καιρό ότι οι γυναίκες είναι πιο πιθανό από τους άνδρες να εμφανίσουν κρίσεις ημικρανίας.
Ως παιδιά, τα κορίτσια και τα αγόρια βιώνουν ημικρανία εξίσου. Αλλά μετά την εφηβεία, οι γυναίκες έχουν δύο έως τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αυτή την δυνητικά εξουθενωτική πάθηση.
Πρόσφατα, μια αυστραλιανή μελέτη έδειξε ότι μπορεί να είναι ακόμη πιο συχνή από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως – έως και μία στις τρεις γυναίκες ζει με ημικρανία.
Για λόγους σύγκρισης, η ημικρανία επηρεάζει περίπου έναν στους 15 άνδρες στην Αυστραλία.
Γιατί υπάρχει, όμως, αυτή η διαφορά;
Ημικρανία: Κάτι περισσότερο από ένας απλός πονοκέφαλος
Η ημικρανία δεν είναι απλώς ένας έντονος πονοκέφαλος – είναι μια σύνθετη διαταραχή που κάνει τον εγκέφαλο να επεξεργάζεται αισθητηριακές πληροφορίες με μη φυσιολογικό τρόπο.
Αυτό σημαίνει ότι οι «εγκέφαλοι με ημικρανία» μπορεί να δυσκολεύονται να επεξεργάζονται πληροφορίες από οποιαδήποτε από τις πέντε αισθήσεις:
- όραση (οδηγώντας σε προβλήματα όπως η ευαισθησία στο φως και λάμψη)
- ακοή (ευαισθησία στον θόρυβο)
- όσφρηση (ορισμένες μυρωδιές μπορούν να προκαλέσουν πονοκεφάλους)
- αφή (ευαισθησία στο πρόσωπο ή στο τριχωτό της κεφαλής)
- γεύση (αλλοιώνει τη γεύση, προκαλεί ναυτία και έμετο).
Οι κρίσεις ημικρανίας συνήθως διαρκούν από τέσσερις ώρες έως τρεις ημέρες – αλλά μπορεί και περισσότερο.
Εκτός από τα παραπάνω συμπτώματα, οι κρίσεις μπορεί να περιλαμβάνουν παλλόμενο πόνο στο κεφάλι, ζάλη, κόπωση και δυσκολία συγκέντρωσης. Αυτά τα επιπλέον συμπτώματα βοηθούν στη διάγνωση της ημικρανίας – όχι η θέση του πόνου στο κεφάλι ή η σοβαρότητα του πόνου.
Γιατί οι κρίσεις είναι πιο συχνές στις γυναίκες
Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία αναδεικνύεται η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών. Αυτή είναι η περίοδος κατά την οποία το σώμα μας αυξάνει μαζικά την παραγωγή ορμονών φύλου.
Οι άνθρωποι συχνά εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν ότι τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες παράγουν οιστρογόνα, προγεστερόνη και τεστοστερόνη. Τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι υψηλότερα στους άνδρες, ενώ οι γυναίκες έχουν υψηλότερα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο ο τύπος της ορμόνης που κάνει τη διαφορά, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο μεταβάλλονται τα επίπεδά τους με την πάροδο του χρόνου.
Για πολλές γυναίκες, υπάρχουν ορισμένα «ορόσημα» κατά τα οποία η ημικρανία τους τείνει να επιδεινώνεται λόγω ορμονικών διακυμάνσεων: εφηβεία, έμμηνος ρύση, εγκυμοσύνη και περιεμμηνόπαυση.
Για παράδειγμα, ορισμένες γυναίκες παρατηρούν εξάρσεις ημικρανίας κάθε μήνα, που συνδέονται με φάσεις του μηνιαίου εμμηνορροϊκού κύκλου τους κατά τις οποίες μειώνονται τα επίπεδα οιστρογόνων.
Μπορεί ακόμη και να είναι σε θέση να προβλέψουν πότε θα ξεκινήσει η περίοδός τους, καθώς οι κρίσεις ημικρανίας συνήθως ξεκινούν λίγες ημέρες πριν από την αιμορραγία.
Πώς επηρεάζουν τον εγκέφαλο οι ορμόνες
Οι γυναίκες με ημικρανία μπορεί να είναι πιο ευαίσθητες στις ορμονικές αλλαγές. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις ξαφνικές μειώσεις των οιστρογόνων. Αλλά ακόμη και πιο ανεπαίσθητες αλλαγές στα επίπεδα ορμονών μπορούν να προκαλέσουν κρίσεις ημικρανίας.
Αυτές οι ορμονικές αλλαγές μπορούν να ενεργοποιήσουν τις εγκεφαλικές διεργασίες που πυροδοτούν την ημικρανία, όπως η καταστολή της εξάπλωσης του φλοιού. Πρόκειται για ένα πολύ αργό κύμα ηλεκτρικής δραστηριότητας που εξαπλώνεται στον εγκέφαλο, προκαλώντας ορισμένες περιοχές να λειτουργούν πιο αργά από άλλες μετά την παρέλευσή του.
Η μείωση των οιστρογόνων μπορεί επίσης να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουμε και επεξεργαζόμαστε πληροφορίες μέσω του τριδύμου νεύρου. Αυτό παίζει βασικό ρόλο στην έναρξη και τη διατήρηση του πόνου της ημικρανίας.
Η εγκυμοσύνη μπορεί συχνά να αποσταθεροποιήσει ξανά την ημικρανία και να κάνει τις κρίσεις πιο πιθανές, ακόμη και όταν κάποιος έχει απολαύσει προηγουμένως μια περίοδο καλού ελέγχου της ημικρανίας.
Τα συμπτώματα της ημικρανίας συχνά γίνονται ανεξέλεγκτα στο πρώτο τρίμηνο, ιδίως λόγω των ταχέων ορμονικών αλλαγών που απαιτούνται για τη διατήρηση μιας εγκυμοσύνης. Αυτό συνήθως υποχωρεί στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο, όταν οι ορμονικές αλλαγές σταθεροποιούνται.
Ωστόσο, ο τοκετός είναι μια ακόμη αλλαγή.
Προς το τέλος της εγκυμοσύνης, τα επίπεδα οιστρογόνων μπορεί να είναι 30 φορές υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την εγκυμοσύνη και η προγεστερόνη μπορεί να είναι 20 φορές υψηλότερη. Όταν αυτές οι ορμόνες επανέλθουν στο φυσιολογικό μετά τον τοκετό, οι κρίσεις ημικρανίας μπορεί να επιδεινωθούν ξανά απότομα.
Η περιεμμηνόπαυση μπορεί επίσης να περιλαμβάνει τυχαίες εκρήξεις οιστρογόνων από τα μειούμενα αποθέματα ωαρίων στις ωοθήκες – οι οποίες προηγουμένως παρήγαγαν αυτές τις ορμόνες κυκλικά και σε αφθονία. Αυτή η ακανόνιστη παραγωγή ορμονών μπορεί να προκαλέσει τυχαίες αιχμές στις κρίσεις ημικρανίας. Μπορεί να είναι πιο δύσκολο όταν συνδυάζεται με άλλα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως εξάψεις ή αλλαγές στη διάθεση.
Τα ορμονικά αντισυλληπτικά και η ορμονοθεραπεία της εμμηνόπαυσης μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον έλεγχο της ημικρανίας. Μερικές φορές, η συμπλήρωση ορμονών σε τακτική, σταθερή ημερήσια δόση μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των πονοκεφάλων που είναι ευαίσθητοι στις ορμόνες και άλλων συμπτωμάτων. Ωστόσο, για άλλες, η προσθήκη επιπλέον ορμονών μπορεί να προκαλέσει έξαρση του πονοκεφάλου.
Μήπως η ημικρανία είναι κληρονομική;
Τα γονίδια παίζουν επίσης ρόλο. Δεν είναι τυχαίο ότι η ημικρανία περνάει στις οικογένειες από την πλευρά της μητέρας.
Αυτό συμβαίνει επειδή είναι η μητέρα που περνά τα μιτοχόνδρια στα παιδιά (ενώ ο πατέρας όχι). Τα μιτοχόνδρια είναι μέρη μέσα στο κύτταρο που ελέγχουν την ενέργεια.
Τα άτομα με ημικρανία έχουν λιγότερα λειτουργικά ένζυμα στα μιτοχόνδριά τους, που σημαίνει ότι ο εγκέφαλός τους βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακής ανεπάρκειας. Αυτό επιδεινώνεται με τις κρίσεις ημικρανίας, καθώς υπάρχει ακόμη μεγαλύτερο στρες στο σύστημα.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το επιπλέον στρες (όπως η στέρηση ύπνου, η παράλειψη γευμάτων ή το συναισθηματικό στρες) μπορεί να προκαλέσει ημικρανία και να επιδεινώσει τον πόνο.
Υπάρχει επίσης ισχυρή σύνδεση μεταξύ της ημικρανίας στις γυναίκες και του άγχους και της κατάθλιψης – καταστάσεις που οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν ως απόκριση σε στρεσογόνες καταστάσεις της ζωής.
Μάθετε τι σας πυροδοτεί
Εάν υποψιάζεστε ότι οι ορμόνες μπορεί να επηρεάζουν τις κρίσεις ημικρανίας σας, είναι χρήσιμο να κρατάτε ένα ημερολόγιο συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των πονοκεφάλων. Σημειώστε κάθε ημέρα του μήνα που εμφανίζετε συμπτώματα ημικρανίας, καθώς και την περίοδό σας, για να εντοπίσετε τυχόν επαναλαμβανόμενα μοτίβα.
Ο εντοπισμός μοτίβων στις εξάρσεις πόνου βοηθά τους γιατρούς να σας καθοδηγήσουν σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα φαρμακευτικής αγωγής, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει ορμονικές θεραπείες ή μη ορμονικές θεραπείες.
Φωτογραφία: iStock
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Ημικρανία και πονοκέφαλος: Φταίει τελικά η αλλαγή του καιρού; Μια ειδικός εξηγεί
Τι προκαλεί την χρόνια ημικρανία και πώς να διαχειριστείτε τις κρίσεις
