Θυμάται τον άνθρωπο που σημάδεψε τη ζωή της, τον Αλέκο Σακελλάριο, αποκαλύπτει πώς ήταν πραγματικά πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας και μοιράζεται πολύτιμες αναμνήσεις από τις σπουδαίες προσωπικότητες που πέρασαν από το σπίτι της.
Η Φαίη Σπανού με τη μητέρα της Τίνα Σακελλάριου.
Παράλληλα, μιλά και για τη μάχη που δίνει σήμερα για την προστασία των έργων του Αλέκου Σακελλάριου, προαναγγέλλοντας ακόμη και νομικές κινήσεις απέναντι σε όσους χρησιμοποιούν τα έργα του χωρίς άδεια.
– Πώς σε βρίσκουμε αυτό το καλοκαίρι; Πώς περνάς αυτή την περίοδο;
Είμαι σε πολύ καλή φάση. Ουσιαστικά, ολοκληρώθηκαν οι θεατρικές μας υποχρεώσεις και τώρα κάνουμε μια μικρή παύση για να ξεκουραστούμε. Σε λίγο θα φύγω διακοπές, κάτι που το έχω πραγματικά ανάγκη, γιατί ήταν μια γεμάτη χρονιά. Από τον Σεπτέμβριο επιστρέφουμε με την παράσταση «Ο Αλέκος βγήκε απ’ τον Παράδεισο», η οποία συνεχίζεται με αρκετές ακόμη παραστάσεις μέχρι και τις αρχές Οκτωβρίου, ενώ παράλληλα υπάρχουν ήδη συζητήσεις και για τον χειμώνα. Δεν μπορώ ακόμη να ανακοινώσω κάτι συγκεκριμένο, αλλά υπάρχουν όμορφα σχέδια.
– Η παράσταση αγκαλιάστηκε από τον κόσμο. Πώς το βιώνεις αυτό;
Είναι πραγματικά πολύ συγκινητικό. Ο κόσμος αγκάλιασε την παράσταση από την πρώτη στιγμή και αυτό μας δίνει τεράστια δύναμη. Είναι μια δουλειά που έγινε με πολύ σεβασμό απέναντι στον Αλέκο Σακελλάριο και στο έργο του και νιώθω ότι αυτό πέρασε στον κόσμο. Για μένα δεν είναι απλώς μια θεατρική παραγωγή. Είναι ένας τρόπος να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη ενός ανθρώπου που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον ελληνικό πολιτισμό.
– Μεγαλώνοντας δίπλα στον Αλέκο Σακελλάριο, ποια είναι η πρώτη εικόνα που σου έρχεται στο μυαλό όταν τον σκέφτεσαι;
Η πρώτη εικόνα είναι το χαμόγελό του. Μετά η ματιά του. Και πάνω απ’ όλα η τρυφερότητά του. Ήταν ένας εξαιρετικά γλυκός άνθρωπος μαζί μου, ένας άνθρωπος που με έκανε να αισθάνομαι πάντα ασφαλής. Περάσαμε αμέτρητες όμορφες στιγμές οικογενειακά μαζί με τη μητέρα μου. Ήταν ένας πανέξυπνος άνθρωπος, κάτι που αναγνωρίζεται από όλους, όμως για μένα ήταν πάνω απ’ όλα ένας τρυφερός άνθρωπος μέσα στο σπίτι.
Η Φαίη Σπανού με τη μητέρα της Τίνα Σακελλάριου.
– Έχεις πει ότι όταν έσβηναν τα φώτα της δημοσιότητας, ζούσατε σαν μια φυσιολογική οικογένεια. Πώς ήταν αυτή η καθημερινότητα;
Ακριβώς έτσι ήταν. Όταν έκλεινε η πόρτα του σπιτιού μας, δεν υπήρχε τίποτα διαφορετικό από οποιαδήποτε άλλη οικογένεια. Υπήρχε το καθημερινό τραπέζι, το φαγητό, οι συζητήσεις, οι δουλειές του σπιτιού, η φροντίδα, όλα όσα ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Ο Αλέκος μπορεί να ήταν ένας τεράστιος δημιουργός, αλλά μέσα στο σπίτι ήταν ένας απλός άνθρωπος.
Βέβαια, επειδή εργαζόταν συνεχώς, περνούσαν από το σπίτι πολλοί ηθοποιοί και συνεργάτες. Για μένα, όμως, ως παιδί όλο αυτό ήταν φυσιολογικό. Δεν αντιλαμβανόμουν ότι βρισκόμουν δίπλα σε τόσο μεγάλες προσωπικότητες. Μεγαλώνοντας συνειδητοποίησα πόσο σημαντικοί άνθρωποι περνούσαν από το σπίτι μας.
– Ποιους θυμάσαι περισσότερο από εκείνη την εποχή;
Ήμουν μικρή, οπότε δεν μπορούσα να κάνω παρέα μαζί τους, όμως θυμάμαι ανθρώπους που επισκέπτονταν πολύ συχνά το σπίτι μας. Η Άννα Καλουτά, η Λίλα Καφαντάρη, ο Βασίλης Μωραΐτης, ο Ιάσονας Τριανταφυλλίδης – και πολλοί ακόμη.
– Την Αλίκη Βουγιουκλάκη τη γνώρισες μέσα από τον Αλέκο;
Την είχα δει και νωρίτερα, όμως η πιο έντονη ανάμνηση που έχω είναι από την ημέρα που έφυγε από τη ζωή ο Αλέκος. Ήρθε στο σπίτι και ήταν μια πολύ συγκινητική στιγμή. Στη συνέχεια γνώρισα και άλλους ανθρώπους που ήταν πολύ κοντά στον Αλέκο και τη μητέρα μου, όπως τη Σπεράντζα Βρανά, με την οποία κάναμε και πολλή παρέα. Ερχόταν σπίτι μας, τρώγαμε μαζί και υπήρχε πραγματικά μια οικογενειακή σχέση.
– Υπήρχε κάποια συμβουλή του Αλέκου που σε ακολουθεί μέχρι σήμερα;
Περισσότερο θυμάμαι τη στάση ζωής του απέναντί μου. Από μικρή ήθελα να γίνω ηθοποιός. Αυτό ήταν το όνειρό μου. Η μητέρα μου, όμως, ήταν απόλυτη και δεν ήθελε να ακολουθήσω αυτόν τον δρόμο. Έτσι σπούδασα δημοσιογραφία και αργότερα ασχολήθηκα για λίγο και με το παιδικό θέατρο, όμως τελικά προτίμησα να δημιουργήσω οικογένεια και να ακολουθήσω μια διαφορετική επαγγελματική πορεία. Ο Αλέκος, πάντως, πίστευε ότι μπορούσα να γίνω ηθοποιός. Δυστυχώς, έφυγε από τη ζωή όταν ήμουν μόλις 14 ετών και δεν πρόλαβα να έχω δίπλα μου την καθοδήγησή του στα χρόνια που ακολούθησαν.
– Ήταν προστατευτικός μαζί σου;
Πάρα πολύ. Ήταν υπερπροστατευτικός, θυμάμαι ακόμη ότι υπήρχε μια εποχή που ήταν της μόδας οι πολύ κοντές φούστες. Εγώ είχα αγοράσει μία που μου άρεσε πάρα πολύ, – Αλλά εκείνος δεν με άφηνε να βγω από το σπίτι φορώντας τη. Ήθελε πάντα να με προστατεύει. Ακόμη και όταν διαφωνούσα με τη μητέρα μου, ήταν εκείνος που προσπαθούσε να ηρεμήσει τα πράγματα. Για μένα ο λόγος του ήταν νόμος. Τον αγαπούσα απεριόριστα.
– Ουσιαστικά τον ένιωθες σαν πατέρα σου;
Ακριβώς έτσι. Ήταν ο πατέρας μου. Ήταν δίπλα μου σε κάθε στιγμή της ζωής μου. Θυμάμαι ακόμη και την περίοδο που βρεθήκαμε στη Θεσσαλονίκη, όταν σκηνοθετούσε. Είχα την τύχη να τον δω να δουλεύει, να τον παρακολουθήσω την ώρα της δημιουργίας του. Είναι εικόνες που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Ήταν ένας άνθρωπος γεμάτος χιούμορ, τρυφερότητα και αγάπη. Βγαίναμε μαζί, κάναμε μικρές σκανταλιές μέσα στο σπίτι, γελούσαμε πολύ. Όλες αυτές οι αναμνήσεις είναι ο πραγματικός θησαυρός που μου άφησε.
– Εκτός από την παράσταση διαχειρίζεσαι και το πολύ μεγάλο κεφάλαιο των πνευματικών δικαιωμάτων του Αλέκου Σακελλάριου. Είναι μια δύσκολη ευθύνη;
Όχι πλέον. Ασχολούμαι με τα πνευματικά δικαιώματα από το τελευταίο έτος του Λυκείου. Είναι κάτι που κάνω εδώ και πάρα πολλά χρόνια και έχει γίνει μέρος της καθημερινότητάς μου. Ξέρω ακριβώς πώς λειτουργεί αυτός ο χώρος και τι απαιτεί.
– Έχετε αντιμετωπίσει δυσκολίες όλα αυτά τα χρόνια;
Φυσικά. Έχουν υπάρξει αρκετές περιπτώσεις που χρειάστηκε να παρέμβουμε. Η πιο χαρακτηριστική ήταν με έναν άνθρωπο που παρουσιάστηκε ως επιχειρηματίας και ζήτησε άδεια για μια δήθεν ερασιτεχνική παράσταση. Μας διαβεβαίωσε ότι επρόκειτο για μια μικρή ερασιτεχνική παραγωγή που θα παρουσιαζόταν σε χωριά με συμβολικό εισιτήριο. Στην πορεία, όμως, διαπιστώσαμε ότι δεν ήταν καθόλου έτσι.
– Τι είχε συμβεί στην πραγματικότητα;
Μου τηλεφώνησε ένας γνωστός ηθοποιός και μου είπε ότι συμμετείχε κανονικά στην παράσταση. Τότε κατάλαβα ότι δεν επρόκειτο για ερασιτεχνική παραγωγή, αλλά για επαγγελματική δουλειά με ηθοποιούς και εισιτήριο. Αυτό ήταν κάτι που δεν είχε συμφωνηθεί ποτέ μαζί μας. Αν γνωρίζαμε εξαρχής τα πραγματικά δεδομένα, δεν θα δίναμε ποτέ την άδεια με αυτούς τους οικονομικούς όρους.
– Προσπαθήσατε να επικοινωνήσετε μαζί του;
Βεβαίως. Προσπάθησα να τον βρω πολλές φορές, αλλά ουσιαστικά εξαφανίστηκε. Δεν υπήρξε ποτέ μια ουσιαστική εξήγηση. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι φέτος επέστρεψε ζητώντας ξανά έργο του Αλέκου. Φυσικά, αρνηθήκαμε αμέσως. Δεν υπήρχε περίπτωση να επαναληφθεί κάτι αντίστοιχο.
– Είναι συχνά τέτοιου είδους περιστατικά;
Δεν είναι καθημερινό φαινόμενο, όμως συμβαίνουν. Οι περισσότεροι άνθρωποι λειτουργούν με σεβασμό και ακολουθούν τη σωστή διαδικασία. Υπάρχουν, όμως, και εξαιρέσεις που θεωρούν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν ένα έργο χωρίς να ενημερώσουν σωστά τους δικαιούχους. Αυτό δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτό.
– Τα οικονομικά των πνευματικών δικαιωμάτων έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια;
Φυσικά. Όλοι γνωρίζουν τι συνέβη με την ΑΕΠΙ και πόσο επηρέασε συνολικά τον χώρο των δημιουργών. Εκείνη την περίοδο τα έσοδα μειώθηκαν σημαντικά και περάσαμε δύσκολες καταστάσεις. Τα τελευταία χρόνια, όμως, βλέπουμε ότι η κατάσταση βελτιώνεται. Δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα που ήταν παλαιότερα, όμως υπάρχει μια σαφής πρόοδος και οι άνθρωποι που βρίσκονται πλέον στη διαχείριση κάνουν σοβαρή προσπάθεια.
– Οι συνεχείς τηλεοπτικές προβολές των ταινιών του Αλέκου εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων;
Ναι. Ο Αλέκος είχε φροντίσει ώστε η μητέρα μου να μπορεί να ζει αξιοπρεπώς μέσα από το έργο που δημιούργησε. Αυτό ήταν κάτι που είχε προβλέψει και, ευτυχώς, εξακολουθεί να ισχύει.
– Τον τελευταίο καιρό βλέπουμε ολοένα και περισσότερους δημιουργούς περιεχομένου στο TikTok και στα social media να χρησιμοποιούν σκηνές και ατάκες από τις ταινίες του Αλέκου Σακελλάριου, πολλές φορές και για εμπορικούς σκοπούς. Εσύ σκοπεύεις να κινηθείς νομικά σε κάποιες περιπτώσεις;
Βεβαίως. Ήδη έχω μιλήσει με τη δικηγόρο μου και από τον Σεπτέμβριο θα ξεκινήσουμε να βάζουμε μια τάξη σε όλο αυτό. Δεν αναφέρομαι στους ηθοποιούς ή στους ανθρώπους που κάνουν μια απλή αναπαράσταση ή ένα χιουμοριστικό βίντεο. Το πρόβλημα ξεκινά όταν κάποιος χρησιμοποιεί αυτούσιες σκηνές ή διαλόγους από το έργο του Αλέκου Σακελλάριου για να διαφημίσει προϊόντα ή υπηρεσίες και να αποκομίσει οικονομικό όφελος χωρίς να έχει ζητήσει ποτέ άδεια από τους δικαιούχους… Δεν μπορεί ο καθένας να χρησιμοποιεί έργα του Αλέκου Σακελλάριου για να βγάζει χρήματα χωρίς προηγουμένως να έχει ζητήσει άδεια και να έχει καταβάλει τα αντίστοιχα πνευματικά δικαιώματα.
Εμένα δεν με ενοχλεί να αγαπά ο κόσμος τις ταινίες του Αλέκου ούτε να αναπαράγει ατάκες τους. Με ενοχλεί όταν το έργο του γίνεται εργαλείο εμπορικής εκμετάλλευσης χωρίς καμία άδεια. Αυτό είναι κάτι που από εδώ και πέρα θα αντιμετωπιστεί θεσμικά και, όπου χρειαστεί, νομικά.
