Τα ευρήματα μεγάλης μελέτης με ελληνική συμμετοχή. Πώς γίνεται αντιληπτός 2-10 χρόνια νωρίτερα.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να εντοπίζει πρώιμα σημάδια του καρκίνου του μαστού πολλά χρόνια πριν γίνουν αντιληπτά με τους συμβατικούς τρόπους, σύμφωνα με μία νέα μελέτη με ελληνική συμμετοχή.
Όπως έδειξε, η ανίχνευσή τους μπορεί να γίνει 6 ή ακόμα και 10 χρόνια νωρίτερα, ανοίγοντας τον δρόμο στην πιο έγκαιρη διάγνωση της νόσου.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Radiology, την οποία εκδίδει η Ακτινολογική Εταιρεία της Βορείου Αμερικής (RSNA).
Όπως γράφουν οι ερευνητές, αξιολόγησαν 88.963 μαστογραφίες με τρία διαφορετικά, εμπορικά διαθέσιμα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Με βάση τα ευρήματα των συστημάτων έδωσαν σε κάθε μαστογραφία μία βαθμολογία που έδειχνε πόσο πιθανό ήταν να διαγνωστεί μία γυναίκα με καρκίνο του μαστού.
Τις μαστογραφίες είχαν κάνει μεταξύ Ιανουαρίου 2008 και Απριλίου 2019 συνολικώς 31.394 γυναίκες από τη Σουηδία. Στο εθνικό πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου της Σουηδίας, οι γυναίκες ηλικίας 40 έως 74 ετών υποβάλλονται σε μαστογραφία κάθε δύο χρόνια.
Συνολικώς 12.072 από τις γυναίκες της μελέτης (ποσοστό 38,5%) διαγνώστηκαν με καρκίνο. Κάθε μία από τις ασθενείς αυτές είχε μαστογραφίες που κάλυπταν την περίοδο έως και 10 χρόνια πριν από τη διάγνωσή της.
Σημειώνεται πως στη Σουηδία κάθε μαστογραφία ελέγχεται συνήθως από δύο ιατρούς ακτινολόγους.
Τα ευρήματα
Όπως έδειξαν τα στοιχεία της μελέτης, σε αρκετές περιπτώσεις ο καρκίνος του μαστού παρουσίαζε πρώιμες ενδείξεις τις οποίες μπορούσε να ανιχνεύσει η τεχνητή νοημοσύνη πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι οι γιατροί.
Στην πραγματικότητα, «στο σχεδόν 20% των ασθενών, υπήρχαν μαστογραφικές ενδείξεις ορατές από την τεχνητή νοημούνη έως και έξι χρόνια πριν από τη διάγνωση», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Fredrik Strand, αναπληρωτής καθηγητής Ακτινολογίας στο ακαδημαϊκό Karolinska Institutet, στη Στοκχόλμη.
Όπως ανακοίνωσε η RSNA, η ανίχνευση αυτών των κρουσμάτων έγινε: https://www.rsna.org/news/2026/june/ai-flags-breast-cancer-early
- Στο 39,3% των περιπτώσεων 2 χρόνια νωρίτερα
- Στο 25,2% των περιπτώσεων 4 χρόνια νωρίτερα
- Στο 19,7% των περιπτώσεων 6 χρόνια νωρίτερα
Στο περίπου 16% των περιπτώσεων, η τεχνητή νοημοσύνη εντόπισε τις ύποπτες ενδείξεις ακόμα και 10 χρόνια νωρίτερα.
Ο συνδυασμένος έλεγχος με την τεχνητή νοημοσύνη είχε ειδικότητα (specificity) 90%. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα τρία συστήματα ξεχώριζαν με πολύ μεγάλη ακρίβεια τα θετικά από τα αρνητικά ευρήματα.
Υποκειμενικές αλλαγές
Στη μελέτη συμμετείχαν και δύο Έλληνες επιστήμονες. Ο ακτινολόγος Παντελής Γιαλιάς, που έκανε το διδακτορικό του στο στο σουηδικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Linkoping, και η Δρ. Αποστολία Τσιρίκογλου, ερευνήτρια στο Τμήμα Ογκολογίας-Παθολογίας του Καρολίνσκα.
Όπως εξήγησε ο κ. Γιαλιάς στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, τα ευρήματα που εντόπισε στις μαστογραφίες η τεχνητή νοημοσύνη «είναι υποκείμενες αλλαγές στις οποίες δεν μπορεί να πει το ανθρώπινο μάτι με σιγουριά ότι υπάρχει κάτι ύποπτο».
Μπορεί λ.χ. να πρόκειται για μία μικρή διαταραχή στην αρχιτεκτονική του μαστού. Ή να υπάρχει σταδιακή αύξηση στην πυκνότητα του με την πάροδο του χρόνου. Είναι δηλαδή «μικρά σημάδια στα οποία δεν μπορείς να βασιστείς, όσο έμπειρος ακτινολόγος και να είσαι», πρόσθεσε.
«Όταν δοκιμάσαμε για πρώτη φορά το 2015 τη χρησιμότητα της τεχνητής νοημοσύνης στον εντοπισμό του καρκίνου του μαστού, τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά. Ωστόσο, στην πάροδο αυτών των χρόνων οι αλγόριθμοι βελτιώθηκαν. Επιπλέον, οι υπολογιστές έγιναν πολύ πιο ισχυροί, ώστε να επεξεργάζονται τεράστιο όγκο εξετάσεων. Έτσι φάνηκε η βοήθεια που μπορούν να προσφέρουν», τόνισε.
Ένα επιπλέον εργαλείο
Σε προηγούμενη έρευνα που είχε διεξάγει ο κ. Γιαλιάς το 2022 και δημοσιεύθηκε στο «Acta Radiologica» εντοπίστηκε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μειώσει τον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων στη μελέτη των μαστογραφιών έως και 34%.
Σε επόμενη έρευνά του που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο «European Radiology», διαπιστώθηκε ότι η χρήση ψηφιακής μαστογραφίας με τεχνητή νοημοσύνη κατά τον προληπτικό έλεγχο, αποτελεί και μια στρατηγική εξοικονόμησης κόστους σε σύγκριση με την παραδοσιακή μέθοδο της εξέτασης των αποτελεσμάτων από δύο ακτινολόγους.
«Όταν πρωτοεμφανίστηκε η τεχνητή νοημοσύνη υπήρχε ο φόβος ότι οι ακτινολόγοι θα μείνουν χωρίς δουλειά. Αυτό δεν ισχύει. Ουσιαστικά, είναι ένα επιπλέον εργαλείο, ένα όπλο που έχουμε για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού», διευκρίνισε.
Επιπλέον, «όλες οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με προσοχή και με τις απαραίτητες μελέτες και να υπάρχει πάντα ο ανθρώπινος έλεγχος», υπογράμμισε ο κ. Γιαλιάς, ο οποίος σήμερα είναι διευθυντής στο Κέντρο Μαστού του κυπριακού Νοσοκομείου Mediterranean.
Το επόμενο βήμα της ιατρικής έρευνας είναι «να δούμε κατά πόσο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης κάτω από ορισμένα πρωτόκολλα, ώστε οι γυναίκες που εμφανίζουν τα πρώιμα σημάδια να ακολουθούν διαφορετικό μοτίβο προληπτικών εξετάσεων ανά περίπτωση, με στόχο τον εντοπισμό των καρκίνων πολύ νωρίτερα», συμπλήρωσε.
Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη να γίνουν προοπτικές μελέτες. Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει τη συνέχιση της μελέτης με επίκεντρο γυναίκες με ενθέματα σιλικόνης στους μαστούς, όπου η απεικόνιση έχει πρόσθετες προκλήσεις.
Φωτογραφία: iStock
