Κορτιζόνη, υαλουρονικό οξύ, πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια και βλαστοκύτταρα υπόσχονται ανακούφιση από τον πόνο. Τι δείχνουν όμως οι μελέτες για την αποτελεσματικότητά τους και ποια θεραπεία εξακολουθεί να θεωρείται η πιο ασφαλής και τεκμηριωμένη;
Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος είναι μία από τις συχνότερες αιτίες χρόνιου πόνου και δυσκολίας στην κίνηση. Πρόκειται για μια πάθηση που δεν επηρεάζει μόνο τον χόνδρο της άρθρωσης, αλλά συνολικά το γόνατο. Συμπεριλαμβανομένων των οστών, των συνδέσμων και των μυών που το στηρίζουν.
Όταν ο πόνος γίνεται επίμονος, πολλοί ασθενείς αναζητούν λύσεις που υπόσχονται γρήγορη ανακούφιση. Ανάμεσα στις πιο δημοφιλείς επιλογές βρίσκονται οι ενέσεις μέσα στην άρθρωση, οι οποίες συχνά διαφημίζονται ή προτείνονται ως μέθοδοι που μπορούν να «επιδιορθώσουν» ή ακόμη και να «αναγεννήσουν» το γόνατο.
- Διαβάστε επίσης – Οστεοαρθρίτιδα: Ο ζεστός καιρός και η άσκηση μειώνουν τον κίνδυνο για τα γόνατα
Οστεοαρθρίτιδα – Τι δείχνουν όμως τα επιστημονικά δεδομένα;
Οι ενέσεις κορτικοστεροειδών προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση
Οι ενέσεις κορτικοστεροειδών, γνωστές και ως ενέσεις κορτιζόνης, χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια για τη μείωση της φλεγμονής και του πόνου.
Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, μπορούν να αποτελέσουν μια χρήσιμη επιλογή σε περιόδους έντονης έξαρσης των συμπτωμάτων. Ωστόσο, τα οφέλη τους φαίνεται να είναι κυρίως βραχυπρόθεσμα.
Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2024 έδειξε ότι η ανακούφιση είναι σημαντική κυρίως τις πρώτες εβδομάδες μετά την ένεση, ενώ η αποτελεσματικότητα μειώνεται αισθητά μετά τις έξι εβδομάδες.
Παράλληλα, κλινική μελέτη που παρακολούθησε ασθενείς επί δύο χρόνια, διαπίστωσε ότι οι επαναλαμβανόμενες ενέσεις κάθε τρεις μήνες δεν βελτίωσαν τον πόνο περισσότερο από το placebo και συνδέθηκαν με μεγαλύτερη απώλεια χόνδρου.
Υαλουρονικό οξύ: Δημοφιλές αλλά με περιορισμένα οφέλη
Το υαλουρονικό οξύ είναι μια ουσία που υπάρχει φυσιολογικά στο αρθρικό υγρό και συμβάλλει στη λίπανση της άρθρωσης.
Η λογική πίσω από αυτές τις ενέσεις είναι ότι μπορούν να βελτιώσουν την κίνηση και να μειώσουν την τριβή στο γόνατο. Ωστόσο, οι μεγαλύτερες αναλύσεις των διαθέσιμων μελετών καταλήγουν ότι τα οφέλη είναι μικρά και συχνά δεν γίνονται αντιληπτά στην καθημερινότητα των ασθενών.
Μάλιστα, ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει αυξημένο κίνδυνο ανεπιθύμητων παρενεργειών. Γι’ αυτό και οι περισσότερες σύγχρονες οδηγίες δεν συστήνουν τη χρήση τους ως θεραπεία ρουτίνας.
Πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια: Υποσχόμενο αλλά όχι αποδεδειγμένο
Τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερη δημοσιότητα έχουν λάβει οι ενέσεις πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP).
Η διαδικασία βασίζεται στη λήψη αίματος από τον ίδιο τον ασθενή, στην επεξεργασία του ώστε να συγκεντρωθούν τα αιμοπετάλια και στην επανέγχυσή του μέσα στην άρθρωση.
Επειδή τα αιμοπετάλια περιέχουν αυξητικούς παράγοντες που συμμετέχουν στις διαδικασίες επούλωσης, θεωρητικά θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ιστούς της άρθρωσης.
Τα αποτελέσματα των μελετών, ωστόσο, παραμένουν αντικρουόμενα. Ορισμένες συστηματικές ανασκοπήσεις καταγράφουν βελτίωση στον πόνο και τη λειτουργικότητα, ενώ άλλες βρίσκουν μικρή ή μηδενική διαφορά σε σχέση με το placebo.
Ένα βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει τυποποιημένη μέθοδος παρασκευής. Διαφορετικές κλινικές χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνικές και συγκεντρώσεις, γεγονός που δυσκολεύει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Το σημαντικότερο είναι ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το PRP μπορεί να αναγεννήσει τον χόνδρο ή να αναστρέψει την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας.
Βλαστοκύτταρα: Μεγάλες υποσχέσεις, λίγες αποδείξεις
Οι ενέσεις βλαστοκυττάρων προβάλλονται συχνά ως μια πρωτοποριακή θεραπεία που μπορεί να «ξαναχτίσει» τον κατεστραμμένο χόνδρο.
Παρά τον ενθουσιασμό που έχει δημιουργηθεί γύρω από αυτές, η επιστημονική τεκμηρίωση παραμένει περιορισμένη.
Πρόσφατη ανασκόπηση της Cochrane κατέληξε ότι οι ενέσεις βλαστοκυττάρων ενδέχεται να προσφέρουν μικρές βελτιώσεις στον πόνο και στη λειτουργικότητα, όμως η βεβαιότητα των στοιχείων είναι χαμηλή.
Μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να επιδιορθώσουν τον χόνδρο ή να αλλάξουν ουσιαστικά την πορεία της νόσου. Για τον λόγο αυτό, οι περισσότερες κατευθυντήριες οδηγίες δεν συστήνουν τη χρήση τους, ιδιαίτερα λόγω του υψηλού κόστους και των ελλιπών δεδομένων ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.
Τι προτείνουν σήμερα οι ειδικοί
Παρά την πρόοδο της έρευνας, οι θεραπείες που εξακολουθούν να υποστηρίζονται από τα ισχυρότερα επιστημονικά δεδομένα είναι πολύ πιο απλές.
Η τακτική άσκηση, η ενδυνάμωση των μυών γύρω από το γόνατο, η απώλεια βάρους όταν υπάρχει υπερβάλλον σωματικό βάρος και η βραχυχρόνια χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, παραμένουν οι βασικές συστάσεις των ειδικών.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, παρά τις διαφημιστικές υποσχέσεις, καμία από τις διαθέσιμες ενέσεις δεν έχει αποδείξει μέχρι σήμερα ότι μπορεί να αναγεννήσει την άρθρωση ή να θεραπεύσει την οστεοαρθρίτιδα. Για τον λόγο αυτό, πριν αποφασίσει κάποιος να επενδύσει χρόνο και χρήματα σε μια τέτοια θεραπεία, είναι σημαντικό να γνωρίζει τι πραγματικά δείχνουν οι μελέτες και να συζητήσει τις επιλογές του με τον γιατρό του.
ΠΗΓΗ: The Conversation UK
Φωτογραφία: istock
