Για δεκαετίες, η ασπιρίνη θεωρούνταν ένα «θαυματουργό» φάρμακο: φθηνή, εύκολα προσβάσιμη και με πιθανές προστατευτικές ιδιότητες και για τον καρκίνο.
Παλαιότερες μελέτες, κυρίως σε άτομα μέσης ηλικίας, είχαν δείξει ότι η μακροχρόνια λήψη χαμηλής δόσης ασπιρίνης θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, ιδιαίτερα του καρκίνου του παχέος εντέρου, μετά από 10 ή περισσότερα χρόνια χρήσης.
Ωστόσο, τι ισχύει για τους ηλικιωμένους;
Σε αυτό ακριβώς το ερώτημα έρχεται να απαντήσει μια νέα, εκτενής μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό JAMA, βασισμένη στη μελέτη ASPREE (Aspirin in Reducing Events in the Elderly).
Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες και πιο αξιόπιστες μελέτες που έχουν γίνει ποτέ σχετικά με την ασπιρίνη και την υγεία των ηλικιωμένων.
Πως έγινε η μελέτη
Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ότι η μελέτη ASPREE ξεκίνησε το 2010 και περιέλαβε περισσότερους από 19.000 υγιείς ηλικιωμένους από την Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι συμμετέχοντες ήταν 70 ετών και άνω (ή 65 ετών και άνω για ορισμένες μειονοτικές ομάδες στις ΗΠΑ) και δεν είχαν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, άνοιας ή σοβαρής σωματικής αναπηρίας.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία έπαιρνε καθημερινά χαμηλή δόση ασπιρίνης (100 mg) και η άλλη εικονικό φάρμακο (placebo). Η ενεργή φάση της μελέτης διήρκεσε κατά μέσο όρο 4,7 χρόνια. Στη συνέχεια, πολλοί από τους συμμετέχοντες συνέχισαν να παρακολουθούνται για αρκετά ακόμη χρόνια στο πλαίσιο της μελέτης ASPREE-XT, προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα μακροχρόνιας παρακολούθησης.
Τα νέα δεδομένα καλύπτουν συνολικά έως και 10 χρόνια παρακολούθησης, με διάμεσο χρόνο 8,6 έτη. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, καταγράφηκαν περισσότερα από 3.400 νέα περιστατικά καρκίνου και πάνω από 1.100 θάνατοι που σχετίζονταν με καρκίνο.
Δείτε επίσης: Καρκίνος: Γιατί σήμερα μπορούμε να προλαμβάνουμε περισσότερα και να ζούμε καλύτερα
Τα αποτελέσματα
Το βασικό συμπέρασμα ότι η καθημερινή λήψη χαμηλής δόσης ασπιρίνης δεν μείωσε τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στους ηλικιωμένους. Δεν παρατηρήθηκε προστατευτική δράση ούτε συνολικά ούτε για συγκεκριμένες μορφές καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του παχέος εντέρου, ο οποίος στο παρελθόν είχε συνδεθεί περισσότερο με πιθανά οφέλη από την ασπιρίνη.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της αρχικής φάσης της ASPREE ήταν ότι τα άτομα που έπαιρναν ασπιρίνη εμφάνιζαν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο. Η νέα ανάλυση επιβεβαιώνει ότι, συνολικά, κατά τη διάρκεια της μακροχρόνιας παρακολούθησης, η ασπιρίνη συσχετίστηκε με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο καρκινικής θνησιμότητας.
Ωστόσο, όταν οι ερευνητές εξέτασαν μόνο την περίοδο μετά τη διακοπή της τυχαιοποιημένης αγωγής (δηλαδή μετά το τέλος της κλινικής δοκιμής), δεν βρήκαν καμία ένδειξη ότι η προηγούμενη λήψη ασπιρίνης συνέχιζε να αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου ή θανάτου από καρκίνο. Με άλλα λόγια, δεν φαίνεται να υπάρχει «κληρονομικό» ή μακροχρόνιο αρνητικό αποτέλεσμα μετά τη διακοπή της ασπιρίνης.
Συνεπώς, για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που είναι κατά τα άλλα υγιή, η έναρξη μακροχρόνιας λήψης ασπιρίνης δεν συνιστάται ως στρατηγική πρόληψης του καρκίνου. Τα πιθανά οφέλη που έχουν παρατηρηθεί σε νεότερες ηλικιακές ομάδες δεν φαίνεται να ισχύουν στους ηλικιωμένους, ενώ υπάρχει και η πιθανότητα αυξημένων κινδύνων.
Φυσικά, η ασπιρίνη εξακολουθεί να έχει σημαντικό ρόλο σε συγκεκριμένες ιατρικές καταστάσεις, όπως η δευτερογενής πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων, πάντα όμως υπό ιατρική καθοδήγηση.
Δείτε επίσης: Καρκίνος: Το 40% των κρουσμάτων μπορούν να αποφευχθούν – Ποιες είναι οι κύριες αιτίες
Η μελέτη ASPREE υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι οι ιατρικές συστάσεις να βασίζονται σε δεδομένα που αφορούν συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες. Αυτό που μπορεί να ωφελεί έναν άνθρωπο στα 50 του δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμο – ή ασφαλές – στα 75 του. Για τους ηλικιωμένους, η πρόληψη του καρκίνου παραμένει συνδεδεμένη κυρίως με υγιεινό τρόπο ζωής, τακτικό προληπτικό έλεγχο και εξατομικευμένη ιατρική φροντίδα, όχι με την προληπτική λήψη ασπιρίνης.
Φωτογραφία iStock
