Μελέτη σε 135.000 ασθενείς δείχνει ότι η διατήρηση της απώλειας βάρους είναι εφικτή, αμφισβητώντας την ανάγκη για δια βίου χρήση φαρμάκων GLP-1
Παρά το γεγονός ότι τα φάρμακα GLP‑1 κατά της παχυσαρκίας, όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, οδηγούν σε σημαντική απώλεια βάρους κατά τη διάρκεια της θεραπείας, πολλές επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι μεγάλο μέρος αυτού του βάρους τείνει να επανέλθει μετά τη διακοπή της.
Μετα‑ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών βρήκε ότι μετά τη διακοπή των GLP‑1 αγωνιστών υπήρξε σημαντική επαναπρόσληψη βάρους στους ασθενείς και μάλιστα η επαναφορά ήταν ανάλογη της απώλειας. Σε αντίστοιχα συμπεράσματα κατέλειξαν και μελέτες χρηματοδοτούμενες από τις εταιρείες Novo και Lilly, οι οποίες κάνουν λόγο για την ανάγκη ισόβιας χρήσης των φαρμάκων.
- Διαβαστε επίσης – ΠΟΥ: Οδηγίες για τη χρήση φαρμάκων GLP-1 στη θεραπεία της παχυσαρκίας – Τι ισχύει για τις εγκύους
Παχυσαρκία και φάρμακα GLP-1: Η ανατροπή στα δεδομένα
Ωστόσοι, μια νέα έρευνα της εταιρείας nference, η οποία βασίστηκε σε έναν εκτενή όγκο κλινικών δεδομένων από τις ΗΠΑ, φέρνει στο φως αναπάντεχα ευρήματα και αντικρουόμενα σε σχέση με τις προγενέστερες μελέτες των φαρμακοβιομηχανιών.
Η ανάλυση, που κοινοποιήθηκε στο Reuters, αποκαλύπτει ότι πολλοί ασθενείς δεν ανέκτησαν άμεσα το χαμένο βάρος μετά τη θεραπεία, ενώ ένα αξιοσημείωτο ποσοστό συνέχισε να αδυνατίζει έως και 18 μήνες μετά την ολοκλήρωση της.
Αξιοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ερευνητές ανέλυσαν 14 εκατομμύρια ιατρικές σημειώσεις και 15 εκατομμύρια καταχωρίσεις κλινικών δεδομένων για περισσότερους από 135.000 ασθενείς, οι οποίοι έλαβαν θεραπεία με ένα μόνο φάρμακο GLP-1 κατά τη διάρκεια ενός έτους.
Στην ομάδα της τιρζεπατίδης, μεταξύ σχεδόν 18.000 χρηστών, μόνο το 28% ξαναπήρε βάρος, το 36% παρέμεινε σταθερό και το 36% συνέχισε να χάνει κιλά.
Αντίστοιχα, στη σεμαγλουτίδη, μεταξύ 37.500 χρηστών, το 33% ανέκτησε βάρος, το 32% σταθεροποιήθηκε και το 35% συνέχισε να χάνει βάρος. Σύμφωνα με τον επικεφαλής επιστήμονα Βένκι Σουνταραράτζαν, η μέση μεταβολή βάρους ήταν 0%, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο τυπικός ασθενής καταφέρνει να βρει ένα νέο «σημείο ισορροπίας».
Η σύγκρουση με τις μελέτες των φαρμακοβιομηχανιών
Τα δεδομένα αυτά έρχονται σε ευθεία αντιπαράθεση με τη θέση εταιρειών όπως η Novo Nordisk και η Eli Lilly, οι οποίες χαρακτηρίζουν την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο που απαιτεί ισόβια χρήση φαρμάκων.
Ενδεικτικά, μελέτη του 2022 που χρηματοδοτήθηκε από τη Novo, έδειχνε ότι οι ασθενείς ανακτούσαν τα δύο τρίτα του βάρους τους ένα χρόνο μετά τη διακοπή. Σε αντίστοιχα δε αποτελέσματα κατέλειξε και η μελέτη της Eli Lilly. Αν και οι εκπρόσωποι των εταιρειών απέφυγαν να σχολιάσουν την ανάλυση της nference, τα νέα στοιχεία αμφισβητούν την ανάγκη για διαρκή φαρμακευτική αγωγή.
Το «κλειδί» της διατήρησης του βάρους: Στρατηγική διαχείριση και αλλαγή συνηθειών
Ο Βένκι Σουνταραράτζαν και ο Δρ. Μάικλ Γκίμπσον της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ υπογραμμίζουν ότι η επιτυχία κρύβεται στη «στρατηγική διαχείριση» της υγείας, δηλαδή στην εφαρμογή ενός συγκεκριμένου σχεδίου δράσης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι όσοι έλαβαν εξειδικευμένη καθοδήγηση για σωματική άσκηση μετά τη θεραπεία, είχαν διπλάσιες πιθανότητες να διατηρήσουν το αποτέλεσμα.
Την άποψη αυτή ενισχύει και ο πρώην επικεφαλής του FDA, Δρ. Ντέιβιντ Κέσλερ, ο οποίος χρησιμοποίησε και ο ίδιος GLP-1 σκεύασμα.
Όπως δήλωσε στο Reuters, η διατήρηση του οφέλους απαιτεί από τους ασθενείς να αποφύγουν την επιστροφή στις παλιές διατροφικές τους συνήθειες. «Δεν είναι τα φάρμακα που προκαλούν τη διαρκή απώλεια βάρους», ανέφερε χαρακτηριστικά, «είναι το πόσο μαθαίνεις να προσαρμόζεις τη διατροφή σου σε νέα βάση όσο τα παίρνεις».
Πώς το σώμα «θυμάται» τη θεραπεία και τι μπορεί να χαλάσει την ισορροπία
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι τα φάρμακα GLP-1 φαίνεται να αφήνουν ένα θετικό «αποτύπωμα» στον οργανισμό. Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι η θεραπεία μπορεί να επαναρρυθμίζει μόνιμα το ενεργειακό ισοζύγιο και τα κέντρα της όρεξης στον εγκέφαλο, βοηθώντας το σώμα να καίει λίπος πιο αποτελεσματικά ακόμα και μετά τη διακοπή της ένεσης.
Ωστόσο, αυτή η νέα ισορροπία είναι ευαίσθητη. Η μελέτη έδειξε ότι η ανάκτηση του βάρους δεν συμβαίνει τυχαία, αλλά συχνά πυροδοτείται από καταστάσεις που εξαντλούν τον οργανισμό ή κλονίζουν την ψυχολογία του ασθενούς. Παράγοντες όπως:
- Η ψυχική πίεση: Το έντονο άγχος και η κατάθλιψη συχνά επαναφέρουν τη «συναισθηματική υπερφαγία».
- Οργανικές αδυναμίες: Καταστάσεις όπως η αναιμία ή ορμονικές διαταραχές του θυρεοειδούς φαίνεται να δυσκολεύουν τον μεταβολισμό.
- Διαταραχές στην υγεία: Ακόμα και η χρήση αντιβιοτικών μετά τη θεραπεία συνδέθηκε με την αύξηση βάρους, πιθανώς λόγω της επίδρασής τους στο μικροβίωμα του εντέρου, το οποίο παίζει κρίσιμο ρόλο στον έλεγχο του βάρους.
Επιφυλάξεις και περιορισμοί
Παρά τα ενθαρρυντικά μηνύματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης (observational study) και όχι για αυστηρά ελεγχόμενη κλινική δοκιμή.
Υπάρχουν περιορισμοί, όπως η ελλιπής γνώση του πλήρους ιστορικού ή των ακριβών δόσεων που χρησιμοποιήθηκαν. Παρόλα αυτά, η ανάλυση προσφέρει μια βάσιμη ελπίδα ότι η παχυσαρκία μπορεί να αντιμετωπιστεί με πιο ευέλικτες, περιοδικές θεραπείες, χρησιμοποιώντας το φάρμακο ως την απαραίτητη ώθηση για μια μόνιμη αλλαγή τρόπου ζωής.
Φωτογραφία; istock
