Οι καθυστερήσεις στη διάγνωση και τα κριτήρια με βάση τα οποία αποφασίζεται η εγχείρηση. Οι νεότερες εξελίξεις.
Αύξηση παρουσιάζει τις τελευταίες δεκαετίες ο καρκίνος του παγκρέατος, με τις αιτίες της να μην έχουν αποσαφηνιστεί ακόμα. Ωστόσο ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει μία από τις πιο ύπουλες και δύσκολα ανιχνεύσιμες κακοήθεις νόσου, αναφέρει ένας Έλληνας ειδικός.
Όπως εξηγεί ο Δρ. Γρηγόρης Τσιώτος, τ. επίκουρος καθηγητής Χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Μισούρι και ιδρυτής του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος, υπολογίζεται ότι έως το 2030 ο καρκίνος του παγκρέατος θα είναι η δεύτερη κυριότερη αιτία θανάτου από κακοήθη νόσο στον δυτικό κόσμο.
«Καθώς η συχνότητα αυξάνεται, προφανώς και εξαπλώνεται και σε μικρότερες ηλικίες. Μέχρι στιγμής δεν έχουν βρεθεί συγκεκριμένες αιτίες για αυτή την αύξηση. Υπάρχουν υποθέσεις για τον πιθανό ρόλο της διατροφής και του τρόπου ζωής. Τίποτα όμως δεν είναι αποδεδειγμένο», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Στην Ελλάδα, συνεχίζει, «υπολειπόμαστε πάρα πολύ στην πιο πρώιμη διάγνωση». Στην πραγματικότητα, μελέτη σε 871 ασθενείς έδειξε ότι έως ότου διαγνωσθεί η νόσος τους, πέρασαν 6 μήνες κατά μέσον όρο. Η μελέτη παρουσιάσθηκε στο πρόσφατο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Ήπατος-Παγκρέατος.
Η χειρουργική αντιμετώπιση
Η δυνατότητα να αφαιρεθεί χειρουργικά ένας καρκινικός όγκος στο πάγκρεας είναι σημαντική για την πρόγνωση των ασθενών. Για να χαρακτηρισθεί ένας όγκος «χειρουργικά εξαιρέσιμος» ή αντιθέτως «ανεγχείρητος» εξετάζονται δύο κριτήρια:
- Αν υπάρχουν μεταστάσεις
- Αν ο καρκίνος επηρεάζει μεγάλα, κρίσιμα αγγεία μέσα και γύρω από το πάγκρεας (π.χ. πυλαία φλέβα, μεγάλες αρτηρίες)
«Οι ασθενείς με μεταστάσεις δεν χειρουργούνται», λέει ο κ. Τσιώτος. «Εκείνοι όμως με εμπλοκή αγγείων, υπάρχει περίπτωση να αφαιρεθούν. Στην πραγματικότητα, υπάρχει πάρα πολύ σημαντική πρόοδος, που βασίζεται στην ικανότητα ορισμένων (πολύ λίγων) χειρουργικών ομάδων παγκοσμίως να αφαιρούν τον καρκίνο μαζί με τα εμπλεκόμενα αγγεία».
Εάν ο χειρουργός δεν μπορεί να αφαιρέσει και τα εμπλεκόμενα αγγεία, ο καρκίνος του παγκρέατος χαρακτηρίζεται ανεγχείρητος, τονίζει.
«Πρόκειται για πολύ δύσκολες τεχνικά εγχειρήσεις, οι οποίες είναι πολύ επικίνδυνες εάν η χειρουργική ομάδα δεν έχει αποδεδειγμένη, μακρά εμπειρία με τέτοια ακριβώς περιστατικά», υπογραμμίζει. «Η ομάδα μας διενεργεί αυτά τα χειρουργεία από το 2012. Έχουμε πλέον υπερβεί τα 100, με τετραπλασιασμό του μέσου όρου επιβίωσης, όπως έχουμε επανειλημμένως δημοσιεύσει σε αμερικανικά και ευρωπαϊκά επιστημονικά περιοδικά».
Τα νεότερα δεδομένα
Οι εξελίξεις στις τεχνικές αφαίρεσης και αντικατάστασης των εμπλεκόμενων αγγείων, ώστε να αυξηθεί ακόμη περισσότερο η δυνατότητα χειρουργικής εξαίρεσης του καρκίνου του παγκρέατος, συζητήθηκαν εκτενώς στο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο.
Μεγάλη έμφαση δόθηκε και στην βελτίωση της αξιολόγησης και παρακολούθησης των παγκρεατικών κύστεων. Αυτό είναι απαραίτητο για να εξακριβώνεται:
- Ποιες είναι πιθανόν να εξελιχθούν σε καρκίνο και επομένως πρέπει να αφαιρεθούν
- Σε ποιους ασθενείς είναι καλοήθεις κύστεις οι οποίες δεν χρειάζονται εγχείρηση
Ιδιαίτερη στιγμή στο συνέδριο ήταν η ομιλία του καθηγητή Dr. Mark Besselink, προέδρου της Ευρωπαϊκής Ηπατο-Παγκρεατο-Χοληκυστικής Εταιρείας (EHPBA), ο οποίος αναφέρθηκε στο πως μπορεί ο καρκίνος του παγκρέατος να αντιμετωπιστεί με ρομποτική χειρουργική.
«Απέδειξε ότι η ρομποτική αφαίρεση του σώματος και της ουράς του παγκρέατος (περιφερική παγκρεατεκτομή) είναι χειρουργικά και ογκολογικά ασφαλής», είπε ο κ. Τσιώτος. «Επομένως καλό είναι να εφαρμόζεται».
Αντιθέτως, «η αφαίρεση της κεφαλής του παγκρέατος (εγχείρηση Whipple) δεν έχει δείξει αντίστοιχα πλεονεκτήματα. Επομένως δεν πρέπει να εφαρμόζεται, διότι είναι επικίνδυνη για τον ασθενή, τόσο για τις επιπλοκές της, όσο και για ογκολογικούς λόγους», συνέχισε.
Εξαίρεση αποτελούν «οι χειρουργικές ομάδες που διενεργούν περισσότερες από 100 Whipple κάθε χρόνο. Αυτές όμως είναι ελάχιστες παγκοσμίως», πρόσθεσε.
Καλύτερη διάγνωση με τεχνητή νοημοσύνη
Στο συνέδριο συζητήθηκε διεξοδικά και ο αυξανόμενος ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στην ακριβέστερη διάγνωση παγκρεατικών νόσων όπως ο καρκίνος του παγκρέατος αλλά και:
- Οι παγκρεατικές κύστεις
- Τα νευροενδοκρινικά νεοπλάσματα
Στις κύστεις και τα νεοπλάσματα «τα διαγνωστικά κριτήρια είναι πάρα πολλά και σύνθετα και συχνά υπερβαίνουν την αναλυτική δυνατότητα του ανθρώπινου μυαλού», είπε ο κ. Τσιώτος. «Φαίνεται ότι ο ρόλος της θα θεμελιωθεί και θα εξαπλωθεί».
Τα ύπουλα συμπτώματα
Ο κ. Τσιώτος υπογράμμισε ότι για να διαγνωστεί εγκαίρως ο καρκίνος του παγκρέατος είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα πιθανά συμπτώματά του. Αυτά είναι ενδεικτικά:
- Επίμονος πόνος στην κοιλιά ή στη μέση που δεν υποχωρεί με τα συνήθη μέσα
- Η ξαφνική εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη, χωρίς να έχει αυξηθεί το βάρος του ασθενούς
Δεδομένου ότι η χώρα μας υπολείπεται σημαντικά στην πρώιμη διάγνωση, σύμφωνα και με την προαναφερθείσα μελέτη, «πρέπει οι γενικοί ιατροί και οι παθολόγοι να ευαισθητοποιηθούν σε αυτά τα ύπουλα συμπτώματα. Εάν ο ιατρός της πρωτοβάθμιας φροντίδας σκεφτεί αυτήν την περίπτωση, τότε η διάγνωση θα γίνει πολύ νωρίτερα, σε λιγότερο προχωρημένο στάδιο. Έτσι θα έχει και καλύτερη πρόγνωση», εξήγησε.
Όσον αφορά την πρόληψη, ο καρκίνος παγκρέατος μπορεί να προληφθεί μόνον όταν έχουν διαγνωστεί προκαρκινικές κύστεις παγκρέατος οι οποίες αφαιρούνται. «Με την αφαίρεσή τους προλαμβάνεται η εξέλιξη σε καρκίνο και σώζεται η ζωή του ασθενή», τονίζει ο κ. Τσιώτος. «Ρεαλιστικά όμως, αυτό που θα μπορούσε να γίνει είναι η διάγνωση σε πρωιμότερο στάδιο, πριν δηλαδή ο καρκίνος προχωρήσει. Αυτό είναι εφικτό με την αξιολόγηση κάποιων «ύπουλων» συμπτωμάτων, όπως προαναφέρθηκε».
φωτογραφία: istock
