Πώς μπορεί να αναπτυχθούν λοιμώξεις, μαύροι κύκλοι, τραυματισμοί των αγγείων και εκδορές στον κερατοειδή.
Το τρίψιμο των ματιών είναι πολύ συνηθισμένο, αλλά δεν είναι πάντοτε μία «αθώα» κίνηση. Και αυτό διότι όταν τρίβει κάποιος τα μάτια του πολύ συχνά ή πολύ δυνατά, μπορεί να τους προκαλέσει διάφορες βλάβες, αναφέρει ένας ειδικός.
Οι περισσότεροι από εμάς τρίβουμε συχνά τα μάτια μας, είτε επειδή πάσχουμε από κάποια αλλεργική αντίδραση, είτε επειδή είμαστε κουρασμένοι και νυστάζουμε. Τα τρίβουμε όταν τα νιώθουμε ξηρά ή όταν μπαίνει κάτι σε αυτά.
Η κίνηση αυτή είναι αντανακλαστική και γίνεται επειδή το τρίψιμο διεγείρει τη ροή των δακρύων και έτσι λιπαίνονται τα ξηρά μάτια και απομακρύνεται η σκόνη και άλλες ερεθιστικές ουσίες.
Επιπλέον, μπορεί να είναι και θεραπευτικό, διότι όταν πιέζουμε απαλά τον οφθαλμικό βολβό διεγείρουμε (χωρίς να το ξέρουμε) το πνευμονογαστρικό νεύρο. Με αυτό τον τρόπο επιβραδύνεται ο καρδιακός παλμός και καταπραΰνεται το στρες!
Ωστόσο όταν το τρίψιμο είναι πολύ έντονο ή/και συχνό ελλοχεύουν ορισμένοι κίνδυνοι, αναφέρει ο χειρουργός-οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Κατ’ αρχάς, το τρίψιμο μπορεί να προκαλέσει κοκκίνισμα στα μάτια και μαύρους κύκλους. Αν είναι αρκετά δυνατό, μπορεί να προκαλέσει ρήξη των μικροσκοπικών αιμοφόρων αγγείων και αυτό να οδηγήσει σε κοκκίνισμα των ματιών. Όμως στη συνέχεια το αίμα θα διαχυθεί στους παρακείμενους ιστούς και μπορεί να οδηγήσει τελικά σε σχηματισμό μαύρων κύκλων κάτω από τα μάτια.
Επίσης αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης στα μάτια καθώς τα χέρια μας φέρουν περισσότερα βακτήρια απ’ οποιοδήποτε άλλο τμήμα του σώματος. Όταν τρίβουμε τα μάτια μας, υπάρχει κίνδυνος να τα μολύνουμε με αποτέλεσμα την εμφάνιση λοιμώξεων όπως η επιπεφυκίτιδα.
Ο κίνδυνος αυτός παραμένει ακόμα κι αν πλένουμε ή απολυμαίνουμε συχνά τα χέρια σας, διότι με κάθε αντικείμενο που θα αγγίζουμε, θα ξαναμολύνονται με χιλιάδες βακτήρια.
Και εκδορά στον κερατοειδή
Υπάρχει και ο κίνδυνος εκδοράς στον κερατοειδή. Συχνά όταν μπαίνει στο μάτι μια βλεφαρίδα ή ένας κόκκος σκόνης, μοιραία η αυθόρμητη κίνηση είναι να το τρίψουμε για να βγει. Αυτό δεν είναι καθόλου καλή ιδέα, διότι υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουμε εκδορά (γδάρσιμο) στον κερατοειδή. Ο κερατοειδής χιτώνας είναι η επιφανειακή στοιβάδα του ματιού.
Η εκδορά μπορεί να προκληθεί από το νύχι μας ή από την τριβή του ξένου αντικειμένου στην επιφάνεια του ματιού. Είναι ένας συχνός, επώδυνος τραυματισμός που τυπικά χρειάζεται λίγες ημέρες για να επουλωθεί. Όμως αυτό ισχύει υπό την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστεί εγκαίρως και δεν θα μολυνθεί από κάποιο βακτήριο ή ιό. Σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να εξελιχθεί σε έλκος (πληγή) του κερατοειδούς, που είναι πολύ πιο σοβαρή κατάσταση.
Σε περίπτωση που νιώθετε κάτι στο μάτι σας, αποφύγετε να το τρίψετε. Προτιμότερο είναι να αφήσετε τα δάκρυά σας να το ξεπλύνουν μόνα τους. Αλλιώς δοκιμάστε να το ξεπλύνετε με αμπούλες φυσιολογικού ορού από το φαρμακείο. Εναλλακτικά χρησιμοποιήστε τεχνητά δάκρυα. Εάν δεν τα καταφέρετε, πηγαίνετε στον οφθαλμίατρο.
Η μυωπία και το γλαύκωμα
Το τρίψιμο μπορεί ακόμη και να επιδεινώσει την μυωπία, κυρίως την προοδευτικά εξελισσόμενη μορφή της. Η μυωπία συνήθως παρουσιάζεται σε παιδιά ηλικίας 8-12 ετών και επιδεινώνεται κατά την εφηβεία. Μετά την ενηλικίωση μπορεί να παρατηρηθούν κάποιες αλλαγές στους βαθμούς της, αλλά συνήθως είναι μικρές.
Σε μερικούς πάσχοντες όμως εξακολουθεί να επιδεινώνεται στην πορεία του χρόνου. Το τελικό επακόλουθο είναι να αναπτύσσουν υψηλού βαθμού μυωπία. Πολλοί πάσχοντες από αυτήν την προοδευτικώς εξελισσόμενη μυωπία ανακαλύπτουν ότι το τρίψιμο των ματιών την επιδεινώνει.
Το τρίψιμο μπορεί να επιδεινώσει και το γλαύκωμα. Με τον όρο αυτό περιγράφεται μία ομάδα οφθαλμικών παθήσεων, με κοινό χαρακτηριστικό την προοδευτική βλάβη του οπτικού νεύρου. Η πιο συνηθισμένη αιτία αυτής της βλάβης είναι η αυξημένη πίεση στο εσωτερικό του ματιού (ενδοφθάλμια πίεση).
Ο λόγος που το τρίψιμο των ματιών αυξάνει την ενδοφθάλμια πίεση είναι επειδή διαταράσσει τη ροή αίματος στα μάτια. Αν συνηθίζουν να τρίβουν τα μάτια τους οι πάσχοντες από γλαύκωμα, υπάρχει κίνδυνος να επιδεινώσουν τις βλάβες στο οπτικό νεύρο, αυξάνοντας τον κίνδυνο απώλειας της όρασής τους.
Άλλοι κίνδυνοι
Η χαλάρωση των βλεφάρων μπορεί επίσης να προκληθεί από το συχνό τρίψιμο των ματιών και αν και αυτός δεν είναι ο πιο σοβαρός κίνδυνος, δεν παύει να είναι κάτι ανεπιθύμητο. Όσοι τρίβουν δυνατά τα μάτια τους έχει διαπιστωθεί ότι μπορεί με τον καιρό να επιταχύνουν την απώλεια ελαστικότητας του βλεφάρου, με συνέπεια την χαλάρωσή του.
Μπορεί να προκαλέσει κερατοειδικό αστιγματισμό που εκδηλώνεται όταν το φως που διέρχεται στο εσωτερικό του ματιού δεν εστιάζει σε ένα σημείο, αλλά σε πολλά. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε διαταραχή της καμπυλότητας του κερατοειδούς ή του φακού του ματιού. Όταν το πρόβλημα είναι ακανόνιστες καμπυλώσεις στην επιφάνεια του κερατοειδούς, η συνέπεια είναι ο κερατοειδικός αστιγματισμός που είναι συχνότερος στα άτομα που τρίβουν πολύ τα μάτια τους.
Τέλος, το τρίψιμο αποτελεί ισχυρό παράγοντα κινδύνου για κερατόκωνο. Μελέτες έχουν δείξει ότι στα ευαίσθητα άτομα, το συνεχές τρίψιμο μπορεί να οδηγήσει σε λέπτυνση των ινών κολλαγόνου στον κερατοειδή χιτώνα του ματιού που προκαλεί αστάθεια και αλλαγή του σχήματος του κερατοειδούς, το οποίο από σφαιρικό γίνεται κωνικό. Η κατάσταση αυτή είναι σοβαρή, καθώς οδηγεί σε σοβαρή διαταραχή της όρασης και τελικά στην ανάγκη για μεταμόσχευση κερατοειδούς.
«Ο κίνδυνος για εκδήλωση κερατόκωνου είναι ιδιαίτερα αυξημένος στα άτομα με υποκείμενα προβλήματα υγείας, κυρίως με ατοπία (αλλεργική προδιάθεση), που συνήθιζαν να τρίβουν δυνατά και συχνά τα μάτια τους κατά την παιδική ηλικία», επισημαίνει ο κ. Κανελλόπουλος. «Ο κερατόκωνος ανιχνεύεται συνήθως στην εφηβεία, ενώ είναι πιο συχνός στα παιδιά που κοιμούνται μπρούμυτα και τρίβουν τα μάτια τους στη διάρκεια του ύπνου».
Φωτογραφία: iStock
