«Μαμά, θα πεθάνεις;» Πώς απαντάμε στις δύσκολες ερωτήσεις των παιδιών

Date:

Δεν θυμάμαι πότε ήταν η πρώτη φορά που τα παιδιά μου, μου έθεσαν το παραπάνω ερώτημα. Θυμάμαι ωστόσο τον τρόμο στα μικροσκοπικά τους μάτια και την πελώρια αγωνία μου ν’ αλλάξω θέμα συζήτησης με αλλόκοτα «υποκατάστατα», όπως «να φτιάξουμε ποπ κορν το βράδυ;» και «μου είπαν ότι αύριο θα έχει πολύ καλό καιρό». Το ερώτημα επανήλθε ξανά και ξανά, όχι πάντα προσωποποιημένο αλλά σταθερά προσανατολισμένο στην έννοια του θανάτου. Τότε κατάλαβα ότι οι πιο δύσκολες ερωτήσεις είναι αυτές που αφορούν σε θέματα-ταμπού και πως ως δυτική κοινωνία παρουσιάζουμε μία ιδιαίτερη αδυναμία να παραδεχθούμε την απλή αλήθεια: ότι ο θάνατος είναι το αναπόφευκτο και καθολικό τέλος της ζωής. Όπως πολύ σωστά παρατηρεί η Βρετανή ψυχολόγος Penelope Leach: «Πολλοί άνθρωποι ζουν μία ολόκληρη ζωή αντιμετωπίζοντας με βουβό, υποσυνείδητο τρόμο γεγονότα που ξέρουν ότι θα συμβούν αναγκαστικά: τον θάνατό τους και τον θάνατο των ανθρώπων που αγαπούν. Ο τρόμος μας καθιστά κακούς συζητητές, κατά συνέπεια αν οι γονείς δεν αρχίσουν να διασπούν αυτόν τον κύκλο, ο τρόμος και το ταμπού θα μεταφέρονται από γενιά σε γενιά…»

Όχι. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τις αρχές του θανάτου για χάρη του παιδιού μας, ούτε να το προφυλάξουμε προκειμένου να μην σκεφτεί τον θάνατο γιατί θα τον δει -στα φυτά, στα έντομα, στα σκοτωμένα ζώα στους δρόμους- και θα αναρωτηθεί.

Ο θάνατος είναι, στην τελική, η μόνη βεβαιότητα της ζωής… Μία από τις φορές που τα παιδιά μου με ρώτησαν περί θανάτου τους απάντησα: «Δεν θέλω να ξανακούσω για θανάτους! Η λέξη «θάνατος» είναι απαγορευμένη!». Ύστερα σκέφτηκα ότι μ’ αυτόν τον τρόπο, μ’ εκείνη την ανώριμη και ταυτοχρόνως φοβική αντίδραση, το μόνο που κατάφερα ήταν ν’ αφήσω τα παιδιά μου περισσότερο εκτεθειμένα στην ανησυχία και στην αδυναμία αντιμετωπίσουν ένα απρόσμενο τέλος.

Και κάπως έτσι, έψαξα τι να πω και πώς να το πω: «Το πιο δύσκολο σημείο είναι η αρχή», - η Leach: «Αφού παραδεχθείτε ότι όλα τα ζωντανά όντα πεθαίνουν, το παιδί σας θα ρωτήσει «Εγώ θα πεθάνω;» ή «Εσύ θα πεθάνεις;». Όταν θα σας κάνει τις πρώτες ερωτήσεις αυτού του είδους, να θυμάστε ότι ένα μικρό παιδί δεν μπορεί να αντιληφθεί ή να συναισθανθεί το πένθος. Δεν ξέρει τι σημαίνει «πεθαίνω» – αυτό ακριβώς το ζήτημα προσπαθεί να διερευνήσει -, κατά συνέπεια μπορεί για σας αυτή η λέξη να είναι γεμάτη πόνο, αλλά το παιδί δεν τη βλέπει έτσι.

Μπορείτε να του δώσετε μία αντικειμενική απάντηση αλλά να προσθέσετε και άλλα στοιχεία για να το βοηθήσετε να διατηρήσει τη συναισθηματική του απόσταση. Θα μάθει με μεγάλη προθυμία τη χρονική κλίμακα του κάθε είδους – από το όριο ζωής ωρών της πεταλούδας ως τη βραχεία ζωή των μικρών θηλαστικών (όπως το γατάκι του) και τη μακροβιότητα των ανθρώπων και των ελεφάντων. Στο πλαίσιο της αντικειμενικής απάντησης μπορείτε να του πείτε με ειλικρίνεια ότι συνήθως οι γονείς ζουν μέχρι να γίνουν γονείς τα παιδιά τους. Αποφύγετε τις έντρομες αντιδράσεις και απαντήστε καθησυχαστικά και με ειλικρίνεια:«Σ’ αυτή τη χώρα οι άνθρωποι ζουν ως τα 75 και μερικοί φτάνουν τα 100, επομένως δεν υπάρχει λόγος ν’ ανησυχούμε…».

«Και μετά τον θάνατο πού πάμε;»

Πέρα από το γεγονός του θανάτου αυτό καθαυτό, οι παιδικοί φόβοι όσον αφορά στον θάνατο επικεντρώνονται στο είδος του θανάτου και στο τι γίνεται μετά. Σύμφωνα με την ειδικό, η εικόνα που έχει το παιδί για τον θάνατο είναι συνήθως ο βίαιος θάνατος που βλέπει στην τηλεόραση. Το παιδί πρέπει να μάθει ότι ο φυσικός θάνατος είναι συνήθως μία γαλήνια υποχώρηση στη λήθη, παράδοση της ζωής και όχι σκοτωμός. Ανεξαρτήτως του τι επιθυμείτε να του πείτε για τη μετά θάνατον ζωή, έχει ζωτική σημασία να καταλάβει ότι ο φυσικός θάνατος, των εντόμων, των ζώων και των ανθρώπων, είναι τετελεσμένο γεγονός, ότι ο νεκρός δεν ξαναζωντανεύει, δεν έχει επίγνωση και δεν αισθάνεται.

Πείτε του ότι οι ιστορίες που μιλάνε για φαντάσματα είναι παραμύθια και πως οι τελετές και ο θρήνος είναι το «μετά» των ζωντανών, όχι των νεκρών. Μην ωραιοποιείτε τον θάνατο, διότι έτσι δημιουργείτε στο παιδί μία πλάνη η οποία μπορεί να το οδηγήσει οπουδήποτε αλλού εκτός από την εξοικείωσή του με το αναπόφευκτο. Ωστόσο, όσο σημαντικό είναι να βοηθάμε τα παιδιά να αποδεχθούν το αναπόφευκτο του φυσικού θανάτου άλλο τόσο επιτακτικό είναι να μην συνηθίσουν τις σφαγές στην τηλεόραση και τις αναφορές σε εγκλήματα και αιματοχυσίες. Την επόμενη φορά λοιπόν που το παιδί θα σας ρωτήσει για τον θάνατο, μιλήστε του με τρόπο ξεκάθαρο και κατανοητό προσθέτοντας πόσο σημαντικό είναι να προσέχουμε τον εαυτό μας και να σεβόμαστε τη ζωή, τη δική μας ή των άλλων…

Share post:

Subscribe

Popular

More like this
Related

Σίσσυ Χρηστίδου: Η τεράστια ανθοδέσμη που έλαβε & οι ευχές των επώνυμων φίλων της για τη γιορτή της

Σήμερα (29/5) είναι της Οσιομάρτυρος Θεοδοσίας, όνομα με το οποίο βαπτίστηκε η Σίσσυ Χρηστίδου και οι ευχές από φίλους... έπεσαν βροχή!

Καλομοίρα: «Έχω περάσει από όλα τα νούμερα παντελονιών, από XS μέχρι XXL. Είχα φτάσει μέχρι 90 κιλά»

Για τις εποχές που δεν ήταν και στο ιδανικό βάρος μίλησε, μεταξύ άλλων η Καλομοίρα η οποία παραδέχτηκε ότι είχε φτάσει στο παρελθόν μέχρι τα 90 κιλά!  Η όμορφη τραγουδίστρια μιλώντας στο Happy Day για τη ζωή της, δεν έκρυψε ότι το Fame Story απ' όπου βγήκε νικήτρια τη βοήθησε πολύ στην καριέρα της. Συγκεκριμένα

Λάκης Γαβαλάς σε Μπι στο My Style Rocks: Τι εξέλιξη είναι αυτή βρε παιδί μου

Λάκης Γαβαλάς σε Μπι στο My Style Rocks: Τι εξέλιξη είναι αυτή βρε παιδί μου Ο κριτής εντυπωσιάστηκε με το στυλ της παίκτριας Στο σημερινό επεισόδιο του «My Style Rocks», που είχε ως θέμα την extravaganza, η Μπι εντυπωσίασε με το look της τον Λάκη Γαβαλά. «Τι εξέλιξη είναι αυτή βρε παιδί μου. Τι πράγμα

Μάικ Τάισον: Μίλησε για πρώτη φορά για την περιπέτεια υγείας που πέρασε κατά τη διάρκεια πτήσης

Ο παλαίμαχος μποξέρ ένιωσε ναυτία και ζαλάδα λόγω έξαρσης του έλκους, 30 λεπτά πριν από την προσγείωση του αεροπλάνου

Δημήτρης Πανόπουλος: Είναι δύσκολο να συνδυαστούν το ευρωκοινοβούλιο με την εκπομπή του Σαββατοκύριακου

“Θα πρέπει να το ζυγίσω εάν θα συνεχίσω να είμαι με τη Ναταλία Γερμανού” τονίζει ο Δημήτρης Πανόπουλος. Για την απόφαση να δοκιμαστεί στον στίβο της ευρωβουλής αλλά και το τηλεοπτικό του μέλλον πλάι στη Ναταλία Γερμανού μίλησε, μεταξύ άλλων, ο Δημήτρης Πανόπουλος όταν βρέθηκε καλεσμένος στην εκπομπή της Φαίης Σκορδά το μεσημέρι της Τετάρτης στον

Πόσο κακό είναι τελικά να κοιμόμαστε με βρεγμένα μαλλιά;

Αν κάνετε μπάνιο και λούσετε τα μαλλιάς σας το βράδυ, πολλές φορές έχετε μπει στον πειρασμό να μην τα στεγνώσετε και να κοιμηθείτε με βρεγμένα μαλλιά. Έχουμε ακούσει πολλές φορές ότι δεν κάνει να πηγαίνουμε το βράδυ για ύπνο με βρεγμένα μαλλιά. Πόσο ισχύει όμως αυτό; Από μικροί, κυρίως οι γονείς μας, μας προέτρεπαν να

Μπραντ Πιτ και Τζορτζ Κλούνεϊ συναντώνται μετά από 17 χρόνια στη νέα κωμωδία «Wolfs»

Το τρέιλερ της κωμωδίας «Wolfs» με πρωταγωνιστές τους Τζορτζ Κλούνεϊ και Μπραντ Πιτ κυκλοφόρησε σήμερα (29.05.2024). Οι 2 ηθοποιοί συναντιούνται ξανά μετά από 17 χρόνια  και την ταινία «Ocean’s 13». H ταινία ακολουθεί τον Τζορτζ Κλούνεϊ ως επαγγελματία «διορθωτή» που προσλαμβάνεται για να καλύψει ένα έγκλημα υψηλού προφίλ. Όταν όμως εμφανίζεται ένας δεύτερος «διορθωτής», ο

Καίτη Γαρμπή για Χρήστο Μάστορα: Δεν μπορώ να τον φανταστώ ως Καζαντζίδη, αλλά πιστεύω ότι θα τον φέρουν και θα μοιάζει

Από φωνή είναι σίγουρο ότι θα είναι καταπληκτικός, πρόσθεσε η τραγουδίστρια

Wolfs: Ο Τζορτζ Κλούνεϊ και ο Μπραντ Πιτ επανενώνονται στο τρέιλερ της νέας κωμωδίας δράσης

Wolfs: Ο Τζορτζ Κλούνεϊ και ο Μπραντ Πιτ επανενώνονται στο τρέιλερ της νέας κωμωδίας δράσης Το φιλμ θα κυκλοφορήσει στις 20 Σεπτεμβρίου του 2024 Κυκλοφόρησε το πρώτο τρέιλερ του «Wolfs», της επερχόμενης κωμωδίας δράσης στην οποία συναντιούνται ξανά οι Τζορτζ Κλούνεϊ και Μπραντ Πιτ, δεκαεπτά χρόνια μετά το «Ocean's 13». Σε σενάριο και σκηνοθεσία του

Ψυχοκόρες: Βικτωρία και Τάσος πουλάνε την Δεσποινιώ

Ψυχοκόρες: Βικτωρία και Τάσος πουλάνε την Δεσποινιώ Τετάρτη, 29.5.2024, 18:02 Zappit@ZAPPIT_ Ψυχοκόρες, απόψε στις 21:00 στον ΑΝΤ1. Ψυχοκόρες, Τετάρτη 29 Μαΐου, Επεισόδιο 36: Η Βασιλική βγαίνει με τον Δαμιανό και στο μεταξύ μαθαίνει μια πληροφορία που αλλάζει όλα τα δεδομένα. Η νέα ψυχοκόρη πηγαίνει στο σπίτι του Αρδίτη, ενώ ο Παύλος παραμένει στο νοσοκομείο. Η Φρόσω συμπεριφέρεται

Καλομοίρα: Τι έκανε με τα χρήματα που κέρδισε από το Fame Story;

Τετάρτη, 29.5.2024, 17:35 Zappit@ZAPPIT_ «Έχω περάσει από όλα τα νούμερα παντελονιών, από XS μέχρι XXL. Είχα φτάσει μέχρι 90 κιλά. Πλέον κοιτάζω την περιφέρεια και την κυτταρίτιδά μου και λέω: είσαι πανέμορφη». Στην κάμερα του Happy Day και τη δημοσιογράφο Όλγα Λαφαζάνη μίλησε η Καλομοίρα. Η δημοφιλής τραγουδίστρια αποκάλυψε τι έκανε με το χρηματικό έπαθλο

Binge Eating: Η επεισοδιακή υπερφαγία είναι μάλλον «σκληρό καρύδι» δείχνει νέα μελέτη

Τα άτομα που εμφανίζουν Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας έχουν επεισόδια κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας φαγητού, γρήγορα και χωρίς έλεγχο Η Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας (Binge-Eating Disorder) αποτελεί μία διατροφική διαταραχή, που πολύ συχνά δεν αναγνωρίζεται ή δεν γίνεται κατανοητή η σοβαρότητά της. Είναι τρεις φορές πιο συχνή από τη νευρική ανορεξία και βουλιμία, χωρίς να παρουσιάζει τα εμφανή χαρακτηριστικά