Ένας καλός βραδινός ύπνος προσφέρει πολύ περισσότερα από όσα φανταζόμαστε. Κατά τη διάρκεια της βαθιάς φάσης του ύπνου, το σώμα απελευθερώνει αυξητική ορμόνη (GH), έναν ισχυρό χημικό αγγελιοφόρο που συμβάλλει στην ανάπτυξη των μυών, στην ενδυνάμωση των οστών και στη ρύθμιση του μεταβολισμού του λίπους.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ αποκάλυψαν τα εγκεφαλικά κυκλώματα που βρίσκονται πίσω από αυτή τη σχέση. Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cell, η επιστημονική ομάδα εντόπισε τους νευρώνες που ρυθμίζουν την απελευθέρωση αυξητικής ορμόνης κατά τον ύπνο και ανακάλυψε έναν μέχρι πρότινος άγνωστο μηχανισμό ανατροφοδότησης, ο οποίος βοηθά στη διατήρηση μιας λεπτής ισορροπίας ανάμεσα στα επίπεδα της ορμόνης και στην εγρήγορση.
Ο ύπνος διεγείρει την παραγωγή αυξητικής ορμόνης, αλλά και η ίδια η ορμόνη στέλνει σήματα πίσω στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας το πότε ξυπνάμε.
Γιατί ο βαθύς ύπνος είναι σημαντικός για την ανάπτυξη και τον μεταβολισμό
Η αυξητική ορμόνη (GH) είναι κυρίως γνωστή για τον ρόλο της στην ανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία, όμως παραμένει σημαντική και στην ενήλικη ζωή. Υποστηρίζει τη διατήρηση των μυών και των οστών, βοηθά το σώμα να ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί το αποθηκευμένο λίπος και επηρεάζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Όταν ο ύπνος διαταράσσεται συστηματικά, μπορεί να επηρεαστεί και η ρύθμιση της αυξητικής ορμόνης. Επειδή η ορμόνη αυτή συμβάλλει στον έλεγχο του μεταβολισμού της γλυκόζης και του λίπους, ο ανεπαρκής ύπνος ενδέχεται να συμβάλλει στην αύξηση του κινδύνου παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριο της Yang Dan, καθηγήτριας Νευροεπιστημών και Μοριακής και Κυτταρικής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. Οι επιστήμονες μελέτησαν ποντίκια και εντόπισαν τα εγκεφαλικά κύτταρα που ελέγχουν αυτή τη διαδικασία.
Κάποια από αυτά λειτουργούν σαν «γκάζι», ενθαρρύνοντας την απελευθέρωση της αυξητικής ορμόνης, και άλλα σαν «φρένο», περιορίζοντάς την. Ανάλογα με το στάδιο του ύπνου, ο εγκέφαλος αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί αυτά τα δύο εργαλεία.
Η έκκριση της GH αυξάνεται κατακόρυφα κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου (στάδιο N3 / ύπνος βραδέων κυμάτων), αποτελώντας την κυριότερη αιχμή της παραγωγής της σε ολόκληρο το 24ωρο.
Ωστόσο, αυτό που διαπίστωσαν οι ερευνητές είναι πως η αυξητική ορμόνη επηρεάζει και η ίδια τα εγκεφαλικά κυκλώματα που ελέγχουν την εγρήγορση. Καθώς τα επίπεδά της αυξάνονται σταδιακά κατά τον ύπνο, διεγείρει νευρώνες στον υπομέλανα τόπο, ενισχύοντας τη δραστηριότητά τους και διευκολύνοντας τη μετάβαση προς την αφύπνιση.
Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος ανατροφοδότησης: ο ύπνος ενθαρρύνει την απελευθέρωση αυξητικής ορμόνης και η δράση της ορμόνης που απελευθερώνεται συμβάλλει, με τη σειρά της, στη ρύθμιση του κύκλου ύπνου και εγρήγορσης.
Εν ολίγοις, εξηγεί ο Daniel Silverman ερευνητής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας και εκ των συγγραφέων της μελέτης, «ο ύπνος προάγει την απελευθέρωση αυξητικής ορμόνης και η αυξητική ορμόνη επιδρά ανατροφοδοτικά, ρυθμίζοντας την εγρήγορση. Αυτή η ισορροπία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη, την αποκατάσταση και τη μεταβολική υγεία».
Μια απρόσμενη σύνδεση και με την υγεία του εγκεφάλου
Ο μηχανισμός ανατροφοδότησης που εντοπίστηκε ενδέχεται να έχει προεκτάσεις πέρα από τη σωματική ανάπτυξη και τον μεταβολισμό. Ο υπομέλανας τόπος είναι μια περιοχή του εγκεφαλικού στελέχους που συμμετέχει στην εγρήγορση, στην προσοχή, στη γνωστική λειτουργία.
Καθώς η αυξητική ορμόνη διαπιστώθηκε πως επιδρά σε αυτόν, οι ερευνητές σημειώνουν πως ο μηχανισμός κατά τη διάρκεια του βαθέως ύπνου μπορεί να παίζει ρόλο και στο πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί ο εγκέφαλος μετά το ξύπνημα.
Αυτό σημαίνει πως η διατήρηση υγιών ρυθμών ύπνου και έκκρισης αυξητικής ορμόνης να υποστηρίζει τόσο τη σωματική αποκατάσταση όσο και τη νοητική απόδοση.
«Η αυξητική ορμόνη δεν βοηθά μόνο στην ανάπτυξη των μυών και των οστών και στη μείωση του λιπώδους ιστού, αλλά μπορεί επίσης να προσφέρει γνωστικά οφέλη, ενισχύοντας το συνολικό επίπεδο εγρήγορσης όταν ξυπνάμε», δήλωσε η Xinlu Ding, πρώτη συγγραφέας της μελέτης και μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τμήμα Νευροεπιστημών και στο Ινστιτούτο Νευροεπιστημών Helen Wills του πανεπιστημίου.
Συμπερασματικά…
Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια θεμελιώδη αρχή της βιολογίας του ύπνου: η ξεκούραση δεν είναι απλώς μια περίοδος κατά την οποία ο εγκέφαλος «σβήνει». Είναι μια ενεργή, προσεκτικά συντονισμένη διαδικασία, κατά την οποία ορμόνες και νευρωνικά κυκλώματα επικοινωνούν διαρκώς, υποστηρίζοντας την ανάπτυξη, την αποκατάσταση, τον μεταβολισμό και την νοητική απόδοση.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
