Το πέρασμα του χρόνου δεν αφήνει το αποτύπωμά του μόνο στο σώμα, αλλά και στην ψυχολογία. Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν και περνούν σε μια διαφορετική φάση της ζωής τους, καλούνται συχνά να επαναπροσδιορίσουν τον εαυτό τους, τον ρόλο τους, αλλά και τις προτεραιότητες.
Η συνταξιοδότηση, οι αλλαγές στην οικογενειακή ζωή, ενδεχομένως η απώλεια αγαπημένων προσώπων και σε ορισμένες περιπτώσεις και η κοινωνική απομόνωση, δοκιμάζουν τις ψυχικές αντοχές, δημιουργώντας συνθήκες που ευνοούν την εμφάνιση κατάθλιψης ή δυσκολεύοντας τη διαχείρισή της εάν είχε εμφανιστεί στο παρελθόν.
Για αυτό και απαιτείται μια πολύπλευρη προσέγγιση, η οποία περιλαμβάνει τόσο την αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας όσο και αλλαγές στον καθημερινό τρόπο ζωής. Ακολουθούν πέντε βασικές συμβουλές ψυχολόγων στο Everyday Health που μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης όσο μεγαλώνουμε.
Αναγνωρίστε την κατάθλιψη και μην αγνοείτε τα σημάδια
Για πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα παλαιότερων γενεών, η κατάθλιψη εξακολουθεί συχνά να συνοδεύεται από κοινωνικό στίγμα. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, τις προηγούμενες δεκαετίες τα ζητήματα ψυχικής υγείας αντιμετωπίζονταν με ιδιαίτερα αρνητικό τρόπο. Για πολλούς ανθρώπους, το να μιλήσουν ανοιχτά για τις ψυχολογικές τους δυσκολίες θεωρούνταν ακατάλληλο ή ακόμη και επικίνδυνο.
Αυτό δημιουργεί σήμερα ένα σημαντικό εμπόδιο στην αναζήτηση και τη λήψη θεραπείας: πολλοί ηλικιωμένοι δεν περιγράφουν όσα βιώνουν ως κατάθλιψη. Αντίθετα, τείνουν να επικεντρώνονται στα σωματικά συμπτώματα που μπορεί να συνοδεύουν την ψυχική διαταραχή.
Η επίμονη κόπωση, οι διαταραχές του ύπνου, οι αλλαγές στην όρεξη και η λεγόμενη «εγκεφαλική ομίχλη», δηλαδή η δυσκολία συγκέντρωσης και διαύγειας της σκέψης, μπορεί να αποτελούν ενδείξεις κατάθλιψης. Ωστόσο, τα ίδια συμπτώματα ενδέχεται να συνδέονται και με προβλήματα υγείας που εμφανίζονται συχνότερα με την ηλικία.
Αυτή η αλληλεπικάλυψη δυσκολεύει τη διάγνωση της κατάθλιψης στους μεγαλύτερους ενήλικες. Για τον λόγο αυτό, η αναγνώριση ότι ορισμένα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε κατάθλιψη αποτελεί ένα ουσιαστικό πρώτο βήμα για την αντιμετώπισή της.
Μιλήστε με γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας
Εάν υπάρχουν ενδείξεις κατάθλιψης, το επόμενο βήμα είναι η επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό ή η αναζήτηση βοήθειας από επαγγελματία ψυχικής υγείας, όπως ψυχολόγο, ψυχίατρο ή άλλο εξειδικευμένο θεραπευτή.
Η κατάθλιψη στους ηλικιωμένους δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτο μέρος της γήρανσης, αλλά ως μια κατάσταση που μπορεί να θεραπευτεί. Η σωστή αντιμετώπισή της απαιτεί ολοκληρωμένη και συστηματική αξιολόγηση για τη διάγνωση, καθώς και θεραπεία που επικεντρώνεται στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της συνολικής λειτουργικότητας του ατόμου.
Υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές. Η ψυχοθεραπεία αποτελεί αποτελεσματική αντιμετώπιση για την ήπια έως μέτρια κατάθλιψη, ενώ σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να προσφέρει πρόσθετα οφέλη όταν συνδυάζεται με φαρμακευτική αγωγή.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, διαφορετικές μορφές ψυχοθεραπείας μπορούν να βοηθήσουν τους μεγαλύτερους ενήλικες να αντιμετωπίσουν τις καταθλιπτικές σκέψεις, την αδράνεια, τις απώλειες και τις αλλαγές στις σχέσεις ή στους κοινωνικούς τους ρόλους.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Βοηθά τους ανθρώπους να αναγνωρίζουν προβληματικά μοτίβα σκέψης ή συμπεριφοράς και να τα αντικαθιστούν με πιο εποικοδομητικά.
- Διαπροσωπική Θεραπεία: Επικεντρώνεται στις σχέσεις του ατόμου με τους άλλους και στους τρόπους βελτίωσης της επικοινωνίας και των αλληλεπιδράσεών του.
- Θεραπεία Επίλυσης Προβλημάτων: Βοηθά στην ανάπτυξη στρατηγικών για την επίλυση προβλημάτων και την αντιμετώπιση των καθημερινών προκλήσεων.
- Συμπεριφορική Ενεργοποίηση: Ενθαρρύνει τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που προσφέρουν ευχαρίστηση και αίσθηση ανταμοιβής, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των ψυχικών δυσκολιών.
Ζητήστε επανεξέταση των φαρμάκων που λαμβάνετε
Η θεραπεία της κατάθλιψης στους μεγαλύτερους ενήλικες μπορεί να γίνει πιο περίπλοκη εξαιτίας άλλων προβλημάτων υγείας. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή πολλές χρόνιες παθήσεις αντιμετωπίζονται με διαφορετικά συνταγογραφούμενα φάρμακα, τα οποία συχνά λαμβάνονται ταυτόχρονα.
Ορισμένα από αυτά μπορεί να έχουν ψυχιατρικές επιδράσεις ή να εντείνουν την κόπωση. Στα φάρμακα που ενδέχεται να προκαλέσουν τέτοιες επιδράσεις περιλαμβάνονται τα κορτικοστεροειδή, ορισμένα αντιυπερτασικά, τα ανοσοκατασταλτικά, οι αντικαρκινικές θεραπείες και τα οπιοειδή που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του πόνου. Ακόμη και φάρμακα που διατίθενται χωρίς συνταγή μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση συμπτωμάτων κατάθλιψης.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συστήνουν λεπτομερή επανεξέταση όλων των φαρμάκων που λαμβάνει ένας ηλικιωμένος. Ο έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει τόσο τα συνταγογραφούμενα όσο και τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα, τις βιταμίνες, τα φυτικά ή συνθετικά συμπληρώματα, καθώς και την κατανάλωση αλκοόλ, κάνναβης και άλλων ουσιών.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στη χρήση αντικαταθλιπτικών. Καθώς ο οργανισμός γερνά, μπορεί να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο μεταβολίζει αυτά τα φάρμακα. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι πιο μεγάλης ηλικίας ενδέχεται να παρουσιάζουν και μεγαλύτερη ευαισθησία στη δράση τους, γεγονός που μπορεί να καθιστά αναγκαία τη χορήγηση χαμηλότερης δόσης.
Επιπλέον, είναι πιθανό να εμφανίζουν αυξημένη ευαισθησία σε παρενέργειες όπως η υπερβολική υπνηλία, η δυσκοιλιότητα και οι διαταραχές ισορροπίας, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Τέλος, μια ιδιαίτερη ανησυχία κατά τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της κατάθλιψης στους ηλικιωμένους είναι το φαινόμενο της «αλυσίδας συνταγογράφησης». Πρόκειται για μια κατάσταση κατά την οποία ένα σύμπτωμα που προκαλείται από παρενέργεια φαρμάκου εκλαμβάνεται λανθασμένα ως ένδειξη νέου προβλήματος υγείας ή επιδείνωσης μιας υπάρχουσας πάθησης.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει στη συνταγογράφηση νέων φαρμάκων, τα οποία με τη σειρά τους ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετα προβλήματα. Έτσι δημιουργείται ένα ολοένα πιο σύνθετο θεραπευτικό σχήμα, το οποίο μπορεί να επιδεινώσει τις ανεπιθύμητες ενέργειες και να δυσκολέψει την αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Γι’ αυτό οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι απαραίτητο να επανεξετάζονται όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα σε κάθε ιατρική επίσκεψη.
4. Δημιουργήστε και διατηρήστε κοινωνικές σχέσεις
Οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί δεν αποτελούν απλώς έναν τρόπο να περιοριστεί η πλήξη ή να γεμίσει δημιουργικά ο ελεύθερος χρόνος. Είναι εξαιρετικά σημαντικοί για τη διατήρηση τόσο της ψυχικής όσο και της σωματικής υγείας.
Για παράδειγμα, η έλλειψη κοινωνικών επαφών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ οι στενές σχέσεις με άλλους ανθρώπους μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης ή άγχους.
Σύμφωνα με ψυχολόγους, η επαφή με ανθρώπους που βρίσκονται σε παρόμοια φάση ζωής και έχουν κοινές εμπειρίες μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη πηγή υποστήριξης. Μέσα από αυτές τις σχέσεις, οι ηλικιωμένοι μπορούν να διαπιστώσουν ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν δεν είναι ασυνήθιστες, να αισθανθούν ότι οι εμπειρίες τους αναγνωρίζονται και να λάβουν συναισθηματική επιβεβαίωση.
Μερικοί απλοί τρόποι ενίσχυσης των κοινωνικών επαφών είναι να τηλεφωνείτε τακτικά σε συγγενείς και φίλους, να συναντάτε φίλους ή μέλη της οικογένειας για μια βόλτα ή ένα γεύμα, να αναζητήσετε ομάδες ανθρώπων με τις οποίες μπορείτε να συμμετέχετε σε κοινές δραστηριότητες ή χόμπι, όπως η πεζοπορία, τα χαρτιά ή τα επιτραπέζια παιχνίδια.
Ακόμη και οι μικρές, τακτικές κοινωνικές επαφές μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της αίσθησης του ανήκειν και στη μείωση της απομόνωσης.
5. Βάλτε την κίνηση στην καθημερινότητά σας
Υπάρχουν άφθονα επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη της συναισθηματικής ευεξίας σε κάθε ηλικία. Αυτό ισχύει και για τους μεγαλύτερους ενήλικες.
Για παράδειγμα, έρευνα που εξέτασε τη σχέση της σωματικής δραστηριότητας με την ψυχική υγεία σε ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω διαπίστωσε ισχυρή συσχέτιση μεταξύ άσκησης και καλύτερης ψυχικής υγείας. Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι η κίνηση αποτελεί ένα συχνά υποτιμημένο εργαλείο για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης όσο μεγαλώνουμε.
Εκτός από τη μείωση του κινδύνου κατάθλιψης, η συστηματική σωματική δραστηριότητα μπορεί να υποστηρίξει την υγιή γήρανση με πολλούς τρόπους. Στα πιθανά οφέλη της περιλαμβάνονται:
- Η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου.
- Η μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου.
- Ο περιορισμός του άγχους.
- Η μείωση της αρτηριακής πίεσης.
- Η μείωση του κινδύνου άνοιας και νόσου Αλτσχάιμερ.
- Η βελτίωση της ισορροπίας και της συνολικής κινητικότητας.
- Η μείωση του κινδύνου χρόνιων παθήσεων.
- Η ενίσχυση της υγείας και της αντοχής των οστών.
- Η μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου.
Το σημαντικό είναι ότι η σωματική δραστηριότητα δεν χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα έντονη ή απαιτητική για να προσφέρει οφέλη. Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα η συμμετοχή σε μαραθωνίους ή η πραγματοποίηση εξαντλητικών προπονήσεων.
Ένας καθημερινός περίπατος, η κηπουρική ή οποιαδήποτε μορφή ήπιας αλλά τακτικής σωματικής δραστηριότητας μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση, ενισχύοντας ταυτόχρονα την αίσθηση ικανότητας και ανεξαρτησίας.
Όπως επισημαίνουν οι ψυχολόγοι, κάθε μικρή προσπάθεια έχει σημασία. Ακόμη και ένα βήμα τη φορά εξακολουθεί να είναι ένα βήμα προς τα εμπρός.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
