Υπάρχει μια στιγμή που καμία μητέρα δεν έχει φανταστεί όταν περιμένει να φέρει στον κόσμο το παιδί της. Να έρθει η ώρα να φύγει από το μαιευτήριο, αλλά το μωρό της να πρέπει να μείνει πίσω. Σε μια θερμοκοιτίδα, σε μια μονάδα νοσηλείας, κάτω από τη φροντίδα γιατρών και νοσηλευτών. Κι εκείνη να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αγωνία που δεν χωρά σε καμία βαλίτσα: Πότε θα μπορέσει να το πάρει αγκαλιά και να επιστρέψουν μαζί στο σπίτι;
Για αυτές τις οικογένειες, ένα κρεβάτι κοντά στο νοσοκομείο δεν είναι απλώς μια πρακτική διευκόλυνση. Είναι η δυνατότητα να μη χρειάζεται να διαλέξουν ανάμεσα στην εξάντληση και στην ανάγκη να βρίσκονται δίπλα στο παιδί τους. Να μπορούν να κοιμηθούν λίγες ώρες, να φάνε ένα ζεστό γεύμα, να κάνουν ένα μπάνιο και να επιστρέψουν κοντά του. Να κρατήσουν κάτι από την καθημερινότητά τους όρθιο, την ώρα που όλα μοιάζουν αβέβαια.
Αυτή την ανάγκη επιχειρούν να καλύψουν οι Στέγες Γονέων Ronald McDonald House. Η πρώτη, στο Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», υποστήριξε μέσα στους πρώτους 18 μήνες λειτουργίας της 592 οικογένειες, προσφέροντας 1.522 διανυκτερεύσεις, σχεδόν 24.000 γεύματα και περίπου 6.000 ημερήσιες επισκέψεις. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται γονείς που αναγκάστηκαν να αφήσουν το σπίτι, τη δουλειά και την υπόλοιπη ζωή τους για να σταθούν δίπλα σε ένα παιδί που νοσηλεύεται.
Με τη δεύτερη Στέγη να λειτουργεί πλέον στο Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Γιατί ποιος φροντίζει τους γονείς όταν όλη η προσοχή (και δικαιολογημένα) είναι στραμμένη στο άρρωστο παιδί; Πόσο μεγάλη είναι η ανάγκη για τέτοιους χώρους στην Ελλάδα; Και γιατί χρειάζεται η παρέμβαση ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού για να μπορεί μια οικογένεια να παραμένει κοντά στο παιδί της;
Ο κ. Ιωάννης Αποστολόπουλος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ronald McDonald House Charities Ελλάς, μιλά στο Newsbeast για τις οικογένειες πίσω από τους αριθμούς, τη δημιουργία της νέας Στέγης, τη σχέση με το δημόσιο σύστημα υγείας και το όραμα να επεκταθεί αυτή η υποστήριξη πέρα από την Αθήνα.
Περι-, δε, με μια φράση τι σημαίνει πραγματικά η φροντίδα σε τέτοιες στιγμές: «Η πολυτέλεια εδώ είναι η αξιοπρέπεια».
Λέμε “Στέγη Γονέων”, αλλά στην πραγματικότητα δεν προσφέρετε απλώς ένα κρεβάτι. Τι συμβαίνει σε έναν γονιό όταν για ημέρες ή εβδομάδες η ζωή του περιορίζεται σε έναν διάδρομο νοσοκομείου και στην ερώτηση “θα γίνει καλά το παιδί μου;”
Όταν ένα παιδί νοσηλεύεται, στην πραγματικότητα δοκιμάζεται ολόκληρη η οικογένεια. Ο γονιός βρίσκεται μέσα σε μια κατάσταση αγωνίας, αβεβαιότητας και εξάντλησης, πολλές φορές για ημέρες ή και εβδομάδες. Γι’ αυτό η Στέγη Γονέων δεν είναι απλώς ένα κρεβάτι. Είναι ένας ασφαλής χώρος όπου ο γονιός μπορεί να κοιμηθεί, να φάει, να κάνει ένα μπάνιο, να πλύνει τα ρούχα του, να ηρεμήσει για λίγο και, κυρίως, να παραμείνει κοντά στο παιδί του. Είναι όμως και ένας χώρος που προσφέρει κάτι εξίσου πολύτιμο: αισιοδοξία. Την αίσθηση ότι, ακόμη και μέσα σε μια τόσο δύσκολη περίοδο, η οικογένεια δεν είναι μόνη, υπάρχει κάποιος δίπλα της και υπάρχει χώρος για ελπίδα, δύναμη και μια στιγμή κανονικότητας.
Τι χρειάζεται περισσότερο αυτός ο άνθρωπος εκείνη τη στιγμή; Στέγη, πρακτική βοήθεια ή την αίσθηση ότι κάποιος τον κρατά όρθιο;
Χρειάζεται όλα αυτά μαζί. Χρειάζεται έναν χώρο, πρακτική υποστήριξη, ανθρώπινη φροντίδα και την αίσθηση ότι δεν είναι μόνος του. Γιατί όταν ένας γονιός αισθάνεται ότι κάποιος τον στηρίζει, μπορεί και ο ίδιος να σταθεί καλύτερα δίπλα στο παιδί του.
Η πρώτη Στέγη στο «Αγία Σοφία» μέσα σε 18 μήνες υποστήριξε 592 οικογένειες, με 1.522 διανυκτερεύσεις, σχεδόν 24.000 γεύματα και περίπου 6.000 ημερήσιες επισκέψεις. Όταν βλέπετε τέτοιους αριθμούς, αισθάνεστε περηφάνια ή σας προβληματίζει το πόσο μεγάλη ήταν τελικά η ανάγκη;
Νιώθω και τα δύο. Νιώθω τεράστια υπερηφάνεια για όσα καταφέραμε, αλλά ταυτόχρονα οι αριθμοί αυτοί μας υπενθυμίζουν κάτι πολύ σημαντικό: η ανάγκη ήταν πολύ μεγαλύτερη από όσο μπορούσαμε αρχικά να φανταστούμε. 592 οικογένειες, 1.522 διανυκτερεύσεις, σχεδόν 24.000 γεύματα και περίπου 6.000 ημερήσιες επισκέψεις δεν είναι απλώς αριθμοί. Είναι χιλιάδες στιγμές στις οποίες μια οικογένεια χρειάστηκε ένα ασφαλές μέρος, ένα γεύμα, ένα ντους, έναν άνθρωπο να τη βοηθήσει. Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο αποτέλεσμα της πρώτης μας Στέγης: μας απέδειξε στην πράξη ότι αυτό που δημιουργήσαμε δεν είναι πολυτέλεια. Είναι μια αδιαπραγμάτευτη και έμφυτη ζωτική ανάγκη.
Περιμένατε όταν ξεκινούσατε ότι θα υπήρχε τέτοια ανάγκη;
Όχι σε αυτή την έκταση. Ξέραμε ότι υπάρχει ανάγκη, αλλά η καθημερινή λειτουργία της Στέγης μάς έδειξε το πραγματικό μέγεθός της.
Υπάρχουν οικογένειες στις οποίες σήμερα αναγκάζεστε να πείτε “δεν έχουμε χώρο”;
Υπάρχουν στιγμές που οι δυνατότητες μιας Στέγης έχουν όρια. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν θέλουμε να σταματήσουμε εδώ. Θέλουμε να μεγαλώσουμε τις δυνατότητές μας, να δημιουργήσουμε περισσότερες λύσεις και, μακροπρόθεσμα, να μπορούμε να ανταποκριθούμε σε ακόμη μεγαλύτερο μέρος της ανάγκης.
Η νέα Στέγη στο «Έλενα Βενιζέλου» αφορά μια από τις πιο ευάλωτες στιγμές μιας οικογένειας: περιμένεις να φύγεις από το μαιευτήριο αγκαλιά με το μωρό σου και ξαφνικά το μωρό μένει πίσω. Πώς σχεδιάζεις έναν χώρο για ανθρώπους που εκείνη τη στιγμή δεν χρειάζονται πολυτέλεια, χρειάζονται ασφάλεια;
Με έναν πολύ απλό κανόνα: σχεδιάζεις με βάση αυτό που θα ήθελες να έχεις εσύ εάν βρισκόσουν στη θέση τους. Στο «Έλενα Βενιζέλου» δεν θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν εντυπωσιακό χώρο. Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο που να αισθάνεται οικείος, ασφαλής και ανθρώπινος. Μια μητέρα που μόλις γέννησε και αναγκάζεται να φύγει από το μαιευτήριο χωρίς το μωρό της χρειάζεται να ξέρει ότι υπάρχει ένα μέρος όπου μπορεί να κοιμηθεί, να φάει, να κάνει ένα μπάνιο, να ξεκουραστεί και να επιστρέψει στο μωρό της. Η πολυτέλεια εδώ είναι η αξιοπρέπεια.
Ποια μικρή λεπτομέρεια μέσα στη Στέγη θεωρείτε ότι μπορεί να κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά σε μια μητέρα ή έναν πατέρα;
Ίσως ακριβώς το γεγονός ότι όλα είναι σχεδιασμένα ώστε ο γονιός να μη χρειάζεται να σκέφτεται τα βασικά. Να υπάρχει ένα καθαρό δωμάτιο, ένα ζεστό γεύμα, ένας άνθρωπος να τον υποδεχθεί. Όταν η ζωή σου έχει γίνει ξαφνικά αβέβαιη, η κανονικότητα των μικρών πραγμάτων αποκτά τεράστια αξία.
Υπάρχει όμως και μια ερώτηση. Γιατί πρέπει να χρειάζεται ένας ιδιωτικός, μη κερδοσκοπικός οργανισμός για να εξασφαλιστεί ότι ένας γονιός θα μπορεί να κοιμάται κοντά στο άρρωστο παιδί του; Δεν θα έπρεπε αυτό να αποτελεί μέρος του ίδιου του δημόσιου συστήματος υγείας;
Θα έπρεπε όλοι να θέλουμε ένα σύστημα υγείας που να μπορεί να στηρίζει όσο το δυνατόν περισσότερο και την οικογένεια του ασθενή. Όμως πιστεύω ότι η κοινωνία δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι να λυθούν όλα από έναν μόνο φορέα. Το κράτος προσφέρει το μείζον, που είναι το νοσοκομείο.
Εσείς έρχεστε να συμπληρώσετε το ΕΣΥ ή, σε ορισμένα σημεία, να καλύψετε ένα κενό που το κράτος δεν έχει καταφέρει να καλύψει;
Εμείς δεν ερχόμαστε να υποκαταστήσουμε το ΕΣΥ. Ερχόμαστε να λειτουργήσουμε δίπλα του. Το νοσοκομείο κάνει αυτό που είναι η αποστολή του: θεραπεύει. Εμείς δημιουργούμε το υποστηρικτικό περιβάλλον γύρω από την οικογένεια, ώστε ο γονιός να μπορεί να παραμείνει κοντά στο παιδί του και να αντέξει καλύτερα αυτή τη δύσκολη διαδρομή. Και πιστεύω ότι αυτό είναι ένα πολύ όμορφο παράδειγμα του τι μπορεί να πετύχει η συνεργασία Πολιτείας, νοσοκομείων, κοινωνίας πολιτών και ιδιωτικής προσφοράς.
Η φράση “η οικογένεια είναι μέρος της θεραπείας” ακούγεται πολύ όμορφα. Επιστημονικά όμως τι σημαίνει; Μπορεί πραγματικά η παρουσία της μητέρας και του πατέρα να επηρεάσει την πορεία ενός παιδιού που νοσηλεύεται;
Αυτό ακριβώς εκφράζει η έννοια της οικογενειοκεντρικής φροντίδας, πάνω στην οποία βασίζονται τα προγράμματά μας παγκοσμίως: ότι η φροντίδα ενός παιδιού δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τους ανθρώπους που αποτελούν το ασφαλές του περιβάλλον. Η παρουσία ενός γονιού δεν αντικαθιστά, φυσικά, ποτέ την ιατρική θεραπεία, αυτό είναι έργο των γιατρών και των νοσηλευτών. Όμως ένα παιδί που νοσηλεύεται χρειάζεται και κάτι που δεν μπορεί να του προσφέρει κανένα μηχάνημα: την παρουσία του ανθρώπου που αγαπά, που γνωρίζει και που του δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Γι’ αυτό και εμείς δεν βλέπουμε την οικογένεια ως επισκέπτη στη θεραπευτική διαδικασία, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της φροντίδας του παιδιού. Και αυτός είναι ο πυρήνας της φιλοσοφίας μας: να δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε η οικογένεια να μπορεί να παραμένει κοντά, ενωμένη και οικογένεια, ακόμη και μέσα στη νοσηλεία.
Θέλω να σας ρωτήσω και για κάτι που αρκετοί μπορεί να σκέφτονται όταν ακούν το όνομα Ronald McDonald House. Πού τελειώνει η εταιρική κοινωνική ευθύνη και πού αρχίζει η πραγματική κοινωνική προσφορά; Πώς εξασφαλίζετε ότι μια τέτοια δομή δεν λειτουργεί ως εταιρική βιτρίνα;
Για εμένα η απάντηση είναι πολύ απλή: η πραγματική κοινωνική προσφορά μετριέται από το αποτέλεσμα που αφήνει στον άνθρωπο και όχι από το πόσο φαίνεται ένα λογότυπο. Και εδώ έχει σημασία να γνωρίζει κανείς την ιστορία μας. Το μοντέλο του Ronald McDonald House γεννήθηκε πριν από περισσότερα από 50 χρόνια, όχι ως μια εταιρική καμπάνια, αλλά μέσα από μια πραγματική ανάγκη που εντοπίστηκε μέσα σε ένα παιδιατρικό νοσοκομείο.
Το 1974, στη Φιλαδέλφεια, η Dr. Audrey Evans, διακεκριμένη παιδο-ογκολόγος στο Children’s Hospital of Philadelphia, έβλεπε καθημερινά οικογένειες να ταξιδεύουν από μακριά για τη θεραπεία των παιδιών τους, χωρίς να έχουν έναν χώρο να μείνουν κοντά τους. Πίστευε βαθιά ότι όταν ένα παιδί είναι σοβαρά άρρωστο, δοκιμάζεται ολόκληρη η οικογένεια, και οραματίστηκε έναν χώρο που θα επέτρεπε στους γονείς να παραμένουν δίπλα στα παιδιά τους.
Η ανάγκη αυτή ένωσε τη Dr. Evans και το νοσοκομείο με την οικογένεια του παίκτη των Philadelphia Eagles Fred Hill, την ομάδα των Eagles και την τοπική κοινότητα της McDonald’s. Από αυτή τη σύμπραξη δημιουργήθηκε το πρώτο Ronald McDonald House το 1974, ένα «σπίτι μακριά από το σπίτι» για οικογένειες με σοβαρά άρρωστα παιδιά. Από εκείνη την πρώτη Στέγη αναπτύχθηκε, μέσα σε περισσότερα από 50 χρόνια, ένα παγκόσμιο μοντέλο οικογενειοκεντρικής φροντίδας.
Γι’ αυτό και οι δωρητές και οι εταιρικοί μας συνεργάτες είναι απολύτως απαραίτητοι. Χωρίς τη δική τους εμπιστοσύνη και υποστήριξη, δεν θα μπορούσαμε να προσφέρουμε καθημερινά αυτές τις υπηρεσίες στις οικογένειες. Και κάθε δωρεά μετατρέπεται σε κάτι πολύ συγκεκριμένο: σε ένα δωμάτιο όπου μπορεί να κοιμηθεί ένας γονιός, σε ένα ζεστό γεύμα, σε μία ημέρα φιλοξενίας, σε ψυχολογική υποστήριξη, σε έναν χώρο όπου ένα παιδί μπορεί να συνεχίσει να μαθαίνει και να παίζει, σε περισσότερο χρόνο μιας οικογένειας μαζί.
Δύο Στέγες στην Αθήνα είναι μια αρχή. Αλλά το παιδί που αρρωσταίνει στην Κρήτη, στη Ρόδο, στην Ήπειρο ή στον Έβρο έχει την ίδια ανάγκη. Πότε θα δούμε Ronald McDonald House και έξω από την Αθήνα;
Το όραμά μας δεν σταματά στην Αθήνα. Και η ανάγκη ασφαλώς δεν σταματά στην Αθήνα. Άλλωστε, ήδη σήμερα οι άνθρωποι που στηρίζουμε δεν είναι μόνο οικογένειες της Αθήνας. Στις Στέγες Γονέων υποδεχόμαστε οικογένειες από ολόκληρη την Ελλάδα, που αναγκάζονται να αφήσουν τον τόπο και το σπίτι τους και να μετακινηθούν στην πρωτεύουσα για τη νοσηλεία του παιδιού τους. Αυτή τη στιγμή κάνουμε κάτι πολύ σημαντικό: χτίζουμε στην Ελλάδα την απαραίτητη εμπειρία, τις συνεργασίες και την υποδομή, ώστε κάθε επόμενο βήμα να είναι βιώσιμο και να έχει πραγματικό αντίκτυπο.
Το επόμενο στάδιο για εμάς είναι να εξετάσουμε πού υπάρχει η μεγαλύτερη ανάγκη και πώς μπορούμε να φτάσουμε εκεί. Δεν θέλουμε απλώς να ανοίξουμε περισσότερες Στέγες. Θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα πραγματικό δίκτυο υποστήριξης, ώστε μια οικογένεια, από όπου κι αν προέρχεται, να μη χρειάζεται να αντιμετωπίζει μόνη της τη νοσηλεία του παιδιού της. Και πιστεύω ότι η λειτουργία της δεύτερης Στέγης Γονέων στο «Έλενα Βενιζέλου» είναι ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Θέλω να κλείσουμε με μια εικόνα. Ένα ζευγάρι μπαίνει στη Στέγη του “Έλενα” στην πιο δύσκολη στιγμή της ζωής του. Το μωρό τους βρίσκεται στη Μονάδα και δεν γνωρίζουν πότε θα φύγουν. Εβδομάδες αργότερα, ανοίγουν την πόρτα και φεύγουν από τη Στέγη με το παιδί τους στην αγκαλιά. Τι θα θέλατε να θυμούνται από εσάς και από αυτό το σπίτι;
Όταν μια μητέρα και ένας πατέρας περνούν την πύλη του νοσοκομείου σε μια από τις πιο ευάλωτες στιγμές της ζωής τους, θα ήθελα, όταν όλα αυτά τελειώσουν, να θυμούνται πάνω απ’ όλα ότι δεν ήταν μόνοι. Για μια μητέρα, η γέννηση του παιδιού της είναι μια στιγμή που έχει ονειρευτεί πολλές φορές. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα είχε φανταστεί. Η πρώτη αγκαλιά ενός γονιού στο μωρό του πρέπει να περιμένει. Η μητέρα φεύγει από το μαιευτήριο χωρίς το μωρό της ή παραμένει δίπλα του χωρίς να γνωρίζει πότε θα μπορέσουν επιτέλους να επιστρέψουν μαζί στο σπίτι.
Σε αυτή ακριβώς τη στιγμή θέλουμε να είμαστε εκεί. Να υπάρχει ένα σπίτι που θα της ανοίξει την πόρτα. Ένας άνθρωπος που θα την υποδεχθεί. Ένα ζεστό γεύμα. Ένα κρεβάτι για να ξεκουραστεί. Ένας χώρος για να κάνει ένα μπάνιο, να πάρει μια ανάσα, να βρει λίγη δύναμη και αισιοδοξία για την επόμενη ημέρα. Και, πάνω απ’ όλα, η δυνατότητα να παραμένει όσο πιο κοντά γίνεται στο μωρό της. Και όταν έρθει επιτέλους εκείνη η πολυπόθητη ημέρα και ανοίξουν την πόρτα της Στέγης για τελευταία φορά, φεύγοντας αυτή τη φορά με το μωρό τους στην αγκαλιά, θα ήθελα να μη θυμούνται τη Στέγη ως τον χώρο όπου έμειναν επειδή κάτι πήγε στραβά. Θα ήθελα να τη θυμούνται ως το σπίτι που τους κράτησε κοντά όταν δεν μπορούσαν ακόμη να πάνε στο δικό τους.
Γιατί τελικά αυτό θέλουμε να προσφέρουμε: όχι απλώς μια Στέγη, αλλά ένα «σπίτι μακριά από το σπίτι», φροντίδα, ασφάλεια και την αίσθηση ότι ακόμη και σε μια τόσο δύσκολη αρχή, μια οικογένεια μπορεί να παραμένει μαζί.
Μάθετε περισσότερες πληροφορίες στον ιστότοπο της ΑΜΚΕ Ronald McDonald House.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
