Σε ηλικία 81 ετών έφυγε χθες (26/9/26) από τη ζωή η ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη, έπειτα από διήμερη νοσηλεία της σε νοσοκομείο της Αθήνας.
Η ηθοποιός είχε πρωταγωνιστήσει στην ταινία «Γλυκιά Συμμορία» του 1983 σε σενάριο και σκηνοθεσία του Νίκου Νικολαϊδη, με τους Τάκη Μόσχο, Τάκη Σπυριδάκη, Κωνσταντίνο Τζούμα και τους Άλκη Παναγιωτίδη, Χάρη Ρώμα, Σπύρο Μπιμπίλα και άλλους.
«Βαθιά θλίψη προκαλεί το φευγιό της αγαπημένης μου Δέσποινας Τομαζάνη… Μια σπουδαία καλλιτέχνις έφυγε το Σάββατο κάνοντας φτωχότερο τον πολιτισμό μας… Άφησε το στίγμα της στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την λογοτεχνία μας…
Βαθιά φιλοσοφημένος άνθρωπος και καλή ψυχή… Είχα την τύχη να την γνωρίσω και να συνεργαστούμε στα πρώτα μας χρόνια…To μακρινό ‘79 σε μια σπουδαία παράσταση του ΑΙΑΝΤΑ του Σοφοκλή (απ’ όπου κι οι φωτογραφίες), που ανέβηκε από την τότε ομάδα μας το ΑΣΚΗΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ που οι κριτικοί το παρομοίαζαν με νέο θέατρο Τέχνης.
Σκηνοθεσία ήταν του πρόωρα χαμένου Κωνσταντίνου Μάριου και για πρώτη φορά σε τραγωδία μουσική του Σταμάτη Κραουνάκη…
Με την Δέσποινα ξαναβρεθήκαμε στα γυρίσματα της εμβληματικής ταινίας του Νικολαΐδη ΓΛΥΚΕΙΑ ΣΥΜΜΟΡΙΑ κι από τότε μας έδενε μια ειλικρινής φιλία. Καλό ταξίδι πολύτιμο πλάσμα. Η αύρα σου θα μείνει για πάντα κοντά μας», έγραψε ο Σπύρος Μπιμπίλας στην ανάρτησή του.
Ποια ήταν η Δέσποινα Τομαζάνη
Η Δέσποινα Τομαζάνη, γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου του 1945, με καταγωγή από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα. Σπούδασε θέατρο στη Αθήνα, κινηματογράφο και θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, χορό και παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης.
Στη σκηνή βγήκε από τα 18 χρόνια, παίζοντας σε ελληνικά και γαλλικά θέατρα, αλλά και με ρόλους στον ελληνικό, σουηδικό, αμερικανικό και γαλλικό κινηματογράφο.
Η μακρά πορεία της στην Τέχνη δεν έχει να επιδείξει μόνο τα θεατρικά και θεατρικά της κατορθώματα, αλλά ταυτόχρονα περιλαμβάνει περγαμηνές στην ποίηση, το θέατρο, το διήγημα και το μυθιστόρημα.
Πολλά από τα έργα της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, γερμανικά, τουρκικά, αγγλικά και ιταλικά. Μάλιστα το στερνό της βιβλίο “Το βιβλίο που δεν γράφτηκε” είναι ένα ιστορικό αφήγημα με την πλοκή του να ξετυλίγεται στη γενέτειρά της κι αφορά τον Χιώτη ήρωα της επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά.
Στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών χωρών η Τομαζάνη βραβεύτηκε με το βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου για την ταινία “L’ ombre de la terre” του Tajeb Louichi.
Οι ταινίες που έπαιξε είναι:
-“Μουντστώντ (Αντίσταση)” του Πέτερ Βέστερ
-“Aμαλα-Κάμαλα” του Μπενκτ Λαγκερκβιστ
-“Ντον Ζουάν” του Ροζέ Βαντίμ
-“Περιπλάνηση” του Χρ. Χριστοφή
-“Γλυκιά Συμμορία” του Νικ. Νικολαΐδη
-“Φωτογραφία” του Νικ. Παπατάκη
-“Τέλος Εποχής” του Αντ. Κόκκινου κ.ά.
Παράλληλα, έγραψε τους διαλόγους, έπαιξε και συνεργάστηκε στο σενάριο της σουηδικής ταινίας “Με λένε Στέλιο, βραβείο Κριτικών Φεστιβάλ Βενετίας 1973.
Διετέλεσε βοηθός του σκηνοθέτη Johan Bergestrole, ενώ συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον θρυλικό “Ηνίοχο”.
Υπήρξε συν-σεναριογράφος στην ταινία του Γ. Πανουσόπουλου “Ελεύθερη Κατάδυση”, κι υπέγραψε το σενάριο της ταινίας “Το φως που σβήνει “του Β. Ντούρου.
Για την τηλεόραση έγραψε τα σενάρια: “Μέντιουμ” και “Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα”, βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού.
Στην τηλεόραση ερμήνευσε ρόλους στα: “Φάκελος Αμαζών”, “Γκάστερμπάιντερ”, “Ομίχλη”, “Μέντιουμ”, “Το φύλλο” κ.ά.
Το ίδιο πλούσια υπήρξε κι η πορεία της στο θέατρο:
Έπαιξε “Ηλέκτρα” στο Ηρώδειο, στο Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης, στο Τόκιο και αλλού.
Στο Γαλλικό Θέατρο συμμετείχε στο “Η Αρραβωνιαστικιά του Νερού” του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν. Την “Περσεφόνη” του Ρίτσου σε σκηνοθεσία Ζακ Λακαριέρ κ.ά. Σκηνοθέτησε τα έργα: “O Μπαμπάς ο Πόλεμος” του Ιακ. Καμπανέλλη, “Χιώτικο Παραμύθι” της Δ. Τομαζάνη, “Χιροσίμα Αγάπη μου” της Ντυράς, “Ίντα” της Δ. Τομαζάνη κ.α.
Παράλληλα διακρίθηκε κι ως συγγραφέας, εκδίδοντας τα βιβλία :
Το Αμίλητο Νερό, Καστανιώτης 1985
Χιώτικο Παραμύθι (θέατρο), 1987
Το Καφενείο των Ψεμάτων, Καστανιώτης 1989
Φωτιά μέσα στο Νερό, Καστανιώτης 1989
Ιντα, Δωδώνη 1991
Εξ αιτίας του αινίγματος, Καστανιώτης 2000
Θηλυκό Νόμισμα, Καστανιώτης 2001
Εκτός, Δικτύου, Εκδ. ‘Αλφα Πι 2004
Το βιβλίο που δεν γράφτηκε, Απόπειρα, 2026
Η ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων
Με πολλή θλίψη αποχαιρετάμε την ηθοποιό, ποιήτρια, σεναριογράφο και σκηνοθέτρια Δέσποινα Τομαζάνη. Γεννημένη στη Χίο το 1945, σπούδασε θέατρο στην Αθήνα, Κινηματογράφο και θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, χορό και παντομίμα στην Ακαδημία μπαλέτου της Στοκχόλμης.
Έπαιξε στον σουηδικό, ελληνικό και γαλλικό κινηματογράφο, βραβεύτηκε για την ερμηνεία της και έμεινε αξέχαστη για τον ρόλο της στη «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, αλλά και σε άλλες ταινίες όπως το «Τέλος Εποχής» του Αντώνη Κόκκινου, ή για την ερμηνεία της ως Ηλέκτρα (στο Ηρώδειο, στο Τάουν Χωλ της Νέας Υόρκης, στο Τόκιο και αλλού).
Έργα της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, γερμανικά, τουρκικά και στα ιταλικά, ενώ στο τέλος του 2025 κυκλοφόρησε το τελευταίο της βιβλίο, ένα ιστορικό αφήγημα για έναν ξεχασμένο Χιώτη αγωνιστή του ’21 και τίτλο «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε ποτέ».
Στους οικείους της εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια.
