Το λιπώδες ήπαρ αποτελεί μία από τις συχνότερες διαταραχές του ήπατος και συνδέεται στενά με τον σύγχρονο τρόπο ζωής, τη διατροφή, την αυξημένη λιπώδη μάζα και τη μειωμένη φυσική δραστηριότητα.
Γράφουν η Ναυσικά Τσιτλακίδου, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, και ο Ανδρέας Κάψης, IFBB Coach
Σήμερα, ο όρος MASLD (Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη στεατωτική νόσο του ήπατος που σχετίζεται με μεταβολικούς παράγοντες. Η αντιμετώπισή της δεν αφορά μόνο το ήπαρ, αλλά συνολικά τη μεταβολική υγεία του οργανισμού.
Λιπώδες ήπαρ – Ο ρόλος της διατροφής
Η διατροφική παρέμβαση αποτελεί βασικό μέρος της αντιμετώπισης του λιπώδους ήπατος. Στόχος δεν είναι μία αυστηρή ή προσωρινή δίαιτα, αλλά η δημιουργία ενός μακροχρόνια βιώσιμου διατροφικού προτύπου.
Η απώλεια σωματικού βάρους, όταν υπάρχει υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, μπορεί να συμβάλει στη μείωση του ηπατικού λίπους και στη βελτίωση μεταβολικών παραμέτρων. Η προσέγγιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες, τις προτιμήσεις και τη συνολική κατάσταση υγείας του κάθε ατόμου.
Ένα διατροφικό πρότυπο που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η Μεσογειακή διατροφή, με έμφαση σε:
- λαχανικά και φρούτα
- όσπρια
- δημητριακά ολικής άλεσης
- ψάρια και πηγές άπαχης πρωτεΐνης
- ελαιόλαδο ως βασική πηγή λιπαρών
- ξηρούς καρπούς, όταν δεν υπάρχουν αντενδείξεις
- περιορισμό υπερεπεξεργασμένων τροφίμων
- περιορισμό τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και πρόσθετα σάκχαρα.
Δεν υπάρχει μία «μαγική» τροφή που καθαρίζει το ήπαρ. Η βελτίωση προκύπτει κυρίως μέσα από τη συνολική αλλαγή του τρόπου ζωής.
Και η άσκηση;
Η άσκηση αποτελεί σημαντικό κομμάτι της αντιμετώπισης, ακόμη και ανεξάρτητα από την απώλεια βάρους.
Όπως εξηγεί ο IFBB Coach Ανδρέας Κάψης, ένα σωστά σχεδιασμένο πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει συνδυασμό αερόβιας άσκησης και προπόνησης με αντιστάσεις.
Το περπάτημα, το ποδήλατο, το ελλειπτικό ή άλλες μορφές αερόβιας άσκησης μπορούν να ενταχθούν στην καθημερινότητα, ενώ η προπόνηση με αντιστάσεις βοηθά στη διατήρηση και ενίσχυση της μυϊκής μάζας.
Οι γενικές συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τους ενήλικες περιλαμβάνουν 150–300 λεπτά μέτριας έντασης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα ή το αντίστοιχο επίπεδο έντονης δραστηριότητας, μαζί με ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης τουλάχιστον 2 ημέρες την εβδομάδα.
Το πρόγραμμα, βέβαια, πρέπει να προσαρμόζεται στην ηλικία, στο επίπεδο φυσικής κατάστασης, στις συνυπάρχουσες παθήσεις και στις δυνατότητες κάθε ατόμου.
Διατροφή και προπόνηση: Ο συνδυασμός που κάνει τη διαφορά
Η αντιμετώπιση του λιπώδους ήπατος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη «δίαιτα αδυνατίσματος». Ο στόχος είναι η βελτίωση της συνολικής μεταβολικής υγείας.
Η συνεργασία μεταξύ Διαιτολόγου – Διατροφολόγου και επαγγελματία άσκησης μπορεί να βοηθήσει το άτομο να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο και ρεαλιστικό πλάνο, το οποίο να μπορεί να ακολουθήσει μακροπρόθεσμα.
Η διατροφή μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της διατροφής και στη διαχείριση του σωματικού βάρους, ενώ η συστηματική άσκηση συμβάλλει στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, της μυϊκής λειτουργίας και της μεταβολικής υγείας.
Τι πρέπει να κρατήσουμε;
Το λιπώδες ήπαρ δεν είναι απλώς ένα εύρημα σε έναν υπέρηχο. Αποτελεί ένα σημαντικό μήνυμα ότι χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στον τρόπο ζωής και στη μεταβολική υγεία.
Η σωστή διατροφή, η συστηματική φυσική δραστηριότητα, η διαχείριση του σωματικού βάρους και η ιατρική παρακολούθηση μπορούν να αποτελέσουν σημαντικούς πυλώνες της συνολικής αντιμετώπισης.
Και το σημαντικότερο: δεν χρειάζονται ακραίες λύσεις. Χρειάζονται σωστές, εξατομικευμένες και σταθερές αλλαγές που μπορούν να διατηρηθούν στον χρόνο.
Βιβλιογραφία
Rinella ME, Neuschwander-Tetri BA, Siddiqui MS, et al. AASLD Practice Guidance on the clinical assessment and management of nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology. 2023.
American Association for the Study of Liver Diseases (AASLD). Clinical Assessment and Management of Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD). Practice Guidance and updates.
World Health Organization. WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. Geneva: World Health Organization; 2020.
