Απρόσμενα ευρήματα από μελέτη σε νεαρούς εθελοντές, τους οποίους οι επιστήμονες κράτησαν ξύπνιους για 30 ώρες.
Μετά από ένα ξενύχτι, τι μπορεί να τονώσει περισσότερο τον εξαντλημένο από την έλλειψη ύπνου εγκέφαλο; Ένας ύπνος για έστω 1,5 ώρα ή λίγη γυμναστική; Την απάντηση δίνει μια νέα μελέτη και είναι μάλλον απρόσμενη.
Όπως έδειξε, μια 20λεπτη προπόνηση με μέτρια έως υψηλή ένταση είναι εξίσου αποτελεσματική με έναν ύπνο διαρκείας 30 λεπτών για την προστασία της μνήμης. Μάλιστα αυτό παρατηρήθηκε σε ανθρώπους που δεν είχαν μείνει απλώς μία νύχτα άϋπνοι: είχαν συμπληρώσει 30 ώρες δίχως να κλείσουν μάτι.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, ο ύπνος έχει ζωτική σημασία για τη μάθηση και τη μνήμη, αφού στη διάρκειά του εδραιώνονται όσα μαθαίνουμε και βιώνουμε. Δυστυχώς όμως το ένα τρίτο του πληθυσμού σε όλο τον κόσμο κοιμάται λιγότερο απ’ όσο χρειάζεται.
Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, είναι πως μπορούν να αμβλυνθούν οι συνέπειες από την έλλειψή του. Και αυτό διότι πολλές από τις στρατηγικές που συνιστώνται (π.χ. να κοιμάστε περισσότερο) είναι απλώς ανέφικτες.
Χώρια που το ξενύχτι είναι συνηθισμένο σε σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού – π.χ. στους νέους και φυσικά σε όσους εργάζονται σε νυχτερινές βάρδιες.
Η μελέτη
Για να διερευνήσουν το θέμα, οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο McGill, στον Καναδά, ενέταξαν στη μελέτη τους 54 υγιείς, νεαρούς εθελοντές. Οι επιστήμονες τους κράτησαν επί 30 ώρες ξύπνιους στο εργαστήριό τους. Μετά το ξενύχτι, τους χώρισαν σε τρεις ομάδες:
- Η πρώτη έπρεπε να κάνει στατικό ποδήλατο επί 20 λεπτά
- Η δεύτερη έπρεπε να κοιμηθεί για 90 λεπτά
- Η τρίτη έπρεπε απλώς να κάθεται (αυτή ήταν η ομάδα ελέγχου, δηλαδή αυτή με την οποία συγκρίθηκαν οι άλλες δύο)
Αμέσως μετά το τέλος αυτών των παρεμβάσεων, οι ερευνητές έδειξαν στους εθελοντές τους μία σειρά από 150 φωτογραφίες. Όσο τις έβλεπαν, τους ρωτούσαν για την ένταση των συναισθημάτων που τους γεννούσε κάθε μία από αυτές.Ο έλεγχος των συναισθημάτων γινόταν για να εξασφαλιστεί ότι δεν κοιτούσαν παθητικά ή μισοκοιμισμένοι τις φωτογραφίες.
Όταν τελείωσε η όλη διαδικασία, οι ερευνητές άφησαν τους εθελοντές να επιστρέψουν στο καθιερωμένο ημερήσιο πρόγραμμά τους.
Τα ευρήματα
Τρεις ημέρες αργότερα, τους κάλεσαν πίσω στο εργαστήριό τους για να εξετάσουν τη μνήμη τους. Τους έδειξαν πάλι τις 150 φωτογραφίες, αλλά αναμεμιγμένες με 75 νέες, ζητώντας τους να θυμηθούν εκείνες που είχαν δει.
Όπως διαπίστωσαν, όσοι είχαν ασκηθεί και όσοι είχαν κοιμηθεί λίγο, θυμόντουσαν πολύ περισσότερες απ’ όσες εκείνοι που απλώς κάθονταν. Στην πραγματικότητα, η μνήμη των εθελοντών και στις δύο ομάδες των ενεργητικών παρεμβάσεων ήταν κατά 22% καλύτερη.
Οι επιστήμονες κατέγραφαν επίσης την εγκεφαλική δραστηριότητα των εθελοντών τους. Η καταγραφή έδειξε ότι, μετά το ξενύχτι, κάθε μία από τις ενεργητικές παρεμβάσεις βοηθούσε με διαφορετικό τρόπο τον εγκέφαλο.
Ο ύπνος τον βοηθούσε να αναπληρώσει τις δυνάμεις του και να ανανεωθεί. Η άσκηση τον βοηθούσε να χρησιμοποιήσει πιο αποδοτικά τις δυνάμεις που του είχαν απομείνει. Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν ότι παρά το ξενύχτι, ο εγκέφαλός τους λειτουργούσε καλύτερα.
Τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους εργαζόμενους σε επαγγέλματα που προκαλούν έλλειψη ύπνου, λένε οι ερευνητές. Θα μπορούσαν επίσης να μειώσουν τα λάθη λόγω της έλλειψης αυτής, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές συνέπειες.
Φωτογραφία: iStock
