Λαγοκέφαλος: Τι να κάνετε αν σας δαγκώσει – Οι πρώτες κινήσεις που μπορούν να προλάβουν σοβαρές επιπλοκές

Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus), ένα ξενικό και ιδιαίτερα επιθετικό είδος που εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, έχει πλέον εγκαταστήσει πληθυσμούς σε πολλές περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά θαλάσσια ύδατα.

Έχει πολύ κοφτερά συγχωνευμένα δόντια/σιαγόνες, ασημόγκριζη ράχη με μαύρες κηλίδες και χαρακτηριστική ασημένια πλευρική ζώνη.

• Διαβάστε επίσης- Λαγοκέφαλος: Aπαγορεύεται η κατανάλωσή του – Δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο λέει το ΕΛΚΕΘΕ

Η παρουσία του, που καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2005, προκαλεί σημαντικές οικολογικές επιπτώσεις, καθώς αποτελεί αδηφάγο θηρευτή με προτίμηση στα κεφαλόποδα, επηρεάζοντας τους πληθυσμούς εμπορικών ειδών όπως τα καλαμάρια, οι σουπιές και τα χταπόδια. Η παρουσία του είδους έχει συνδεθεί τόσο με περιστατικά δηλητηρίασης μετά από κατανάλωση όσο και με δήγματα σε ανθρώπους.

Όπως αναφέρει στο ενημερωτικό δελτίο του ΕΟΔΥ ο Γεώργιος Δουγάς, κτηνίατρος PhD, μεταδιδακτορικός ερευνητής ΕΚΠΑ, προϊστάμενος Τμήματος Ζωοανθρωπονόσων – ΕΟΔΥ, στη διεθνή βιβλιογραφία έχει δημοσιευθεί συγκεντρωτική καταγραφή περιστατικών υγείας από εισβολικά pufferfish στην Ανατολική Μεσόγειο για την περίοδο 2004-2023. Σύμφωνα με τη δημοσίευση, καταγράφηκαν 28 σωματικές επιθέσεις/δήγματα και τουλάχιστον 170 περιστατικά δηλητηρίασης, εκ των οποίων 143 μη θανατηφόρα και 27 θανατηφόρα.

Λαγοκέφαλος και δημόσια υγεία: τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα

Από πλευράς δημόσιας υγείας, πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ δύο διαφορετικών κινδύνων. Ο πρώτος αφορά τη δηλητηρίαση από τετροδοτοξίνη, η οποία σχετίζεται με την κατανάλωση του ψαριού και όχι με το δήγμα. Ο δεύτερος αφορά τον τραυματισμό που προκαλείται από δάγκωμα, ο οποίος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δυνητικά σοβαρός τραυματισμός, λόγω της μηχανικής κάκωσης, της αιμορραγίας, της πιθανής απώλειας ιστού και της επιμόλυνσης του τραύματος από μικροοργανισμούς.

Τι πρέπει να κάνετε αν σας δαγκώσει λαγοκέφαλος

Σε περίπτωση δαγκώματος, η αρχική αντιμετώπιση περιλαμβάνει:

• τοπική αντισηψία,
• αιμόσταση,
• αποστειρωμένη κάλυψη του τραύματος,
• άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η εκτίμηση της ανάγκης για αντιτετανική προφύλαξη, καθώς το δήγμα λαγοκέφαλου μπορεί πρακτικά να αντιμετωπίζεται ως ρυπαρό ή σοβαρό τραύμα, ιδίως όταν είναι βαθύ, διατιτραίνον ή συνοδεύεται από απώλεια ιστού.

Ποιοι μικροοργανισμοί μπορεί να μολύνουν το τραύμα

Όταν κρίνεται απαραίτητη η χορήγηση αντιβιοτικών, οι γιατροί λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τα μικρόβια του δέρματος, αλλά και θαλάσσιους μικροοργανισμούς, όπως:

• Vibrio spp.,
• Aeromonas spp.,
• Shewanella algae,
• Photobacterium damselae,
• Pseudomonas spp.

Γιατί απαγορεύεται η κατανάλωση λαγοκέφαλου

Τα αλιευτικά προϊόντα που προέρχονται από ψάρια της οικογένειας Tetraodontidae, στην οποία ανήκει και ο λαγοκέφαλος, απαγορεύεται να διατίθενται στην αγορά. Ο λόγος είναι ότι περιέχουν τετροδοτοξίνη, μια ιδιαίτερα επικίνδυνη ουσία, η οποία δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα ή το ψήσιμο, ενώ δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο.

Τα συμπτώματα της δηλητηρίασης

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγα λεπτά ή λίγες ώρες μετά την κατανάλωση.

Τα πρώτα σημάδια περιλαμβάνουν:

• μούδιασμα γύρω από το στόμα, τα χείλη και τη γλώσσα,
• αίσθημα μυρμηγκιάσματος στο πρόσωπο,
• ναυτία και εμετό,
• κοιλιακό άλγος,
• διάρροια,
• ζάλη και πονοκέφαλο,
• έντονη αδυναμία,
• δυσκολία στη βάδιση,
• δυσκολία στην κατάποση και στην ομιλία.

Μην περιμένετε να εμφανιστούν συμπτώματα

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η κατανάλωση λαγοκέφαλου αντιμετωπίζεται ως πιθανή σοβαρή δηλητηρίαση, ακόμη και αν το άτομο δεν εμφανίζει άμεσα συμπτώματα.

Σε περίπτωση κατανάλωσης, πρέπει να υπάρξει άμεση επικοινωνία με το Κέντρο Δηλητηριάσεων ή το ΕΚΑΒ και γρήγορη μεταφορά του ατόμου στο νοσοκομείο για εκτίμηση και παρακολούθηση.

Όσοι επιβιώσουν από την οξεία φάση συνήθως ανακάμπτουν με υποστηρικτική θεραπεία, καθώς η τοξίνη απομακρύνεται σταδιακά από τον οργανισμό.

Φωτογραφία: istock