Πόσο χρόνια ζούσαμε με φτωχή υγεία το 1990 και πόσα ζούμε σήμερα. Ποιες είναι οι κύριες αιτίες.
Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν περισσότερο παρά ποτέ, αλλά περνούν πολλά από τα πρόσθετα χρόνια ζωής με φτωχή υγεία, σύμφωνα με μία νέα, παγκόσμια μελέτη.
Εξετάζοντας δεδομένα από το 1990 έως το 2023, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η διάρκεια της νοσηρότητας έχει αυξηθεί σε σχεδόν όλες τις χώρες του κόσμου. Έτσι, τώρα πια περνάμε το κατά μέσον όρο 14,5% της ζωής μας αντιμετωπίζοντας προβλήματα υγείας. Το 1990 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 13,6%.
Ωστόσο η φτωχή υγεία δεν περιορίζεται στην τρίτη ηλικία. Αρχίζει πολύ νωρίτερα στην ενήλικη ζωή, γράφουν οι ερευνητές στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet Public Health.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι οι χρόνιες παθήσεις και οι αναπηρίες μας προσβάλλουν πλέον ολοένα νωρίτερα.
Η νέα μελέτη βασίσθηκε σε δεδομένα από το παγκόσμιο ερευνητικό πρόγραμμα Global Burden of Disease Study (GBD). Τα στοιχεία αφορούν 204 χώρες του κόσμου. Οι ερευνητές εξέτασαν τις τάσεις στο προσδόκιμο επιβιώσεως, το προσδόκιμο υγιούς ζωής και τη νοσηρότητα. Αναζήτησαν επίσης τις κύριες αιτίες και παράγοντες κινδύνου που συντελούν στην φτωχή υγεία.
Περισσότερα χρόνια, αλλά όχι καλύτερα
Όπως διαπίστωσαν, το μέσο παγκόσμιο προσδόκιμο επιβιώσεως κατά τη γέννηση ήταν 64,6 χρόνια το 1990. Το 2023 όμως είχε φθάσει στα 73,8 χρόνια. Από αυτά, χρόνια υγιούς ζωής ήταν τα 55,9 και 63,1 αντιστοίχως.
Επομένως, ο πλανήτης κέρδισε 9,2 χρόνια ζωής τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, αλλά τα 2 έτη από αυτά προστέθηκαν σε εκείνα που περνάμε με ασθένειες ή/και αναπηρίες.
Την τάση αυτή δεν κατάφερε να ανακόψει ούτε η πρόσφατη πανδημία της COVID-19, παρότι μείωσε προσωρινά το προσδόκιμο ζωής.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η πρόοδος στην γήρανση δεν πρέπει να μετριέται μόνον με το προσδόκιμο ζωής. Πρέπει να ελέγχουμε και το προσδόκιμο υγιούς ζωής, με μεγαλύτερη επένδυση στην πρόληψη, την μακροχρόνια διαχείριση των ασθενειών και την χρόνια φροντίδα», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Christopher Murray, καθηγητής Επιστημών Μετρήσεων Υγείας και διευθυντής του Ινστιτούτου Μετρήσεων & Αξιολόγησης Υγείας (IHME) στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον.
Μεγαλύτερο το χάσμα στις προηγμένες χώρες
Το χάσμα μεταξύ μακροζωίας και φτωχής υγείας είναι διευρυμένο στις πλούσιες χώρες του πλανήτη. Αυτό το χάσμα νοσηρότητας, όπως αποκαλείται, είναι μεγαλύτερο στις ΗΠΑ, όπου το 2023 έφθασε τα 14 χρόνια.
Ακολουθούν η Αυστραλία (13,9 έτη) και ο Καναδάς (13,7 έτη). Στην Ευρώπη το χάσμα νοσηρότητας επίσης αυξήθηκε σε σχεδόν όλες τις χώρες. Το μεγαλύτερο καταγράφηκε το 2023 στην Ολλανδία, όπου έφθασε τα 12,9 έτη. Ακολουθούν η Ελβετία με 12,8 έτη και η Βρετανία με 12,7 έτη.
Στην Ελλάδα, το χάσμα νοσηρότητας έφτασε το 2023 στα 11,9 έτη (από 10 που ήταν το 1990). Με άλλα λόγια, οι Έλληνες περνούν κατά μέσον όρο σχεδόν 12 χρόνια από τη ζωή τους με κακή υγεία.
Η ίδια τάση παρατηρήθηκε και στις υπόλοιπες προηγμένες χώρες. Όλα τα πλούσια κράτη είχαν αυξήσεις μεταξύ 1990 και 2023 τόσο στο προσδόκιμο ζωής γενικώς, όσο και στο προσδόκιμο ζωής με κακή υγεία. Έτσι ο μέσος όρος στο χάσμα νοσηρότητας στα πλούσια κράτη ήταν 12,7 χρόνια και ήταν ο μεγαλύτερος παγκοσμίως. Η υποσαχάριος Αφρική είχε το μικρότερο χάσμα νοσηρότητας (9 έτη).
Οι κυριότερες αιτίες
Ποιοι είναι όμως οι κυριότεροι παράγοντες που οδηγούν σε κακή υγεία; Σύμφωνα με την νέα έρευνα, ο κυριότερος εχθρός μας είναι οι μυοσκελετικές παθήσεις, ιδίως ο πόνος στη μέση. Από μόνος του ευθύνεται για 1,8 χρόνια χαμένης υγείας.
Ακολουθούν τα προβλήματα ψυχικής υγείας, με προεξάρχουσες την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές. Αυτά μας κοστίζουν 1,6 χρόνια καλής υγείας.
Άλλες σημαντικές αιτίες που εξηγούν το χάσμα νοσηρότητας είναι:
- Οι παθήσεις των αισθητηρίων οργάνων (κυρίως η βαρηκοΐα λόγω ηλικίας)
- Οι τραυματισμοί (πρωτίστως οι πτώσεις)
- Οι νευρολογικές παθήσεις
Αυτές οι πέντε αιτίες μαζί ευθύνονται για το 61,8% του χάσματος νοσηρότητας στις πλούσιες χώρες του κόσμου.
Η μελέτη έδειξε ακόμα ότι πολλά από τα χρόνια που ζούμε με φτωχή υγεία σχετίζονται με παράγοντες που είτε μπορούμε να αποφύγουμε είτε να τους διαχειριστούμε. Οι κυριότεροι παράγοντες είναι:
- Ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος (τα περιττά κιλά, λ.χ., είναι κύρια αιτία οσφυαλγίας)
- Τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα
- Το κάπνισμα
Τέλος, η μελέτη έδειξε ότι οι γυναίκες ζουν μεν περισσότερο από τους άνδρες, αλλά αντιμετωπίζουν και περισσότερα χρόνια με φτωχή υγεία. Στην πραγματικότητα, το χάσμα νοσηρότητας στις γυναίκες ήταν τα 12,1 χρόνια το 2023. Στους άνδρες όμως ήταν τα 9,3 έτη.
Φωτογραφία: istock
