Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η παρακολούθηση του ηλιοβασιλέματος μπορεί να μειώσει το στρες, να βελτιώσει τη διάθεση, τον ύπνο και ακόμη και τη μνήμη.
Μια από τις πιο ειδυλλιακές στιγμές της ημέρας είναι το ηλιoβασίλεμα. Ωστόσo, αυτό που μέχρι σήμερα θεωρούσαμε κυρίως μια αισθητική εμπειρία, φαίνεται ότι έχει και σημαντικά οφέλη για την ψυχική και σωματική υγεία.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία, η παρακολούθηση της δύσης του ήλιου μπορεί να μειώσει το άγχος, να βελτιώσει τη διάθεση, να ενισχύσει τη μνήμη, να ευνοήσει τον ποιοτικό ύπνο και ακόμη και να μας κάνει πιο πρόθυμους να βοηθήσουμε τους άλλους.
Το ηλιοβασίλεμα προκαλεί το συναίσθημα του «δέους»
Οι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο «δέος» (awe) για να περιγράψουν το συναίσθημα που νιώθει κάποιος μπροστά σε κάτι τόσο μεγάλο ή εντυπωσιακό, ώστε αλλάζει προσωρινά τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο. Τα ηλιοβασιλέματα και οι ανατολές είναι τα κύρια παραδείγματα εμπειριών που προκαλούν δέος, σύμφωνα με μια μελέτη του 2023. Η μελέτη μέτρησε τις αντιδράσεις πάνω από 2.500 συμμετεχόντων σε εικόνες διαφορετικών φυσικών τοπίων.
«Τα ηλιοβασιλέματα είναι εξαιρετικά όμορφα και η ομορφιά τείνει να προκαλεί δέος», λέει η Jennifer Stellar, ερευνήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο στον Καναδά, η οποία μελετά τις επιπτώσεις των θετικών συναισθημάτων στην υγεία και την ευεξία. «Τα ηλιοβασιλέματα έχουν ένα είδος ομορφιάς που είναι απίστευτα καθηλωτικό, μεγάλο σε μέγεθος και ασυνήθιστο, όταν σκεφτεί κανείς πώς μοιάζει κανονικά ο ουρανός».
Όπως εξηγούν ερευνητές, όταν βιώνουμε δέος, τα προσωπικά προβλήματα μοιάζουν λιγότερο σημαντικά. Αυτό βοηθά να διακοπούν οι αρνητικοί κύκλοι σκέψης και να επιστρέψει η προσοχή μας στο παρόν.
Λιγότερο στρες και καλύτερη διάθεση
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που βιώνουν συχνότερα στιγμές δέους εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα στρες και μεγαλύτερη ψυχική ευεξία.
Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που αναζητούσαν συστηματικά τέτοιες εμπειρίες διαχειρίζονταν καλύτερα τόσο το οξύ όσο και το χρόνιο στρες.
Άλλες έρευνες σε ηλικιωμένους έδειξαν ότι ακόμη και ένας σύντομος εβδομαδιαίος περίπατος με στόχο την παρατήρηση όμορφων εικόνων της φύσης βελτίωσε σημαντικά τη διάθεση και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τον εαυτό τους και το περιβάλλον τους.
Μπορεί να ενισχύσει και τη μνήμη
Το δέος μπροστά σε ένα ηλιοβασίλεμα, δεν φαίνεται να επηρεάζει μόνο τα συναισθήματα αλλά και τη γνωστική λειτουργία. Σε πειραματική μελέτη, άτομα που παρακολούθησαν ένα εντυπωσιακό επιστημονικό βίντεο θυμόντουσαν πολύ περισσότερες πληροφορίες από μια ιστορία που άκουσαν αμέσως μετά, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν προηγουμένως βιώσει αυτό το συναίσθημα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοιες εμπειρίες αυξάνουν την προσοχή και τη συγκέντρωση, διευκολύνοντας την αποθήκευση νέων πληροφοριών.
Βοηθά και στον ύπνο
Η δύση του ήλιου αποτελεί και ένα φυσικό σήμα για το βιολογικό μας ρολόι. Το σταδιακά μειούμενο φως βοηθά τον οργανισμό να προετοιμαστεί για τον ύπνο, καθώς ενεργοποιείται η παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης. Αντίθετα, η έντονη τεχνητή ή μπλε ακτινοβολία από οθόνες τις βραδινές ώρες μπορεί να διαταράξει αυτόν τον μηχανισμό, αυξάνοντας τα επίπεδα κορτιζόλης και δυσκολεύοντας τον ύπνο.
Μας κάνει πιο κοινωνικούς
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι το συναίσθημα του δέους φαίνεται να ενισχύει την αλληλεγγύη και την κοινωνική συμπεριφορά. Σε σχετικό πείραμα, φοιτητές που είχαν προηγουμένως παρατηρήσει επιβλητικά δέντρα ήταν πολύ πιο πρόθυμοι να βοηθήσουν έναν ερευνητή όταν εκείνος άφησε σκόπιμα να πέσουν δεκάδες στυλό στο έδαφος. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, όταν νιώθουμε μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου, αυξάνεται η διάθεση για συνεργασία και προσφορά προς τους άλλους.
Δεν είναι τυχαίο που μας ηρεμεί
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος έχει εξελιχθεί ώστε να συγχρονίζει το βιολογικό του ρολόι με την ανατολή και τη δύση του ήλιου. Ακόμη κι αν δεν είναι πάντα εφικτό να βλέπουμε καθημερινά το ηλιοβασίλεμα, λίγα λεπτά παρατήρησης του φυσικού φωτός, μακριά από κινητά και άλλες οθόνες, μπορεί να λειτουργήσουν ως ένας απλός τρόπος χαλάρωσης στο τέλος της ημέρας.
Η επιστήμη δείχνει ότι δεν πρόκειται μόνο για μια όμορφη εικόνα. Ίσως τελικά το ηλιοβασίλεμα να είναι μία από τις πιο απλές και δωρεάν «συνταγές» ευεξίας που μας προσφέρει η φύση.
Με πληροφορίες από bbc
Φωτογραφία: istock
