Τι δείχνει, πότε χρειάζεται να γίνει και γιατί δεν αφορά μόνο τα ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί
Το σπερμοδιάγραμμα είναι η βασική εργαστηριακή εξέταση για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας. Παρότι πολλοί άνδρες τη συνδέουν αποκλειστικά με τη διερεύνηση της υπογονιμότητας, στην πραγματικότητα μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την υγεία του αναπαραγωγικού συστήματος.
Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO) και της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EAU) αναφέρουν ότι το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί την πρώτη εξέταση που πρέπει να γίνεται όταν ένα ζευγάρι δεν έχει επιτύχει εγκυμοσύνη μετά από 12 μήνες τακτικών, ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.
- Διαβάστε επίσης – Σπερμοδιάγραμμα: Πως γίνεται η ανάλυση σπέρματος και τι δείχνει για την γονιμότητα του άνδρα
Τι είναι το σπερμοδιάγραμμα;
Πρόκειται για μια εξέταση του σπέρματος που αξιολογεί βασικά χαρακτηριστικά του εκσπερματίσματος και των σπερματοζωαρίων.
Μεταξύ άλλων εξετάζονται:
- ο όγκος του σπέρματος,
- η συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων,
- η κινητικότητά τους,
- η μορφολογία τους,
- η ζωτικότητα,
- το pH και η παρουσία φλεγμονωδών κυττάρων.
Τα αποτελέσματα συγκρίνονται με τα φυσιολογικά όρια που έχει καθορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Πότε πρέπει να γίνει;
Η συχνότερη ένδειξη είναι η διερεύνηση της υπογονιμότητας. Ωστόσο, οι ουρολόγοι μπορεί να το συστήσουν και σε άλλες περιπτώσεις, όπως:
- μετά από επέμβαση κιρσοκήλης,
- μετά από θεραπεία για καρκίνο (χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία),
- σε άνδρες με ιστορικό κρυψορχίας ή λοιμώξεων των όρχεων,
- πριν από κρυοσυντήρηση σπέρματος.
Αν και δεν αποτελεί εξέταση προληπτικού ελέγχου για όλους τους άνδρες, μπορεί να γίνει και προληπτικά όταν υπάρχει ανησυχία για τη γονιμότητα ή πριν από τον οικογενειακό προγραμματισμό.
Πώς γίνεται;
Το δείγμα συλλέγεται συνήθως με αυνανισμό σε ειδικό χώρο του εργαστηρίου ή στο σπίτι, εφόσον μπορεί να μεταφερθεί μέσα στον χρόνο που ορίζει το εργαστήριο.
Για να είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα, συνιστάται αποχή από εκσπερμάτιση για 2 έως 7 ημέρες, σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Αρκεί μία εξέταση;
Όχι πάντα. Η παραγωγή σπερματοζωαρίων επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως ο πυρετός, μια πρόσφατη λοίμωξη, το άγχος ή ακόμη και ορισμένα φάρμακα.
Γι’ αυτό, όταν εντοπίζονται παθολογικά ευρήματα, οι διεθνείς οδηγίες συνιστούν συνήθως την επανάληψη του σπερμοδιαγράμματος μετά από μερικές εβδομάδες, πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι άνδρες
Ένα φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα αυξάνει τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης, δεν τις εγγυάται όμως. Αντίστοιχα, ένα μη φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας άνδρας είναι στείρος. Πολλές διαταραχές μπορούν να αντιμετωπιστούν ή να βελτιωθούν μετά από τη σωστή ιατρική αξιολόγηση.
Η ερμηνεία της εξέτασης πρέπει πάντοτε να γίνεται από ουρολόγο ή ανδρολόγο, σε συνδυασμό με το ιατρικό ιστορικό και, όταν χρειάζεται, με συμπληρωματικό έλεγχο.
ΠΗΓΕΣ:
World Health Organization (WHO). WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6η έκδοση (2021).
European Association of Urology (EAU). Guidelines on Sexual and Reproductive Health (τελευταία επικαιροποιημένη έκδοση).
Φωτογραφία: istock
