Η επιχειρηματική πορεία του Ανδρέα Μεντζελόπουλου αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες ελληνικής επιτυχίας στο εξωτερικό. Ο Πατρινός επιχειρηματίας κατάφερε να δημιουργήσει ισχυρή παρουσία στη Γαλλία, αποκτώντας τον έλεγχο της ιστορικής αλυσίδας Felix Potin, η οποία διέθετε περίπου 1.600 καταστήματα παντοπωλείων και σούπερ μάρκετ σε ολόκληρη τη χώρα.

Η Felix Potin θεωρούνταν ιδιαίτερα πρωτοποριακή για την εποχή της, καθώς εισήγαγε σύγχρονες πρακτικές στη λιανική πώληση τροφίμων και στη μαζική διανομή προϊόντων, συμβάλλοντας σημαντικά στη διαμόρφωση του γαλλικού εμπορίου.

Παράλληλα, ο Ανδρέας Μεντζελόπουλος επένδυσε δυναμικά και στην αγορά ακινήτων, αποκτώντας σημαντική ακίνητη περιουσία στο Παρίσι, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την επιχειρηματική και οικονομική του επιρροή.

Η επιτυχία του συνδέθηκε με την ικανότητά του να αναγνωρίζει έγκαιρα τις εξελίξεις στο οργανωμένο λιανεμπόριο και να επενδύει σε τομείς που τότε θεωρούνταν καινοτόμοι για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Το 1977 έμαθε ότι το ξακουστό γαλλικό οινοποιείο Château Margaux πωλούνταν: τα αριστοκρατικά κρασιά του είχαν χάσει από καιρό πριν το κύρος τους, ενώ και με την πετρελαϊκή κρίση του 1973 η αγορά του ακριβού κρασιού είχε πληγεί παγκοσμίως. Λόγω των δυσμενών οικονομικών συνθηκών, κανείς δεν έδειχνε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το κτήμα που στη χρυσή του περίοδο είχε χαρακτηριστεί «εθνικός θησαυρός» της Γαλλίας. Κι όμως, ο Ανδρέας Μεντζελόπουλος είδε φως εκεί που όλοι οι άλλοι έβλεπαν σκοτάδι. Το αγόρασε την ίδια χρονιά αντί 72 εκατ. γαλλικών φράγκων, κάτι παραπάνω από 10 εκατ. σημερινά ευρώ.

«Εκείνη την εποχή το σοκ ήταν μεγάλο για τη χώρα», θυμάται η κόρη του, Κορίν Μεντζελοπούλου. «Ενας μη Γάλλος αγόρασε ένα από τα πιο εμβληματικά οινοποιεία της Γαλλίας. Ο τότε πρόεδρος της χώρας Βαλερί Ζισκάρ Ντ’Εστέν είχε απαγορεύσει την πώλησή του σε αμερικανική πολυεθνική μόλις λίγους μήνες νωρίτερα!». Ετσι, ο μελλοντικός «παππούς Ανδρέας» χρειάστηκε να πάρει άδεια από τη γαλλική κυβέρνηση.

Δυστυχώς, όμως, δεν πρόλαβε να δει το αποτέλεσμα της δουλειάς του. Απεβίωσε το 1980. Το κτήμα πέρασε στην Κορίν, η οποία ανέλαβε τη διοίκησή του σε νεαρή ηλικία και το μετέτρεψε σε αυτοκρατορία αξίας 600 εκατ. ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα Margaux του 2003 κοστίζει περίπου 900 ευρώ, ενώ μια φιάλη από τη χρονιά του 1961 μπορεί να κοστίζει ακόμα και 1.200 έως και 1.500 ευρώ.

Ενώ, σύμφωνα με το «Forbes», ένα μπουκάλι Château Margaux του 1787 με τα αρχικά ενός από τους ιδρυτές και τρίτου προέδρου των ΗΠΑ Τόμας Τζέφερσον έγινε το 1989 το «ακριβότερο σπασμένο μπουκάλι κρασί στον κόσμο».

Σήμερα, η τρίτη γενιά, τα παιδιά της Κορίν και εγγόνια του Ανδρέα, η Αλεξάνδρα Πετί και ο Αλέξης Λεβέν, έχουν πάρει τα ηνία της οικογενειακής επιχείρησης διατηρώντας την πολύτιμη κληρονομιά στη νέα εποχή. «Ο Αλέξης είναι ο γενικός διαχειριστής, βρίσκεται στον πυρήνα της λειτουργίας και των ομάδων του οινοποιείου», λέει η Αλεξάνδρα.

«Εγώ έχω έναν ρόλο ελεγκτικό, κυρίως στα οικονομικά, ως πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου. Αλλά επειδή είμαι μέλος της οικογένειας και βρίσκομαι πλάι στον αδελφό μου, συμμετέχω σε όλες τις σημαντικές και στρατηγικές αποφάσεις, αυτές που έχουν μακροπρόθεσμο αντίκτυπο για την εταιρεία». «Αν προσπαθήσω να περάσω ισολογισμούς που δεν είναι σωστοί, η Αλεξάνδρα θα μου το προσάψει και δεν θα εγκρίνει τους λογαριασμούς μου!», αστειεύεται ο Αλέξης για την αδελφή του, με την οποία μεγάλωσαν κυριολεκτικά μέσα στο φημισμένο κτήμα. «Η μαμά μου με έπαιρνε πολύ τακτικά μαζί της στο οινοποιείο όταν ήμουν μικρός. Εκανα τη μισή σχολική χρονιά στο Παρίσι και την άλλη μισή στο σχολείο του Μαργκό, που απέχει μερικά λεπτά από το κτήμα. Από 3-4 ετών ήθελα να δοκιμάζω το κρασί, κάτι που δεν ευχαριστούσε και πολύ τη μητέρα μου».

Με τον διεθνή ανταγωνισμό και την οικονομική κρίση να υφίστανται, ένας άλλος παράγοντας παίρνει τώρα τη μορφή της μεγαλύτερης πρόκλησης για το Château Margaux: η κλιματική αλλαγή. «Δεν πρόκειται απλώς για αύξηση θερμοκρασίας», εξηγεί ο Αλέξης. «Υπάρχουν χρονιές πιο θερμές, άλλες πιο βροχερές ή εξαιρετικά ξηρές. Ολα αυτά συνέβαιναν πάντα, αλλά πλέον συμβαίνουν με πολύ μεγαλύτερη ένταση». Παραδόξως, ο ιστορικός αμπελώνας φαίνεται να έχει βγει προς το παρόν κερδισμένος από τις εξάρσεις του καιρού. «Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 κάνουμε πολύ καλύτερες σοδειές απ’ ό,τι το ’80 ή το ’90. Λόγω της ζέστης και της ξηρασίας, τα σταφύλια μας ωριμάζουν καλύτερα και έχουν υψηλότερη ποιότητα». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σοδειά του 2003, η χρονιά με τους χιλιάδες νεκρούς από τον καύσωνα στη Γαλλία. «Χάρη στο terroir και στον σωστό χρόνο του τρύγου, φτιάξαμε ένα εξαιρετικά ποιοτικό κρασί, γεμάτο φρεσκάδα και κομψότητα, που σήμερα, 20 χρόνια μετά, πίνεται ακόμα πιο απολαυστικά».

Παρόμοιο παράδειγμα αποτελεί το 2022, μία από τις πιο ξηρές χρονιές στην ιστορία του Μπορντό. «Δεν αρδεύουμε τις αμπελουργικές εκτάσεις, εξαρτόμαστε αποκλειστικά από το κλίμα. Τα σταφύλια ήταν εξαιρετικά συμπυκνωμένα, το κρασί πιο δυνατό από άλλες χρονιές, αλλά πάντα μέσα στο DNA του Château Margaux, με αρωματικά λουλούδια, βελούδινες τανίνες, μεταξένια υφή».

Ωστόσο, αυτό που ανησυχεί τον Αλέξη δεν είναι η ποιότητα αλλά η ποσότητα. «Το 2025 είχαμε μία από τις χαμηλότερες αποδόσεις των τελευταίων 100 χρόνων. Το καλοκαίρι ήταν ιδιαίτερα θερμό κι αυτό επηρέασε σημαντικά τον όγκο παραγωγής». Οι λόγοι μπορεί να είναι πολλοί: υπερβολική βροχή που δημιουργεί μύκητες, υπερβολική ξηρασία που συρρικνώνει τα σταφύλια ή πολύς ήλιος, το φαινόμενο γνωστό στα γαλλικά ως «échaudage». Για να αντιμετωπιστεί αυτή την πρόκληση, το Château Margaux διαθέτει ειδική ομάδα Ερευνας και Ανάπτυξης, με επικεφαλής την Μπλαντίν ντε Ρουφινιάκ, κάτοχο διδακτορικού στην Οινολογία. «Δοκιμάζουμε διαφορετικές ποικιλίες σταφυλιών, διαφορετικές τεχνικές κλαδέματος, διαφορετικές ημερομηνίες τρύγου. Στο οινοποιείο εφαρμόζουμε εξαιρετικά ήπιες εκχυλίσεις για να διατηρούμε τη φρεσκάδα και την κομψότητα που χαρακτηρίζουν τα κρασιά μας», εξηγεί ο Αλέξης, επισημαίνοντας πως στο πλαίσιο της Ερευνας και Ανάπτυξης έχουν συσσωρεύσει σχεδόν 10.000 πειραματικές φιάλες στα κελάρια του κτήματος από το 1999.

Ερωτηθέντες για ελληνικά κρασιά, και οι δύο απαντούν αμέσως με ενθουσιασμό. «Τα Ασύρτικα της Σαντορίνης είναι εκπληκτικά! Λευκά κρασιά τόσο συμπυκνωμένα, με τόσο αλκοόλ, κι όμως, διατηρούν μια αξιοσημείωτη φρεσκάδα. Επίσης, τα γλυκά κρασιά της Πάτρας έχουν ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας, καθώς ο παππούς μας καταγόταν από εκεί».

Οσο για τα γαλλικά στερεότυπα που αντιμετώπισε στην εποχή του ο διορατικός Ανδρέας Μεντζελόπουλος, ο Αλέξης είναι αποκαλυπτικός: «Πολλοί γελούσαν το 1977 όταν ο παππούς αγόρασε το Château Margaux. Αναρωτιούνταν τι γυρεύει ένας Ελληνας στη μέση του Μεντόκ. Ελεγαν ότι θα χρεοκοπούσε επειδή πλήρωσε πολλά χρήματα για ένα κτήμα που “δεν άξιζε τίποτα πλέον”.

Eκείνος, όμως, είχε καταλάβει την αξία του terroir, αντιλήφθηκε ότι αντιπροσώπευε ένα premier grand cru classé (σ.σ.: κορυφαίος τίτλος κατάταξης για τα κρασιά της περιοχής). Κι αυτοί που γελούσαν το 1977 ήταν εκείνοι που έκλαιγαν το 1980, όταν ο παππούς πέθανε, λέγοντας ότι ήταν καταστροφή για το Μπορντό να χάσει έναν τόσο σημαντικό άνθρωπο».