Αυξημένος κίνδυνος καρδιαγγειακών και ψυχικών διαταραχών από τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία – 45 εκατ. χαμένα έτη ζωής ετησίως
Μια νέα, αποκαλυπτική έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ILO), (οργανισμού του ΟΗΕ για την εργασία και τα δικαιώματα των εργαζομένων), φέρνει στο φως ιδιαίτερα ανησυχητικά στοιχεία για το πώς οι συνθήκες εργασίας μπορούν να αποτελέσουν άμεση απειλή για την υγεία και για την ίδια τη ζωή των εργαζομένων. Σύμφωνα με τα στοιχεία, περισσότεροι από 840.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο εξαιτίας παθήσεων που πυροδοτούνται από ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
Τι είναι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι
Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι συνδέονται με τον τρόπο που οργανώνεται και βιώνεται η εργασία στην καθημερινότητα των εργαζομένων. Προκύπτουν από ανεπαρκή σχεδιασμό, προβληματική οργάνωση και διαχείριση της εργασίας, καθώς και από μη υγιές κοινωνικό πλαίσιο στην εργασία. Τα παραπάνω ενδέχεται να δημιουργούν στους εργαζόμενους ένα διαρκές αίσθημα πίεσης και αβεβαιότητας, το οποίο διατηρεί τον οργανισμό τους σε μια μόνιμη κατάσταση συναγερμού. Αν αυτή η συνθήκη δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, οδηγεί νομοτελειακά σε σοβαρές βλάβες στην υγεία, τόσο τη σωματική όσο και τη ψυχική.
Είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι δεν αποτελούν ένδειξη ατομικής αδυναμίας του εργαζόμενου, αλλά είναι το άμεσο αποτέλεσμα δυσλειτουργικών δομών και ανθυγιεινών συνθηκών της εργασίας.
Σύμφωνα με την έκθεση του ILO, οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την εργασία, συνδέονται κυρίως με καρδιαγγειακά νοσήματα και διαταραχές ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της αυτοκτονίας. Η Μανάλ Αζζί, επικεφαλής του Τμήματος Πολιτικής για την Επαγγελματική Ασφάλεια και Υγεία του ILO, επισημαίνει ότι οι εν λόγω κίνδυνοι, αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία.
Τα επικίνδυνα ωράρια και η βία στον χώρο εργασίας
Στο σημείο αυτό, η έκθεση εστιάζει στις πιο επικίνδυνες παραμέτρους της εργασιακής καθημερινότητας, οι οποίες δρουν ως άμεσες απειλές για την υγεία των εργαζομένων. Συγκεκριμένα, οι παράγοντες που χρήζουν άμεσης προσοχής είναι:
- Τα εξαντλητικά ωράρια: Ο ILO εκτιμά ότι το 35% των εργαζομένων παγκοσμίως απασχολείται για περισσότερες από 48 ώρες την εβδομάδα, γεγονός που εξασθενεί τη σωματική αντοχή.
- Ο κίνδυνος του 55ώρου: Η έρευνα του ΠΟΥ, αντίστοιχα, διαπιστώνει ότι η εργασία για 55 ή περισσότερες ώρες εβδομαδιαίως, συνδέεται με 35% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και 17% μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου από ισχαιμική καρδιοπάθεια, συγκριτικά με το τυπικό ωράριο (35-40 ώρες).
- Η βία και η παρενόχληση: Το φαινόμενο αποτελεί μια «ανοιχτή πληγή» για τη διεθνή εργασία, με το 23% των εργαζομένων παγκοσμίως να δηλώνει ότι έχει βιώσει τουλάχιστον μία μορφή βίας ή παρενόχλησης κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού του βίου.
- Η κυριαρχία της ψυχολογικής βίας: Από όλες τις μορφές κακοποιητικής συμπεριφοράς, η ψυχολογική βία είναι η πλέον διαδεδομένη, επηρεάζοντας το 18% του εργατικού δυναμικού.
Δυσβάσταχτο κόστος σε ζωές – Απειλή για την παγκόσμια οικονομία
Οι αριθμοί της έκθεσης αποτυπώνουν μια παγκόσμια κρίση υγείας με σοβαρές οικονομικές προεκτάσεις. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία οδηγούν κάθε χρόνο σε απώλεια σχεδόν 45 εκατομμυρίων ετών ζωής λόγω πρόωρου θανάτου ή αναπηρίας (DALY). Το τεράστιο αυτό «έλλειμμα» υγείας μεταφράζεται και σε οικονομικό κόστος, που εκτιμάται στο 1,37% του παγκόσμιου ΑΕΠ ετησίως (GDP loss).
Στην Ευρώπη, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική, αφού καταγράφονται 112.333 θάνατοι ετησίως, ενώ η οικονομική επιβάρυνση φτάνει το 1,43% του ΑΕΠ .
Παράλληλα η έκθεση διαπιστώνει το εξής: παρά το γεγονός ότι οι καρδιαγγειακές παθήσεις ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό των θανάτων, οι ψυχικές διαταραχές είναι εκείνες που «κλέβουν» τα περισσότερα χρόνια υγιούς ζωής από τον πληθυσμό. Εννοώντας, ότι ενώ τα καρδιαγγειακά νοσήματα οδηγούν συχνότερα στον θάνατο, οι ψυχικές διαταραχές επιβαρύνουν για μεγαλύτερο διάστημα την καθημερινότητα, μειώνοντας τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου, η εξουθένωση και οι αγχώδεις διαταραχές που σχετίζονται με την εργασία, οδηγούν σε περίπου 12 δισεκατομμύρια χαμένες εργάσιμες ημέρες κάθε χρόνο, παγκοσμίως. Δηλαδή ημέρες κατά τις οποίες οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να εργαστούν λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Οι πιο συχνές παθήσεις περιλαμβάνουν την κατάθλιψη, τις , την επαγγελματική εξουθένωση, τις διαταραχές ύπνου και την κόπωση.
Το εργασιακό στρες υπονομεύει τη σωματική και ψυχική υγεία
Η αρνητική σύνδεση μεταξύ εργασίας και υγείας γίνεται συχνά και μέσω ανθυγιεινών μηχανισμών αντιμετώπισης του άγχους. Πολλοί εργαζόμενοι, υπό το βάρος της πίεσης, καταφεύγουν στο κάπνισμα, την υπερκατανάλωση αλκοόλ ή την κακή διατροφή και την έλλειψη κίνησης. Αυτές οι συμπεριφορές, σε συνδυασμό με το χρόνιο στρες, οδηγούν σε παχυσαρκία, υπέρταση και άλλες χρόνιες νόσους.
Οι συγγραφείς της έκθεσης επισημαίνουν ότι οι εργασιακοί κίνδυνοι και οι ανθυγιεινές συμπεριφορές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που επιδεινώνει σταδιακά την υγεία των εργαζομένων.
Προς ένα νέο μοντέλο πρόληψης
Σε έναν κόσμο που αλλάζει λόγω της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων μορφών εργασίας, οι οργανισμοί καλούνται να επανασχεδιάσουν τη διαχείριση της εργασίας. Η σαφήνεια των ρόλων, η σωστή στελέχωση και ο έλεγχος του φόρτου εργασίας είναι τα πρώτα βήματα για την προστασία της υγείας. Ωστόσο, όταν οι κίνδυνοι δεν προλαμβάνονται έγκαιρα ή τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν, ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO) επισημαίνει την ανάγκη για άμεση και χωρίς στιγματισμό υποστήριξη. Αυτή περιλαμβάνει πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, βελτίωση του εργασιακού περιβάλλοντος και δίκαιες διαδικασίες επιστροφής του εργαζόμενου στα καθήκοντά του.
ΠΗΓΕΣ: International Labour Organization (ILO) / euronews
Φωτογραφία: istock
