Τι ισχύει για τους παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθεια, τα συμπτώματα του εμφράγματος και τις αιτίες.
Οι περισσότερες γυναίκες πιστεύουν ότι ο μεγαλύτερος εχθρός τους είναι ο καρκίνος γενικώς ή ο καρκίνος του μαστού ειδικότερα. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι η καρδιοπάθεια, η οποία κοστίζει κάθε χρόνο πολύ περισσότερες γυναικείες ζωές απ’ ό,τι όλοι οι καρκίνοι μαζί.
Με αφορμή την σημερινή (08.03.2026) Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, ειδικοί εξηγούν τι πρέπει να γνωρίζουν όλες οι γυναίκες για την καρδιά τους, τους παράγοντες που την απειλούν και τα συμπτώματα που μπορεί να εκδηλώσει.
Έχουν διαφορετικούς παράγοντες κινδύνου
Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά προβλήματα είναι κοινοί σε άνδρες και γυναίκες. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται:
- Η υπέρταση
- Η υψηλή χοληστερόλη
- Ο διαβήτης
- Το κάπνισμα
- Η καθιστική ζωή
- Το οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας
Οι γυναίκες όμως έχουν και μερικούς πρόσθετους. Όσες έχουν εκδηλώσει επιπλοκές στην εγκυμοσύνη, όπως προεκλαμψία ή διαβήτη κυήσεως, είναι πιθανότερο να παρουσιάσουν καρδιολογικά προβλήματα αργότερα στη ζωή τους.
Ωστόσο σπανίως θα αναφέρουν στον γιατρό τους την προεκλαμψία που έπαθαν 25 χρόνια νωρίτερα. Ούτε πολλοί γιατροί θα τις ρωτούσαν για τέτοιου είδους ιστορικό, αναφέρει η Dr. Anais Hausvater, επίκουρη καθηγήτρια Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών επίσης σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας. Το ίδιο και αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η ψωρίαση και η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Τα νοσήματα αυτά είναι πολύ πιο συχνά στις γυναίκες.
Ιδιαιτέρως ευάλωτες στα καρδιαγγειακά προβλήματα, τέλος, είναι όσες γυναίκες μπαίνουν στην εμμηνόπαυση πριν από τα 45 τους χρόνια.
Η εμμηνόπαυση είναι κρίσιμη περίοδος
Οι γυναίκες συνήθως αναπτύσσουν καρδιοπάθεια σχεδόν 10 χρόνια αργότερα από τους άνδρες. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα οιστρογόνα – την ορμόνη του γυναικείου φύλου που ασκεί καρδιοπροστατευτική δράση.
Η κρίσιμη περίοδος για την καρδιαγγειακή υγεία τους είναι η εμμηνόπαυση. Καθώς μειώνονται τα οιστρογόνα τείνουν να αυξάνονται αρτηριακή πίεση και χοληστερόλη. Επιπλέον, οι αρτηρίες τους γίνονται λιγότερο ελαστικές, ενώ ο οργανισμός τους δεν μπορεί πια να ρυθμίσει καλά το σάκχαρο.
Διατρέχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν αύξηση του σωματικού βάρους και συσσώρευση λίπους γύρω από την καρδιά τους. Όλ’ αυτά σημαίνουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Πριν από την εμμηνόπαυση, οι γυναίκες είναι προστατευμένες, αλλά δεν έχουν ανοσία στα καρδιαγγειακά προβλήματα. Επιπλέον ο αντίκτυπος της υπέρτασης και της χοληστερόλης είναι αθροιστικός. Επομένως, ότι κάνατε στα 20 και στα 30 σας, θα σας επηρεάσει μετά τα 50 σας.
Εκδηλώνουν (και) διαφορετικά συμπτώματα εμφράγματος
Σύμφωνα με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ), τα πιο συχνά συμπτώματα που προκαλεί το έμφραγμα στις γυναίκες δεν διαφέρουν από εκείνα των ανδρών. Μερικές φορές, όμως, υπάρχουν και μη-ειδικά συμπτώματα.
Ειδικότερα, τα πιο συχνά συμπτώματα είναι έντονος πόνος ή δυσφορία στο στήθος που συχνά περιγράφονται και ως σφίξιμο, κάψιμο ή πίεση βαθιά πίσω από το στέρνο. Συχνά ο πόνος επεκτείνεται στον λαιμό, την κάτω γνάθο, τους ώμους, τους βραχίονες (μπράτσα) και τους αγκώνες όπου αποτελεί μια πολύ χαρακτηριστική αντανάκλαση.
Κάποιες φορές ο πόνος επεκτείνεται ή και εντοπίζεται στην περιοχή του στομάχου. Σε τέτοια περίπτωση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μην ξεγελαστεί η ασθενής νομίζοντας ότι έχει έλκος ή γαστρίτιδα. Ο πόνος που προκαλεί το έμφραγμα συνήθως συνδυάζεται με αίσθημα αδυναμίας, ωχρότητα, ναυτία και έντονη εφίδρωση.
Στα μη-ειδικά συμπτώματα που μερικές φορές εκδηλώνουν οι γυναίκες είναι:
- Ζάλη
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Έμετος
- Λιποθυμία
- Αίσθημα κόπωσης
- Ακόμα και αϋπνία
Επιπλέον, οι γυναίκες έχουν την τάση να υποτιμούν τα συμπτώματά τους. Αυτό συμβαίνει συχνά σε όσες έχουν πολλές οικογενειακές υποχρεώσεις, οι οποίες τα αποδίδουν σε άλλες αιτίες, με συνέπεια να καθυστερούν να πάνε στον γιατρό, τονίζει η Dr. Erica Spatz, αναπληρώτρια καθηγήτρια Καρδιολογίας & Επιδημιολογίας Χρονίων Νόσων στο Πανεπιστήμιο Yale.
Το έμφραγμά τους μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες
Το έμφραγμα στους άνδρες τυπικά προκαλείται από απόφραξη σε μία μεγάλη αρτηρία (στεφανιαία αρτηρία) της καρδιάς, δηλαδή στην αποφρακτική στεφανιαία νόσο.
Πολλές γυναίκες εκδηλώνουν τέτοιου είδους απόφραξη, αλλά άλλες παθαίνουν έμφραγμα από διαφορετική αιτία. Είναι λ.χ. πιθανότερο να εκδηλώσουν στεφανιαία μικροαγγειακή νόσο, η οποία προσβάλλει τα μικρά αγγεία της καρδιάς.
Είναι επίσης πιο επιρρεπείς στους σπασμούς των στεφανιαίων αρτηριών, που τους προκαλούν παροδικές στενώσεις, αναφέρει η Dr. Nupoor Narula, επίκουρη καθηγήτρια Καρδιολογίας στο Ιατρικό Κολλέγιο Weill Cornell, στη Νέα Υόρκη.
Οι γυναίκες εκδηλώνουν επίσης δυσανάλογα συχνά αυτόματο διαχωρισμό στεφανιαίας αρτηρίας (SCAD), κατά τον οποίο «σχίζεται» σε κάποιο σημείο το τοίχωμα μιας αρτηρίας. Ο διαχωρισμός αυτός μπορεί να οδηγήσει στο έμφραγμα του μυοκαρδίου, προκαλώντας παρόμοια συμπτώμα.
Τέλος, και το σύνδρομο της «ραγισμένης» καρδιάς (ή καρδιομυοπάθεια) takotsubo είναι συχνότερο σε αυτές. Πρόκειται για μία μορφή καρδιακής ανεπάρκειας που εκδηλώνεται λόγω έντονου στρες, κυρίως στις μετεμμηνοπαυσικές γυναίκες.
Μπορεί να χρειάζονται διαφορετικές εξετάσεις
Εξαιτίας όλων των ανωτέρων, οι κλασικές εξετάσεις που γίνονται στα επείγοντα περιστατικά των νοσοκομείων, μπορεί να μην δείξουν τι ακριβώς έχει μία γυναίκα με καρδιαγγειακό πρόβλημα. Η στεφανιαιογραφία, λ.χ., μπορεί να μην δείξει τον σπασμό της αρτηρίας.
Γι’ αυτό τον λόγο, αν μία γυναίκα έχει συμπτώματα ύποπτα για έμφραγμα, πρέπει να ελέγχεται οπωσδήποτε από καρδιολόγο ιατρό. Εκείνος μπορεί να ζητήσει πρόσθετες εξετάσεις, όπως μια μαγνητική τομογραφία καρδιάς ή και τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET scan), λέει η Dr. Spatz.
Απαραίτητο είναι ακόμα να παρακολουθούνται τακτικά από τον καρδιολόγο τους, ακόμα κι αν είχαν ένα μεμονωμένο επεισόδιο ύποπτων συμπτωμάτων. Και αυτό διότι πολλές γυναίκες παθαίνουν έμφραγμα χωρίς απόφραξη σε μεγάλη στεφανιαία αρτηρία, καταλήγουν οι ειδικοί.
Φωτογραφία: istock
