Τα φάρμακα GLP-1 έχουν ανοίξει μια νέα εποχή στην απώλεια βάρους. Μέσα σε λίγα χρόνια, ουσίες όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη έγιναν από εξειδικευμένες θεραπείες για τον διαβήτη σε φάρμακα με πασίγνωστες πλέον εμπορικές ονομασίες (Ozempic, Wegovy, Mounjaro, Zepbound) που μπορούν να βρίσκονται σε κάθε σπίτι.
Η δυνατότητά τους να βοηθούν τους ασθενείς να χάνουν από 15% έως 20% του σωματικού τους βάρους τα καθιστά από τις πιο ισχυρές μη χειρουργικές θεραπείες για την παχυσαρκία που έχει δει ποτέ η ανθρωπότητα.
Όμως η επιτυχία φέρνει και δύο κρίσιμα ερωτήματα: τι συμβαίνει αφού φύγουν τα κιλά; Και τι γίνεται όταν η πρόοδος σταματά ξαφνικά, ακόμη κι αν συνεχίζετε τη θεραπεία;
Η θεραπεία με GLP-1 είναι καθοριστική και σωτήρια. Ταυτόχρονα όμως, όπως επισημαίνει στο «The Conversation» η Έιμι Τζ. Σιρ, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιατρικής, στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, ειδικός σε θέματα παχυσαρκίας, κανένα φάρμακο, ακόμα και όταν είναι τόσο αποτελεσματικό όπως τα GLP-1, δεν αντικαθιστά τα βασικά: τη σωστή διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα, τον ποιοτικό ύπνο και τη φροντίδα της ψυχικής υγείας.
Αυτοί οι πυλώνες είναι απαραίτητοι για να διατηρηθεί η μυϊκή και οστική υγεία, να προληφθεί η σημαντική επαναπρόσληψη βάρους και να υποστηριχθεί η μακροχρόνια καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία. Το κλειδί είναι απλό αλλά κρίσιμο: κάθε πλάνο απώλειας βάρους ή βελτίωσης υγείας πρέπει να είναι εξατομικευμένο.
Πώς αντιδρά το σώμα στην απώλεια βάρους
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η πραγματική δυσκολία δεν είναι να χάσουν βάρος, αλλά να το διατηρήσουν. Ο λόγος είναι η λεγόμενη «μεταβολική προσαρμογή». Όταν χάνουμε βάρος, το σώμα τείνει να επιστρέψει στο προηγούμενο βάρος του. Ο εγκέφαλος αυξάνει την παραγωγή γκρελίνης, της ορμόνης της πείνας, και μειώνει τη λεπτίνη, που σηματοδοτεί κορεσμό και επάρκεια ενέργειας.
Το αποτέλεσμα: μετά την απώλεια βάρους, πεινάμε περισσότερο, χορταίνουμε λιγότερο και καίμε λιγότερες θερμίδες από όσες θα περιμέναμε. Το σώμα αντιλαμβάνεται την απώλεια ως απειλή και ενεργοποιεί μηχανισμούς εξοικονόμησης ενέργειας. Με λιγότερο βάρος να συντηρήσει, κάνει λιγότερη «δουλειά», αλλά γίνεται και πιο αποδοτικό, καίγοντας λιγότερες θερμίδες από τις προβλεπόμενες και ωθώντας το βάρος προς τα πάνω.
Προσθέστε σε αυτό ένα περιβάλλον γεμάτο υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, μεγάλες μερίδες, άγχος και ελάχιστο χρόνο για κίνηση, και γίνεται σαφές γιατί το βάρος συχνά επιστρέφει, παρά τις μεγάλες προσπάθειες.
Τι έδειξαν οι κλινικές μελέτες για τα GLP-1
Οι κλινικές δοκιμές των GLP-1 ακολουθούν τα ίδια μοτίβα. Η μελέτη STEP 1 το 2021, με περισσότερους από 1.900 ενήλικες, έθεσε τις βάσεις για τη χρήση τους ως θεραπεία απώλειας βάρους.
Ωστόσο, η μελέτη STEP 4 την ίδια χρονιά έδειξε ότι μέσα σε 48 εβδομάδες από τη διακοπή της σεμαγλουτίδης, οι συμμετέχοντες ανέκτησαν περίπου τα δύο τρίτα του βάρους που είχαν χάσει. Αντίθετα, όσοι συνέχισαν τη θεραπεία συνέχισαν να χάνουν βάρος. Αυτό δεν έχει να κάνει με έλλειψη πειθαρχίας. Είναι η βιολογία που προσπαθεί να επιστρέψει στο «παλιό» σημείο ισορροπίας.
Τι γίνεται μετά την επίτευξη του στόχου
Παρότι η παχυσαρκία αναγνωρίζεται πλέον ως χρόνια νόσος, οι κλινικές οδηγίες δεν έχουν προσαρμοστεί πλήρως στη νέα γενιά αυτών των φαρμάκων.
Για τους περισσότερους ασθενείς, η πιο αποτελεσματική στρατηγική μακροπρόθεσμα, μετά την επίτευξη του επιθυμητού βάρους, είναι η συνέχιση της θεραπείας με GLP-1 στη χαμηλότερη δόση που εξακολουθεί να ρυθμίζει την όρεξη και να σταθεροποιεί το βάρος.
Μια άλλη επιλογή είναι η σταδιακή διακοπή μέσα σε τρεις έως έξι μήνες, με παράλληλη ενίσχυση των συνηθειών που στηρίζουν τη συνολική υγεία και τη διατήρηση του βάρους.
Όταν το βάρος «κολλάει»
Η οριζοντιοποίηση της καμπύλης στην απώλεια βάρους, δηλαδή η σταθεροποίηση σε ένα επίπεδο χωρίς περαιτέρω μείωση κιλών, είναι φυσιολογική, ακόμη και με θεραπεία GLP-1.
Στις μελέτες, η απώλεια βάρους ακολουθεί μια προβλέψιμη καμπύλη: γρήγορη στην αρχή, ειδικά με την έναρξη και την αύξηση της δόσης, έπειτα πιο αργή, και τελικά σταθεροποίηση. Δεν είναι αποτυχία. Είναι ένδειξη ότι το σώμα προσαρμόστηκε σε χαμηλότερο βάρος κα χρειάζεται νέα προσέγγιση.
Αν αντιμετωπίζετε αυτό το φαινόμενο, αξίζει να συζητήσετε με τον γιατρό σας πιθανή προσαρμογή δόσης, αλλαγή φαρμάκου ή προσθήκη άλλης αγωγής. Αν δεν είναι δυνατή η αύξηση της δόσης λόγω παρενεργειών, εξετάζονται όλες οι εναλλακτικές, μαζί με βελτιστοποίηση της διατροφής, της άσκησης και του ύπνου.
Διατροφή, άσκηση και υγεία των οστών
Για να προληφθεί η επαναπρόσληψη βάρους, με τα GLP-1, ο στόχος μετατοπίζεται από τον περιορισμό θερμίδων στην ποιότητα θερμίδων. Πρέπει να δίνεται έμφαση σε λαχανικά, άπαχες πρωτεΐνες και δημητριακά ολικής άλεσης. Επίσης πρέπει να εξασφαλίζεται η επαρκής πρόσληψη νερού, καθώς τα φάρμακα μειώνουν όχι μόνο την πείνα αλλά συχνά και το αίσθημα δίψας. Τέλος είναι σημαντικό να αποφεύγονται «κρυφές» θερμίδες από σνακ, ζαχαρούχα ροφήματα και αλκοόλ.
Στην άσκηση, μπορεί να προστεθεί προπόνηση αντίστασης ή να αυξηθεί η ένταση. Κάθε απώλεια βάρους, ανεξαρτήτως μεθόδου, συνοδεύεται όχι μόνο από απώλεια λίπους αλλά και από κάποια απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας. Στις μελέτες των GLP-1, η απώλεια λίπους υπερτερεί σημαντικά. Παρ’ όλα αυτά, κάθε μείωση άλιπης μάζας έχει σημασία, γιατί επηρεάζει τη λειτουργικότητα, τον κίνδυνο καταγμάτων και τη μακροχρόνια μεταβολική υγεία.
Η μείωση του σωματικού βάρους μειώνει και το μηχανικό φορτίο στα οστά. Με τον χρόνο, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μικρή μείωση της οστικής πυκνότητας, ιδιαίτερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και άτομα άνω των 65 ετών. Γι’ αυτό είναι σημαντική η προπόνηση δύναμης, η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και η στενή παρακολούθηση όσων έχουν αυξημένο κίνδυνο κατάγματος. Θεραπείες επόμενης γενιάς, που συνδυάζουν GLP-1 με άλλα πεπτίδια, μελετώνται για το αν μπορούν να προστατεύουν καλύτερα τη μυϊκή και οστική μάζα.
Η απώλεια κιλών δεν είναι το τέλος της διαδρομής
Η απώλεια βάρους με GLP-1 αλλάζει τη ζωή. Είναι ένα σημείο καμπής και για πολλούς ανθρώπους είναι η πρώτη φορά που οι προσπάθειές τους αποδίδουν με τρόπο – εντυπωσιακά – μετρήσιμο.
Όμως η απώλεια των κιλών δεν είναι και το τέλος της διαδρομής. Το σώμα έχει τους δικούς του μηχανισμού και η διατήρηση χρειάζεται στρατηγική: σωστή καθοδήγηση, παρακολούθηση, προσαρμογές στη θεραπεία όταν χρειάζεται και εστίαση σε διατροφή, άσκηση, ύπνο. Χωρίς εξαντλητικά ή περιοριστικά διατροφικά προγράμματα, απλώς θρεπτικές και υγιεινές επιλογές.
Εξάλλου το ζητούμενο δεν είναι ένας αριθμός στη ζυγαριά, αλλά η μυϊκή και οστική υγεία, η μεταβολική ισορροπία και εν γένει η καλή λειτουργία του οργανισμού και η ποιότητα ζωής. Τα GLP-1 είναι ένα ισχυρό «όπλο» στον πόλεμο κατά της παχυσαρκίας. Και για την πραγματική νίκη πρέπει να το αξιοποιήσετε κατάλληλα, πετυχαίνοντας μακροχρόνια και βιώσιμη υγεία.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
