Οι δύο ασθένειες είναι πολύπλοκες και έχουν αλληλοκαλυπτόμενα συμπτώματα. Τι πρέπει να ξέρουμε.
Την τελευταία του πνοή σε ηλικία 86 ετών άφησε ο θρυλικός άγγλος ηθοποιός σερ Πάτρικ Στιούαρτ, πρωταγωνιστής του Star Trek και των X-Men. Όπως ανακοινώθηκε στην επίσημη σελίδα του στο Instagram, κατέληξε μετά από «σύντομο και οδυνηρό ταξίδι με τη νόσο Αλτσχάιμερ και την άνοια με σωμάτια Lewy».
Οι παθήσεις αυτές είναι προοδευτικά εξελισσόμενες νευροεκφυλιστικές νόσοι. Και οι δύο πλήττουν τις νοητικές και σωματικές λειτουργίες, ενώ συχνά συγχέεται η άνοια με σωμάτια Lewy με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Ωστόσο είναι δύο διαφορετικές παθήσεις, με διαφορετικές υποκείμενες αιτίες και βασικές εκδηλώσεις. Διαφέρουν επίσης ως προς την εξέλιξή τους και το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο σε κυτταρικό επίπεδο. Μπορεί, δε, να εκδηλωθούν ταυτοχρόνως σε έναν ασθενή.
Διαφορετικές αιτίες…
Η άνοια με σωμάτια Lewy είναι η δεύτερη συχνότερη μορφή άνοιας, μετά τη νόσο Αλτσχάιμερ. Σχετίζεται με την παθολογική συσσώρευση στον εγκέφαλο μιας πρωτεΐνης, που λέγεται α-συνουκλεΐνη. Οι συσσωρεύσεις της ονομάζονται σωμάτια Lewy και επηρεάζουν τις χημικές ουσίες του εγκεφάλου.
Η συνέπεια είναι να εκδηλώνουν οι πάσχοντες προβλήματα σκέψης, κίνησης, συμπεριφοράς, ψυχικής διάθεσης κ.λπ.
Αντίστοιχα, η νόσος Αλτσχάιμερ σχετίζεται με τις παθολογικές συσσωρεύσεις δύο άλλων πρωτεϊνών:
- Της tau (ταυ ή τ)
- Του β-αμυλοειδούς
…και συμπτώματα
Το πρώτο σύμπτωμα που αντιλαμβάνονται οι ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ και οι οικείοι τους συνήθως είναι η διαταραχή της μνήμης. Αυτή είναι σπάνια στα αρχικά στάδια της άνοιας με σωμάτια Lewy.
Επιπλέον, οι πάσχοντες από άνοια με σωμάτια Lewy από τα πρώτα χρόνια της ασθένειάς τους έχουν έντονες παραισθήσεις, κατά τις οποίες βλέπουν πολύ «ζωντανές» εικόνες.
Μπορεί π.χ. να περιγράφουν ήρεμα μια ομάδα παιδιών που βλέπουν στη γωνία ή ένα πρόσωπο που κάθεται σε μια άδεια καρέκλα. Μάλιστα αυτές οι παραισθήσεις συμβαίνουν επαναλαμβανόμενα, συχνά με τους ίδιους χαρακτήρες ή θέματα.
Οι παραισθήσεις είναι σπάνιες στη νόσο Αλτσχάιμερ. Όταν, δε, εμφανίζονται συνήθως είναι στα τελικά στάδιά της, μετά από πολλά χρόνια έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών.
Ένα άλλο πολύ χαρακτηριστικό γνώρισμα των ασθενών με σωμάτια Lewy είναι ότι η κατάστασή τους παρουσιάζει σημαντική διακύμανση στη διάρκεια της ημέρας.
Μπορεί π.χ. να λειτουργούν εντελώς φυσιολογικά το πρωί, το μεσημέρι να μην μπορούν να συγκεντρώσουν το μυαλό τους και μετά από δύο ώρες να είναι πάλι ο εαυτός τους. Ή μπορεί το ένα λεπτό να συζητούν φυσιολογικά και αμέσως μετά να δυσκολεύονται να αντιληφθούν τι τους λέτε.
Οι πάσχοντες από νόσο Αλτσχάιμερ έχουν καλές και κακές ημέρες, αλλά σπανίως παρουσιάζουν τόσο έντονες διαφορές από ώρα σε ώρα ή εντός της ίδιας ημέρας.
Διαφορές υπάρχουν και σε άλλα συμπτώματα, όπως ενδεικτικά:
- Στα κινητικά (στη νόσο Αλτσχάιμερ εκδηλώνονται σε πιο προχωρημένα στάδια, στην άνοια με σωμάτια Lewy εμφανίζονται νωρίς και θυμίζουν αυτά της νόσου Πάρκινσον)
- Στις διαταραχές ύπνου (στη νόσο Αλτσχάιμερ είναι συχνότερα τα προβλήματα αϋπνίας, ενώ οι ασθενείς με σωμάτια Lewy έχουν πολύ ζωντανά όνειρα και κινούνται και φωνάζουν όταν κοιμούνται)
Μορφή μικτής άνοιας
Όταν κάποιος διαγνωστεί ταυτοχρόνως με νόσο Αλτσχάιμερ και άνοια με σωμάτια Lewy, πάσχει από μία μορφή μικτής άνοιας.
Κατ’ αυτήν, στον εγκέφαλο των πασχόντων παρατηρούνται παθολογικές συσσωρεύσεις των πρωτεϊνών και από τις δύο ασθένειες.
Σε τέτοιες περιπτώσεις οι ασθενείς μπορεί να εκδηλώνουν ποικίλα συμπτώματα, αναλόγως με:
- Το είδος των εγκεφαλικών αλλοιώσεων που φέρουν
- Τα τμήματα του εγκεφάλου που έχουν επηρεασθεί
Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι παρόμοια ή εντελώς διαφορετικά από τα κλασικά της νόσου Αλτσχάιμερ ή της άνοιας με σωμάτια Lewy. Σε άλλες όμως μπορεί να δείχνουν ότι ο ασθενής έχει δύο μορφές άνοιας.
Προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία για καμία από τις δύο μορφές άνοιας. Υπάρχουν όμως μερικά φάρμακα που μπορεί να βοηθήσουν τους ασθενείς να διαχειριστούν κάποια από τα συμπτώματά τους.
Πάντως η άνοια με σωμάτια Lewy έχει συχνά φτωχή πρόγνωση, με τους πάσχοντες να ζουν συνήθως πέντε έως οκτώ χρόνια, κατά μέσον όρο.
Photo by Jack Taylor/Getty Images
