Πότε η προσπάθεια να τρώμε υγιεινά παύει να αποτελεί φροντίδα του εαυτού μας και αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητα, τις σχέσεις και την ψυχική μας υγεία;
Η επιλογή θρεπτικών τροφών είναι αναμφίβολα σημαντική για την υγεία. Ωστόσο, όταν η επιθυμία για απόλυτα υγιεινή διατροφή μετατρέπεται σε εμμονή, μπορεί να οδηγήσει σε ορθορεξία, μια μορφή – όχι και τόσο συχνής – διατροφικής διαταραχής. Αφορά το 1-2% του γενικού πληθυσμού και μπορεί να επηρεάσει εξίσου άνδρες και γυναίκες.
Ο όρος προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «ορθός» και «όρεξη» και περι- την υπερβολική ενασχόληση με την ποιότητα και την καθαρότητα των τροφίμων. Σε αντίθεση με την ψυχογενή ανορεξία, όπου συχνά κυριαρχεί η ανησυχία για το βάρος και την εικόνα του σώματος, στην ορθορεξία το επίκεντρο είναι το αν μια τροφή θεωρείται αρκετά υγιεινή.
Το άτομο με αυτή τη διατροφική διαταραχή μπορεί να αποκλείει ολοένα περισσότερες τροφές από τη διατροφή του, να ακολουθεί αυστηρούς κανόνες και να αισθάνεται ότι πρέπει να τρώει «τέλεια» για να προστατεύσει την υγεία του.
Η ορθορεξία δεν αναγνωρίζεται ως αυτοτελής διάγνωση στο επίσημο διαγνωστικό εγχειρίδιο των ψυχικών διαταραχών (DSM-5-TR), ωστόσο οι συμπεριφορές που συνδέονται μαζί της μπορούν να προκαλέσουν σημαντική δυσφορία.
Ορθορεξία: Ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια;
Χαρακτηριστικά σημάδια της ορθορεξίας είναι:
- Άκαμπτοι διατροφικοί κανόνες: ο αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων χωρίς ιατρική ανάγκη, όπως π.χ. κάθε τροφή που περιέχει ζάχαρη.
- Υπερβολική ενασχόληση: ατελείωτος έλεγχος ετικετών, σχολαστικός προγραμματισμός γευμάτων και πολλές ώρες αναζήτησης των «ιδανικών» τροφίμων.
- Άγχος γύρω από το φαγητό: έντονη δυσφορία, ιδιαίτερα σε εστιατόριο, σε φιλικό σπίτι ή σε μια κοινωνική εκδήλωση.
- Κοινωνική απομόνωση: αποφυγή εξόδων και επικριτική στάση απέναντι σε ανθρώπους που δεν ακολουθούν τους ίδιους διατροφικούς κανόνες.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι απλώς η προτίμηση σε συγκεκριμένες τροφές, αλλά το κατά πόσο αυτή η επιλογή προκαλεί άγχος, ενοχές και δυσκολίες στην καθημερινότητα.
Ορθορεξία: Τρόποι αντιμετώπισης
Η υποστήριξη από ειδικό μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση μιας πιο ισορροπημένης σχέσης με το φαγητό. Ένας διαιτολόγος με εμπειρία στις διατροφικές διαταραχές μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός επαρκούς και ευέλικτου διατροφικού πλάνου, ενώ ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του άγχους και των άκαμπτων σκέψεων.
Στόχος δεν είναι να εγκαταλείψουμε την υγιεινή διατροφή, αλλά να μην αφήσουμε τη διατροφή να ελέγχει τη ζωή μας. Η πραγματική ευεξία περιλαμβάνει ισορροπία, απόλαυση, κοινωνική σύνδεση και τη δυνατότητα να τρώμε χωρίς φόβο ή ενοχές.
Φωτογραφία iStock
