Υπάρχει μια στιγμή στη ζωή ενός ανθρώπου κατά την οποία η ανάγκη να ακούσει «θα γίνεις καλά» μπορεί να γίνει ισχυρότερη από οτιδήποτε άλλο. Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, αλλά και το πλήθος υποθέσεων που έχουν βγει στο φως της δημοσιότητας στην πορεία, άνοιξαν αυτή ακριβώς τη συζήτηση και έδειξαν πόσο έντονη και μοιραία για τη ζωή είναι αυτή η ανάγκη.
Κι εκεί ακριβώς γεννιέται ένα δύσκολο ερώτημα: ποιον εμπιστεύεσαι όταν φοβάσαι για τη ζωή σου;
Στο νέο vidcast Υγείας του Newsbeast «Από το Α ως το Ω3», ο παθολόγος-ογκολόγος Αλέξανδρος Αρδαβάνης, Διευθυντής και Επιστημονικά Υπεύθυνος του Α΄ Παθολογικού-Ογκολογικού Τμήματος του «Αγίου Σάββα», μιλά χωρίς εύκολους αφορισμούς για την εμπιστοσύνη στον γιατρό, το δικαίωμα στην αμφισβήτηση και τη δεύτερη γνώμη, τις λεγόμενες εναλλακτικές θεραπείες, τους ψευδοθεραπευτές αλλά και τις ευθύνες της ίδιας της σύγχρονης Ιατρικής. Και προχωρά σε μια σοβαρή αποκάλυψη.
«Τους αποθαρρύνει από τη χημειοθεραπεία»
Ο Δρ. Αρδαβάνης περι- περίπτωση ενός προσώπου (γιατρού) το οποίο, όπως καταγγέλλει, αποθαρρύνει ασθενείς με καρκίνο από τη χημειοθεραπεία, υποστηρίζοντας ότι είναι «κακή» και «σκοτώνει», και τους προωθεί φυτικά σκευάσματα. Δεν κατονομάζει το άτομο, αναφέρει όμως ότι είχε διαγραφεί από Ιατρικό Σύλλογο και στη συνέχεια, όπως λέει, «με κάποιους τρόπους επανήλθε».
Εδώ ακριβώς τοποθετεί και την κόκκινη γραμμή του.
Ο κ. Αρδαβάνης δεν απορρίπτει συλλήβδην κάθε συμπληρωματική προσέγγιση. Αντίθετα, δηλώνει ανοιχτός απέναντι σε πρακτικές που μπορεί να προσφέρουν ανακούφιση στον ασθενή, αρκεί να μη διεκδικούν τη θέση μιας τεκμηριωμένης θεραπείας.
Το όριο παραβιάζεται όταν ο ασθενής εγκαταλείπει μια θεραπεία με αποδεδειγμένο όφελος για να ακολουθήσει κάτι μη τεκμηριωμένο. Στον καρκίνο, αυτή η επιλογή μπορεί να σημαίνει ότι χάνεται μια πραγματική πιθανότητα ίασης ή παράτασης της ζωής.
«Θα σε κάνω καλά» – Η μεγάλη δύναμη της βεβαιότητας
Η Ιατρική έχει ένα επικοινωνιακό μειονέκτημα απέναντι στον ψευδοθεραπευτή: δεν μπορεί πάντοτε να προσφέρει βεβαιότητα. Μπορεί να μιλήσει για πιθανότητες, θεραπευτική ανταπόκριση, καλύτερη ποιότητα ζωής ή περισσότερο χρόνο. Μπορεί επίσης να αναγκαστεί να παραδεχθεί ότι δεν γνωρίζει. Ο ψευδοθεραπευτής, αντίθετα, μπορεί να πουλήσει ακριβώς αυτό που λαχταρά περισσότερο ο φοβισμένος άνθρωπος: βεβαιότητα.
Ο Δρ. Αρδαβάνης το συνδέει ευθέως με την απελπισία. Οι ψευδοθεραπευτές, αναφέρει, μπορούν να «επενδύσουν» στην απελπισία που γεννούν τα δυσμενή δεδομένα για την υγεία και τη ζωή ενός ανθρώπου. Και στον καρκίνο το πεδίο γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνο, ακριβώς επειδή ο φόβος είναι μεγαλύτερος.
Ο γιατρός δεν είναι αυθεντία
Από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης είναι ότι ο Δρ. Αρδαβάνης δεν ζητά από τον ασθενή τυφλή υπακοή. Το αντίθετο. Υποστηρίζει ότι ο ασθενής δικαιούται να αμφισβητήσει τη θεραπευτική πρόταση και ότι αυτή η αμφισβήτηση μπορεί να βελτιώσει ακόμη και τον ίδιο τον γιατρό.
«Όπου υπάρχει δράση υπάρχει και λάθος», σημειώνει, απορρίπτοντας ουσιαστικά την εικόνα του γιατρού-αυθεντία. Η εμπιστοσύνη, με άλλα λόγια, δεν σημαίνει λευκή επιταγή.
Η «χαραμάδα της ελπίδας»
Ιδιαίτερα ανθρώπινη είναι η τοποθέτησή του για τον τρόπο με τον οποίο ένας γιατρός οφείλει να μιλά στον ασθενή με σοβαρή νόσο. Η ενημέρωση δεν μπορεί να είναι μια ψυχρή παράθεση δεδομένων. Ο γιατρός πρέπει να δίνει την αναγκαία πληροφορία χωρίς να «συντρίβει τον άνθρωπο», όπως εξηγεί ο ίδιος.
Χρησιμοποιεί μάλιστα μια δυνατή εικόνα: παρομοιάζει τη διαδικασία με θεατρική σκηνή, όπου ο γιατρός λειτουργεί σαν φωτιστής και κάθε φορά φωτίζει εκείνο που ο συγκεκριμένος άνθρωπος είναι σε θέση να ακούσει. Χωρίς να του κρύβει την πραγματικότητα, πρέπει να του αφήνει και «τη χαραμάδα της ελπίδας».
Όλες οι «εναλλακτικές» θεραπείες είναι απάτη;
Εδώ ο Δρ. Αρδαβάνης διαφοροποιείται από μια απόλυτη προσέγγιση. Δεν θεωρεί ότι πρέπει να απορρίπτεται αυτομάτως οτιδήποτε χαρακτηρίζεται «εναλλακτικό». Αναφέρεται, για παράδειγμα, στον βελονισμό ως πρακτική που μπορεί να χρησιμοποιείται συμπληρωματικά, ενώ εμφανίζεται περισσότερο επιφυλακτικός απέναντι στην ομοιοπαθητική.
Η βασική αρχή του είναι διαφορετική: στην Ιατρική οι ισχυρισμοί πρέπει να μπορούν να δοκιμαστούν, να επιβεβαιωθούν ή να διαψευστούν. Και παραδέχεται κάτι εξίσου σημαντικό: ακόμη και η τεκμηριωμένη Ιατρική κάνει λάθη. Θεωρίες και θεραπείες που κάποτε θεωρούνταν σωστές μπορεί με νεότερα δεδομένα να αναθεωρηθούν. Ακριβώς όμως αυτή η δυνατότητα αυτοδιόρθωσης αποτελεί μέρος της δύναμης της επιστημονικής μεθόδου.
«Το παραμύθι της αντιγήρανσης»
Η συζήτηση δεν μένει στον καρκίνο. Ο Δρ. Αρδαβάνης στρέφει το βλέμμα και στη βιομηχανία της αντιγήρανσης και στις υποσχέσεις ότι ο άνθρωπος μπορεί να μη γεράσει ή ακόμη και να «αναστρέψει» τη γήρανση. Γιατί πίσω από πολλές ψευδοθεραπευτικές υποσχέσεις υπάρχει ένα πανίσχυρο προϊόν: η ανθρώπινη ανάγκη. Η ανάγκη να ζήσουμε περισσότερο. Να είμαστε υγιείς. Να παραμείνουμε νέοι και όμορφοι. Και όσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει και η αγορά που χτίζεται γύρω της.
Η Ιατρική πρέπει να κοιτάξει και τον εαυτό της
Ίσως όμως η πιο ενδιαφέρουσα παραδοχή του Δρ. Αρδαβάνη είναι ότι η επιστημονική Ιατρική δεν μπορεί απλώς να κουνά το δάχτυλο στους ψευδοθεραπευτές. Για να είναι πειστική, πρέπει και η ίδια να αποτελεί παράδειγμα.
Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η Ιατρική συνδέεται επίσης σε έναν βαθμό με την εμπορευματοποίηση, ενώ ορισμένες φορές καλλιεργεί και αυτή υψηλές προσδοκίες για όσα μπορεί να πετύχει.
Γι’ αυτό η απάντηση στην καχυποψία δεν μπορεί να είναι ένας νέος δογματισμός. Ο γιατρός πρέπει να αφήνει, όπως υποστηρίζει, «ένα παράθυρο αμφιβολίας και για τη δική μας δουλειά».
Ούτε τυφλή εμπιστοσύνη ούτε τυφλή καχυποψία
Αυτό είναι τελικά και το δύσκολο στοίχημα. Οι ψευδοθεραπευτές δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Υπήρχαν και, όπως εκτιμά ο Δρ. Αρδαβάνης, θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν.
Στον καρκίνο, όμως, το τίμημα μιας λάθος επιλογής μπορεί να είναι τεράστιο. Γι’ αυτό το ζητούμενο δεν είναι να περάσουμε από την εποχή του γιατρού-αυθεντία σε μια εποχή όπου δεν εμπιστευόμαστε κανέναν. Είναι να μάθουμε να εμπιστευόμαστε χωρίς να παραδίδουμε την κρίση μας.
Να ρωτάμε. Να αμφισβητούμε. Να ζητάμε δεύτερη γνώμη. Να απαιτούμε αποδείξεις. Και, κυρίως, να θυμόμαστε ότι για θεραπεία η πιο εντυπωσιακή υπόσχεση δεν είναι κατ’ ανάγκη και η πιο αληθινή.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
