Μπορούν οι καθημερινές διατροφικές επιλογές να επηρεάσουν την ταχύτητα με την οποία γερνά ο οργανισμός; Νέα μεγάλη μελέτη δίνει καταφατική απάντηση, διαπιστώνοντας παράλληλα πως υπάρχουν διαφορετικά πρότυπα υγιεινής διατροφής που συνδέονται με πιο αργή βιολογική γήρανση. Το ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα είναι ότι δεν απαιτείται μία αυστηρή και «τέλεια» δίαιτα. Πολλές διαδρομές μπορούν να οδηγήσουν στο ίδιο όφελος.
Τη μελέτη πραγματοποίησε το Γερμανικό Κέντρο Νευροεκφυλιστικών Παθήσεων (DZNE). Οι ερευνητές εξέτασαν δέκα διατροφικά πρότυπα τα οποία θεωρούνται υγιεινά, μεταξύ των οποίων η μεσογειακή και η σκανδιναβική διατροφή, ένα φυτικό διατροφικό μοντέλο, καθώς και η δίαιτα DASH, η οποία έχει σχεδιαστεί για να συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
Όλα τα διατροφικά πρότυπα συνδέθηκαν με βραδύτερη βιολογική γήρανση, όπως αυτή αποτυπώθηκε μέσα από αλλαγές στο DNA που σχετίζονται με την ηλικία. Τα αποτελέσματα, τα οποία βασίστηκαν σε δεδομένα της μελέτης Rhineland του DZNE και επιβεβαιώθηκαν με στοιχεία από ανεξάρτητη μελέτη, δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η υγιεινή διατροφή φαίνεται να συμβαδίζει με πιο αργή βιολογική γήρανση. Οι επιδράσεις δεν είναι τεράστιες, είναι όμως μετρήσιμες και σημαντικές για την πρόληψη.
Η επιβράδυνση της διαδικασίας γήρανσης μπορεί να περιορίσει τον κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων που συνδέονται με την ηλικία, όπως η άνοια και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Επομένως, η σωστή διατροφή μπορεί να συμβάλει σε μια πιο υγιή γήρανση.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι πιθανότατα δεν υπάρχει μία και μοναδική «σωστή» δίαιτα. Σύμφωνα με τα δεδομένα, διαφορετικά διατροφικά πρότυπα σχετίζονται με βραδύτερη γήρανση, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό. Πρόκειται για ένα εύρημα που αξιολογείται από τους ειδικούς ως εξαιρετικά ενδιαφέρον, καθώς επιτρέπει την προσαρμογή της υγιεινής διατροφής στις προσωπικές και πολιτισμικές προτιμήσεις, στις οικονομικές δυνατότητες και στις γευστικές επιλογές κάθε ανθρώπου.
Πώς μετρήθηκε η γήρανση σε μοριακό επίπεδο
Για την ανάλυσή τους, οι επιστήμονες αξιολόγησαν δείγματα αίματος και τις διατροφικές συνήθειες περίπου 7.500 γυναικών και ανδρών. Συγκεκριμένα, μελετήθηκαν 6.470 συμμετέχοντες της μελέτης Rhineland του DZNE στη Βόννη, όπου καταγράφηκαν αρχικά τα ευρήματα, καθώς και 1.034 συμμετέχοντες στη μελέτη EPIC-Potsdam του Γερμανικού Ινστιτούτου Ανθρώπινης Διατροφής Potsdam-Rehbrücke, μέσω της οποίας επιβεβαιώθηκαν ανεξάρτητα τα βασικά αποτελέσματα.
Από τα δείγματα αίματος, η ερευνητική ομάδα προσδιόρισε χημικές τροποποιήσεις στο DNA, γνωστές ως «πρότυπα μεθυλίωσης του DNA». Οι τροποποιήσεις αυτές επηρεάζουν τη δραστηριότητα των γονιδίων και, κατ’ επέκταση, τους βιολογικούς μηχανισμούς. Επειδή οι συγκεκριμένοι μοριακοί δείκτες μεταβάλλονται με συστηματικό τρόπο κατά τη διάρκεια της ζωής, θεωρούνται ενδείξεις της βιολογικής γήρανσης.
Οι επιστήμονες εφάρμοσαν τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις, τα λεγόμενα «επιγενετικά ρολόγια», προκειμένου να υπολογίσουν τη βιολογική ηλικία με βάση τη μεθυλίωση του DNA. Αξιοποιώντας τεχνολογία αιχμής, μπόρεσαν να εξετάσουν περίπου 850.000 σημεία του DNA – σχεδόν τα διπλάσια από όσα καλύπτονται στις περισσότερες προηγούμενες μελέτες.
Δεν υπάρχει μία υγιεινή διατροφή για όλους
Οι ερευνητές συνέκριναν επίσης τις διατροφικές συνήθειες κάθε συμμετέχοντα με τις συστάσεις των δέκα διατροφικών προτύπων που εξετάστηκαν. Ο βαθμός τήρησης κάθε δίαιτας υπολογίστηκε και αξιολογήθηκε μέσω ενός συστήματος βαθμολόγησης, ανάλογα με το πόσο πιστά ακολουθούσε κάθε άτομο το συγκεκριμένο πρότυπο.
Έτσι, ο ίδιος άνθρωπος μπορούσε να συγκεντρώνει υψηλή βαθμολογία με βάση ένα διατροφικό μοντέλο και χαμηλή με βάση ένα άλλο. Τα δεδομένα έδειξαν, μάλιστα, ότι σχεδόν κανείς δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως άνθρωπος που τρέφεται υγιεινά σύμφωνα με όλα τα πρότυπα ταυτόχρονα.
Παρά τις διαφορές, η υψηλότερη ποιότητα διατροφής συνδέθηκε συνολικά με βραδύτερη βιολογική γήρανση. Η συσχέτιση αυτή ίσχυε και για τις δέκα δίαιτες που εξετάστηκαν.
Αν και καταγράφηκαν μετρήσιμες διαφορές μεταξύ των διατροφικών προτύπων, αυτές ήταν σχετικά μικρές σε απόλυτους αριθμούς. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μεγαλύτερη σημασία έχει η συνολική εικόνα: όταν ο στόχος είναι η επιβράδυνση της γήρανσης, δεν υπάρχει μόνο μία υγιεινή δίαιτα, αλλά ένα ολόκληρο φάσμα διατροφικών επιλογών με θετική επίδραση.
Το απροσδόκητο εύρημα για τους καπνιστές
Ένα αποτέλεσμα της μελέτης ξεχώρισε ιδιαίτερα: η σχέση ανάμεσα στην ποιότητα της διατροφής και στη βραδύτερη βιολογική γήρανση ήταν εντονότερη στους καπνιστές, παρόλο που αυτοί δεν τρέφονταν πιο υγιεινά από τους μη καπνιστές.
Η βιολογική εξήγηση πίσω από αυτό το εύρημα παραμένει άγνωστη. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι μια πιθανή ερμηνεία είναι ότι οι καπνιστές έχουν μεγαλύτερο περιθώριο να αποκομίσουν οφέλη από την υγιεινή διατροφή, ακριβώς επειδή οι αρνητικές επιδράσεις του καπνίσματος στον οργανισμό είναι τεράστιες.
Οι κοινοί βιολογικοί μηχανισμοί
Παρότι κάθε διατροφικό πρότυπο συνδέθηκε με το δικό του ξεχωριστό σύνολο σημείων μεθυλίωσης του DNA, οι βιολογικοί μηχανισμοί που εμπλέκονταν παρουσίαζαν σημαντική αλληλοεπικάλυψη.
Περισσότερο από το 70% των βιολογικών οδών που επηρεάζονταν ήταν κοινές σε όλες τις δίαιτες. Οι οδοί αυτές σχετίζονται με τη δομή των κυττάρων, την κυτταρική σηματοδότηση και τον μεταβολισμό – διαδικασίες που βρίσκονται στον πυρήνα τόσο της γήρανσης όσο και των χρόνιων παθήσεων.
Το εύρημα αυτό εξηγεί γιατί όλα τα διατροφικά πρότυπα που εξετάστηκαν συνδέθηκαν με επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης.
Παράλληλα, ορισμένες βιολογικές οδοί ήταν χαρακτηριστικές συγκεκριμένων διατροφικών μοντέλων και αντανακλούσαν τους βασικούς στόχους τους. Οι μηχανισμοί που σχετίζονται με την καρδιά εμφανίστηκαν αποκλειστικά στη δίαιτα DASH, ενώ οι οδοί που αφορούν τη γνωστική λειτουργία και τη μνήμη ήταν χαρακτηριστικές της δίαιτας MIND, η οποία έχει στόχο την υποστήριξη της υγείας του εγκεφάλου.
Το πιο πρακτικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι δεν απαιτείται μια «τέλεια» δίαιτα. Ταυτόχρονα, οι βιολογικοί μηχανισμοί που συνδέονται με κάθε διατροφικό πρότυπο ανοίγουν τον δρόμο για μελλοντικές έρευνες πάνω σε πιο στοχευμένες διατροφικές παρεμβάσεις. Αυτές θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαμόρφωση εξατομικευμένων συστάσεων για την προστασία της υγείας.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
