Η αντιμετώπιση της αιμορραγίας είναι μόνο το πρώτο βήμα. Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο μετά τη ρήξη και ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο
Η ρήξη ενός ανευρύσματος στον εγκέφαλο αποτελεί μία από τις πιο επείγουσες και επικίνδυνες νευροχειρουργικές καταστάσεις. Απαιτεί άμεση μεταφορά του ασθενούς σε εξειδικευμένο κέντρο και ταχύτατη ιατρική παρέμβαση.
Η ύπαρξη ενός ανευρύσματος, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι αυτό θα υποστεί οπωσδήποτε ρήξη.
«Παρότι η λέξη “ανεύρυσμα” προκαλεί δέος, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η ύπαρξή του από μόνη της αποτελεί μια μορφή αγγειακής νόσου που είναι πολύ πιο συχνή από όσο φαντάζεται κανείς και δεν οδηγεί πάντα σε ρήξη», επισημαίνει ο Παντελής Σταυρινού, Διευθυντής Νευροχειρουργός στο Metropolitan Hospital και Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κολωνίας, Γερμανία.
Τι συμβαίνει όταν «σπάσει» ένα ανεύρυσμα
Σε αντίθεση με το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, στο οποίο διακόπτεται η ροή του αίματος προς ένα τμήμα του εγκεφάλου, η ρήξη ανευρύσματος προκαλεί αιμορραγία.
Το τοίχωμα ενός αγγείου υποχωρεί και αίμα διαχέεται στον χώρο γύρω από τον εγκέφαλο. Το ανεύρυσμα πρέπει τότε να αντιμετωπιστεί άμεσα, συνήθως με εμβολισμό ή χειρουργική επέμβαση.
Όμως, όπως εξηγεί ο κ. Σταυρινού, ο κίνδυνος δεν τελειώνει όταν «ασφαλιστεί» το ανεύρυσμα.
Η παρουσία αίματος γύρω από τον εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσει τις επόμενες ημέρες αγγειόσπασμο. Τα αιμοφόρα αγγεία στενεύουν, μειώνεται η ροή του αίματος και τμήματα του εγκεφάλου κινδυνεύουν πλέον να μην αιματώνονται επαρκώς, με αποτέλεσμα να μπορεί να προκληθεί ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Το κρίσιμο αυτό φαινόμενο:
- αρχίζει συνήθως μετά το πρώτο 48ωρο,
- κορυφώνεται περίπου την 5η έως την 7η ημέρα,
- υποχωρεί σταδιακά και, μετά τις δύο εβδομάδες, ο κίνδυνος σοβαρού αγγειόσπασμου μειώνεται σημαντικά.
Γι’ αυτό η στενή παρακολούθηση δεν σταματά μετά την αρχική επέμβαση. Ο ασθενής χρειάζεται εξειδικευμένη νευροχειρουργική και εντατική φροντίδα μέχρι να περάσει η κρίσιμη περίοδος.
Τι πιθανότητες έχει ο ασθενής να αναρρώσει
Η ρήξη ανευρύσματος παραμένει μία ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση, με τη συνολική θνησιμότητα να φτάνει, σύμφωνα με τον ειδικό, περίπου το 50%.
Στους ασθενείς που επιβιώνουν, η πορεία δεν είναι ίδια για όλους:
περίπου το ένα τρίτο μπορεί να επιτύχει πλήρη αποκατάσταση και να επιστρέψει στους προηγούμενους ρυθμούς ζωής,
ένα δεύτερο τρίτο μπορεί να έχει πολύ καλή πορεία, αλλά να εμφανίζει ορισμένες γνωσιακές δυσκολίες, όπως προβλήματα μνήμης ή συγκέντρωσης,
το υπόλοιπο ένα τρίτο μπορεί να παραμείνει με σοβαρές νευρολογικές βλάβες.
«Η έγκαιρη διάγνωση, η άμεση μεταφορά σε εξειδικευμένο κέντρο και η σωστή νευροχειρουργική και εντατική παρακολούθηση παίζουν καθοριστικό ρόλο στην τελική έκβαση», τονίζει ο κ. Σταυρινού.
Ποιοι πρέπει να ελέγχονται προληπτικά
Ο προληπτικός έλεγχος για ανεύρυσμα δεν συστήνεται σε όλους. Σύμφωνα με τον κ. Σταυρινού, έχει ιδιαίτερη σημασία κυρίως για ανθρώπους που έχουν δύο συγγενείς πρώτου βαθμού με ιστορικό ανευρύσματος, καθώς σε αυτή την ομάδα ο κίνδυνος είναι σημαντικά αυξημένος.
Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου που δεν μπορούν να αλλάξουν, όπως η ηλικία, το φύλο και ορισμένα χαρακτηριστικά του ίδιου του ανευρύσματος. Υπάρχουν όμως και δύο σημαντικοί παράγοντες στους οποίους μπορεί να υπάρξει παρέμβαση: η αρτηριακή πίεση και το κάπνισμα.
Και οι δύο έχουν επιβεβαιωθεί από πολλαπλές μελέτες ως σημαντικοί τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου.
Όσον αφορά το άγχος, δεν υπάρχει άμεση επιστημονική συσχέτιση με τη ρήξη ανευρύσματος. Μπορεί όμως να επηρεάσει έμμεσα την υγεία των αγγείων, καθώς συνδέεται με αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Η ταχύτητα μπορεί να καθορίσει την έκβαση
Η αντιμετώπιση μιας ρήξης ανευρύσματος δεν περιορίζεται, επομένως, στην αρχική αιμορραγία. Πρόκειται για μια πορεία που ξεκινά από την επείγουσα αντιμετώπιση της ρήξης και συνεχίζεται με στενή παρακολούθηση για πιθανές επιπλοκές.
«Η ρήξη ανευρύσματος είναι μια σκληρή δοκιμασία που απαιτεί ψυχραιμία, ταχύτητα και εξειδικευμένη φροντίδα», καταλήγει ο κ. Σταυρινού.
Η γρήγορη αναγνώριση του περιστατικού, η άμεση μεταφορά σε εξειδικευμένο κέντρο και ο συντονισμός νευροχειρουργών, εντατικολόγων και εξειδικευμένου νοσηλευτικού προσωπικού είναι καθοριστικά για να περάσει ο ασθενής από την κρίσιμη φάση στην ανάρρωση και την αποκατάσταση.
Φωτογραφία: istock
