Η Βασίλισσα Ελισάβετ, η οποία πέθανε πριν από 4 χρόνια, (8 Σεπτεμβρίου 2022) δεν πέρασε τις τελευταίες ώρες της ζωής της μέσα στο χάος που θα μπορούσε να περιμένει κανείς από το τέλος μιας βασιλείας 70 ετών.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες του Μπαλμόραλ, η εικόνα που αποκαλύφθηκε αργότερα ήταν πολύ πιο ήσυχη: ένα προσωπικό ημερολόγιο που συνέχιζε να γράφεται, ένας ιδιωτικός γραμματέας που κρατούσε σημειώσεις, η πριγκίπισσα Άννα δίπλα στη μητέρα της και ένας Κάρολος που πληροφορήθηκε ότι η μητέρα του είχε πεθάνει ενώ βρισκόταν πίσω από το τιμόνι.
Για ώρες, ο κόσμος γνώριζε μόνο ότι οι γιατροί ανησυχούσαν για την υγεία της. Η πραγματική εικόνα στο Μπαλμόραλ έγινε γνωστή σταδιακά, μέσα από το ημερολόγιο της ίδιας της Ελισάβετ, τα επίσημα αρχεία, τις μαρτυρίες ανθρώπων που βρίσκονταν εκεί και τις μεταγενέστερες έρευνες βασιλικών βιογράφων. Και ορισμένες από αυτές τις λεπτομέρειες αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε την τελευταία ημέρα της μονάρχη με την οποία οι βρετανοί συνδέθηκαν βαθιά.
Το τελευταίο ημερολόγιο της Ελισάβετ γράφτηκε μόλις δύο ημέρες πριν από τον θάνατό της
Ίσως η πιο χαρακτηριστική αποκάλυψη ήρθε αρκετό καιρό μετά τον θάνατό της. Η Βασίλισσα Ελισάβετ συνέχισε να κρατά το προσωπικό της ημερολόγιο μέχρι τις τελευταίες ημέρες της ζωής της. Η τελευταία γνωστή καταχώριση γράφτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2022, δύο ημέρες πριν από τον θάνατό της.
Και το εντυπωσιακό δεν είναι μόνο το πόσο κοντά στον θάνατό της συνέχιζε να -. Είναι και το περιεχόμενο. Η καταχώριση ήταν απολύτως πρακτική και υπηρεσιακή. Η Ελισάβετ σημείωσε ότι ο ιδιωτικός γραμματέας της, Sir Edward Young, είχε επισκεφθεί το Μπαλμόραλ και ότι είχαν συζητήσει τις διαδικασίες για την ορκωμοσία των νέων μελών του Privy Council, μετά την αλλαγή κυβέρνησης.
Δεν υπάρχει κάποια δραματική αναφορά στην υγεία της, ούτε κάποια ένδειξη ότι έγραφε γνωρίζοντας πως βρισκόταν στις τελευταίες ημέρες της. Αντίθετα, η τελευταία της καταχώριση μοιάζει με μια ακόμη εργάσιμη ημέρα.
Και αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της. Η γυναίκα που είχε περάσει επτά δεκαετίες στον θρόνο συνέχιζε να κατα- τι είχε κάνει, όχι να περι- τι ένιωθε.
Δύο ημέρες νωρίτερα υποδεχόταν τη νέα πρωθυπουργό
Στις 6 Σεπτεμβρίου, η Ελισάβετ υποδέχθηκε στο Μπαλμόραλ τη Λιζ Τρας. Ήταν η τελευταία δημόσια εμφάνιση της μονάρχη και ταυτόχρονα μία από τις πιο σημαντικές συνταγματικές πράξεις των τελευταίων ημερών της. Η Ελισάβετ ζήτησε από την Τρας να σχηματίσει κυβέρνηση μετά την παραίτηση του Μπόρις Τζόνσον.
Η εικόνα της εκείνης της ημέρας έχει αποκτήσει εκ των υστέρων μια διαφορετική βαρύτητα: η Ελισάβετ, εμφανώς καταβεβλημένη αλλά όρθια, με μπαστούνι και την χαρακτηριστική της τσάντα, εκτελούσε ένα από τα καθήκοντα που είχε αναλάβει αμέτρητες φορές κατά τη διάρκεια της βασιλείας της. Μόνο που αυτή θα ήταν η τελευταία φορά. Δύο ημέρες αργότερα θα πέθαινε στο ίδιο σπίτι.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε πιο γρήγορα από όσο περίμεναν
Οι μεταγενέστερες αποκαλύψεις για εκείνη την ημέρα παρουσιάζουν ένα ενδιαφέρον στοιχείο: η σοβαρότητα της κατάστασης δεν φαίνεται να είχε μεταφραστεί από την αρχή σε βεβαιότητα ότι η Ελισάβετ θα πέθαινε μέσα στις επόμενες ώρες.
Ο προσωπικός γιατρός της, Dr Douglas Glass, βρισκόταν στο Μπαλμόραλ και παρακολουθούσε την κατάσταση. Σύμφωνα με τις μεταγενέστερες περιγραφές που δημοσιεύθηκαν από τον Robert Hardman, άνθρωποι του περιβάλλοντος της βασίλισσας θεωρούσαν ότι μπορεί να είχε ακόμη μία ή δύο ημέρες και όχι μόλις λίγες ώρες. Η επιδείνωση, όμως, ήταν ταχύτερη από αυτή που περίμεναν.
Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την κινητοποίηση που ακολούθησε. Η πριγκίπισσα Άννα βρισκόταν ήδη στο Μπαλμόραλ. Ο Κάρολος έσπευσε κοντά στη μητέρα του, ενώ η Καμίλα βρισκόταν επίσης στη Σκωτία. Η Άννα, τελικά, θα ήταν το μόνο παιδί της Ελισάβετ που θα παρέμενε μαζί της σε όλο το τελευταίο 24ωρο.
Η Άννα έζησε τις τελευταίες 24 ώρες δίπλα στη μητέρα της
Μετά τον θάνατο της Ελισάβετ, η πριγκίπισσα Άννα έγραψε μια φράση που αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος όταν διαβάζεται σήμερα.
«Ήμουν τυχερή που μοιράστηκα τις τελευταίες 24 ώρες της ζωής της αγαπημένης μου μητέρας», ανέφερε η βασιλική πριγκίπισσα.
Η Άννα βρισκόταν στη Σκωτία για τις δικές της υποχρεώσεις και είχε παραμείνει στην περιοχή. Εκ των υστέρων, η συγκυρία αποδείχθηκε καθοριστική. Ήταν εκεί όταν η υγεία της μητέρας της επιδεινώθηκε. Ήταν εκεί όταν έφτασε ο Κάρολος. Και ήταν εκεί όταν η Ελισάβετ άφησε την τελευταία της πνοή.
Ο Κάρολος είχε ήδη δει τη μητέρα του πριν πληροφορηθεί ότι πέθανε
Ένα από τα πιο παράξενα περιστατικά εκείνης της ημέρας αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο που σε λίγες ώρες θα γινόταν βασιλιάς. Ο Κάρολος είχε προλάβει να δει τη μητέρα του στο Μπαλμόραλ και στη συνέχεια αποχώρησε.
Αργότερα επέστρεψε στο Birkhall, όπου, σύμφωνα με την αφήγηση του Robert Hardman, προσπάθησε να αποφορτιστεί για λίγο. Κάποια στιγμή βγήκε ακόμη και για να μαζέψει μανιτάρια. Τότε ήρθε το τηλεφώνημα.
Η Άννα τον κάλεσε να επιστρέψει επειγόντως στο κάστρο. Ο Κάρολος και η Καμίλα μπήκαν στο αυτοκίνητο και πήραν τον δρόμο για το Μπαλμόραλ.
Και ήταν μέσα στο αυτοκίνητο, πίσω από το τιμόνι, όταν έμαθε ότι η μητέρα του είχε πεθάνει. Ο ιδιωτικός γραμματέας του δέχθηκε το τηλεφώνημα από τον Sir Edward Young και στη συνέχεια ενημέρωσε τον Κάρολο, ο οποίος σταμάτησε το αυτοκίνητο.
Εκείνη ακριβώς τη στιγμή δεν πληροφορήθηκε μόνο ότι είχε χάσει τη μητέρα του. Έμαθε ότι ήταν πλέον βασιλιάς του Ηνωμένου Βασιλείου.
Το πιστοποιητικό θανάτου έδωσε μια απλή απάντηση
Η ώρα θανάτου καταγράφηκε επισήμως ως 15:10 στις 8 Σεπτεμβρίου 2022. Η αιτία θανάτου που αναγράφηκε στο πιστοποιητικό ήταν μία λέξη: «γήρανση». Το πιστοποιητικό καταχωρίστηκε από την πριγκίπισσα Άννα. Το γεγονός ότι η Ελισάβετ πέθανε στις 15:10 έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα ακόμη λόγο. Η ανακοίνωση προς το κοινό έγινε στις 18:30.
Για περισσότερες από τρεις ώρες, επομένως, η Ελισάβετ ήταν ήδη νεκρή, ενώ ο κόσμος γνώριζε μόνο ότι οι γιατροί της ανησυχούσαν. Η μοναρχία είχε περάσει από τη μία εποχή στην άλλη πριν ακόμη η είδηση φτάσει στο κοινό.
Το πιο προσωπικό σημείωμα για τον θάνατό της γράφτηκε μετά
Μια από τις σημαντικότερες αποκαλύψεις ήρθε το 2024, όταν έγινε γνωστό ένα σημείωμα του Sir Edward Young. Ο ιδιωτικός γραμματέας της κατέγραψε με εξαιρετικά λιτό τρόπο τις τελευταίες στιγμές της. Περιέγραψε τον θάνατό της ως «πολύ ήρεμο», σημειώνοντας ότι πέθανε στον ύπνο της και ότι δεν είχε αντιληφθεί τι συνέβαινε.
Η περιγραφή ήταν σχεδόν απογυμνωμένη από συναίσθημα. Και ακριβώς γι’ αυτό έγινε τόσο συγκλονιστική. Μετά από επτά δεκαετίες δημόσιας ζωής, αμέτρητες τελετές, κρίσεις, πολέμους, κυβερνήσεις και ιστορικές αλλαγές, το τέλος της περιγράφεται μέσα από λίγες λέξεις ενός ανθρώπου που βρισκόταν στον στενό της κύκλο.
Ο Χάρι έμαθε τον θάνατο από το BBC
Η ιστορία του πρίγκιπα Χάρι εκείνη την ημέρα έχει επίσης μια λεπτομέρεια που έχει συζητηθεί ιδιαίτερα. Ο Χάρι ταξίδευε μόνος προς τη Σκωτία, αφού είχε αποφασιστεί ότι η Μέγκαν Μαρκλ δεν θα πήγαινε μαζί του στο Μπαλμόραλ.
Στα απομνημονεύματά του υποστήριξε ότι, καθώς το αεροπλάνο άρχισε να κατεβαίνει, κοίταξε το κινητό του και στη συνέχεια μπήκε στην ιστοσελίδα του BBC. Εκεί διάβασε ότι η γιαγιά του είχε πεθάνει.Ο Χάρι έφτασε στο Μπαλμόραλ περίπου στις 20:00, αρκετές ώρες μετά τον θάνατο της Ελισάβετ. Η βασίλισσα είχε φύγει και ο πατέρας του ήταν πλέον βασιλιάς.
Γιατί το Μπαλμόραλ είχε τόσο μεγάλη σημασία για την Ελισάβετ
Ίσως, τελικά, το πιο παράξενο στοιχείο της ιστορίας να είναι ότι η Ελισάβετ δεν πέθανε στο Λονδίνο. Δεν πέθανε στο Μπάκιγχαμ. Δεν πέθανε στο Ουίνδσορ. Πέθανε στο μέρος που η ίδια είχε επιλέξει να περάσει τις τελευταίες ημέρες της.
Το Μπαλμόραλ ήταν για εκείνη κάτι πολύ διαφορετικό από μια ακόμη βασιλική κατοικία. Ήταν ο χώρος όπου μπορούσε να απομακρύνεται από την επίσημη ζωή, να βρίσκεται κοντά στη φύση, στα άλογα και στην οικογένειά της.
Χρόνια αργότερα, ο Κάρολος θα έλεγε ότι η μητέρα του «επέλεξε» να περάσει εκεί τις τελευταίες ημέρες της ζωής της. Η ίδια η Άννα είχε αποκαλύψει ότι η Ελισάβετ είχε σκεφτεί το πρακτικό πρόβλημα του να πεθάνει στη Σκωτία, μακριά από το Λονδίνο. Τελικά, όμως, παρέμεινε εκεί. Και εκεί πέθανε.
Τρεις ώρες που άλλαξαν τη βρετανική μοναρχία
Η βασίλισσα Ελισάβετ πέθανε στις 15:10 της 8ης Σεπτεμβρίου 2022. Στις 16:30 η πρωθυπουργός Λιζ Τρας ενημερώθηκε επισήμως για τον θάνατό της και στις 18:30 το Μπάκιγχαμ ανακοίνωσε την είδηση στον κόσμο.
Στο διάστημα ανάμεσα σε αυτές τις τρεις στιγμές, όμως, η βρετανική μοναρχία είχε ήδη περάσει σε μια νέα εποχή. Ο Κάρολος είχε γίνει αυτομάτως βασιλιάς, η βασιλική οικογένεια είχε συγκεντρωθεί στο Μπαλμόραλ και ένας μηχανισμός που είχε προετοιμαστεί επί χρόνια είχε τεθεί σε εφαρμογή.
Ήταν το Operation London Bridge, το λεπτομερές σχέδιο που είχε καταρτιστεί για την πρώτη αντίδραση του κράτους μετά τον θάνατο της μονάρχη. Η κωδική φράση που θα έδινε το σήμα για την ενεργοποίησή του ήταν σύντομη και ψυχρή: «London Bridge is down».
Μόλις ο προσωπικός γιατρός της Ελισάβετ επιβεβαίωσε τον θάνατό της, ο ιδιωτικός γραμματέας της, Sir Edward Young, επικοινώνησε με την πρωθυπουργό Λιζ Τρας και μετέφερε την είδηση χρησιμοποιώντας αυτή τη φράση. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε να ξεδιπλώνεται ένα πρωτόκολλο που είχε σχεδιαστεί για να ενημερωθούν με ασφαλή και συντονισμένο τρόπο οι ανώτατοι κρατικοί αξιωματούχοι, οι υπηρεσίες ασφαλείας, οι ένοπλες δυνάμεις και οι κυβερνήσεις της Κοινοπολιτείας, πριν η είδηση γίνει γνωστή στο ευρύ κοινό.
Η δημόσια ανακοίνωση θα ερχόταν αρκετές ώρες αργότερα. Όταν τελικά το Μπάκιγχαμ ανακοίνωσε ότι «η βασίλισσα πέθανε ειρηνικά στο Μπαλμόραλ», η Ελισάβετ είχε ήδη φύγει από τη ζωή για περισσότερες από τρεις ώρες. Η τελευταία της ημέρα, επομένως, δεν ήταν μόνο αυτή που είδε ο κόσμος μέσα από τις τηλεοπτικές εικόνες.
Ήταν και εκείνες οι ώρες πίσω από τις κλειστές πόρτες του Μπαλμόραλ, όταν η οικογένειά της γνώριζε την αλήθεια, ο Κάρολος είχε ήδη γίνει βασιλιάς και το κράτος προετοιμαζόταν για την αλλαγή εποχής χωρίς ακόμη να έχει ενημερωθεί το κοινό.
Και ίσως αυτό είναι το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της τελευταίας ημέρας της Ελισάβετ: ενώ εκατομμύρια άνθρωποι περίμεναν να μάθουν τι συνέβαινε στη βασίλισσα, η ιστορία είχε ήδη αλλάξει.
Η Ελισάβετ δεν άφησε πίσω της μια τελευταία μεγάλη δημόσια δήλωση. Άφησε ένα τελευταίο ημερολόγιο, ένα ήσυχο τέλος στο αγαπημένο της Μπαλμόραλ και έναν θρόνο που, μέσα σε λίγες ώρες, πέρασε στον γιο της. Τον Κάρολο Γ΄.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
