Τα συμπληρώματα διατροφής έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητα πολλών ανθρώπων με υπέρταση. Μαγνήσιο, σκόρδο, κάλιο, συνένζυμο Q10, φυτικά εκχυλίσματα και προϊόντα που υπόσχονται «υποστήριξη της καρδιάς» ή «φυσική ρύθμιση της πίεσης» βρίσκονται εύκολα στα ράφια και στο διαδίκτυο.
Το πρόβλημα είναι ότι «φυσικό» δεν σημαίνει απαραίτητα ακίνδυνο, ενώ ένα συμπλήρωμα δεν είναι αυτομάτως κατάλληλο επειδή πωλείται χωρίς συνταγή. Το αμερικανικό National Center for Complementary and Integrative Health προειδοποιεί ότι ορισμένα φυτικά προϊόντα μπορούν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση ή να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την υπέρταση. Αυτά είναι επτά από τα συχνότερα λάθη που αξίζει να αποφεύγονται.
Θεωρούμε ότι «φυσικό» σημαίνει και ασφαλές
Ένα φυτικό εκχύλισμα μπορεί να έχει ισχυρή βιολογική δράση, όπως ακριβώς και μια φαρμακευτική ουσία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η γλυκόριζα. Η γλυκυρριζίνη που περιέχει μπορεί να οδηγήσει σε:
- κατακράτηση νατρίου,
- απώλεια καλίου και
- αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Σε μεγάλες ποσότητες ή με παρατεταμένη χρήση έχουν αναφερθεί ακόμη και σοβαρές διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Το NCCIH επισημαίνει ότι ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ανθρώπους με υπέρταση, καρδιακή ή νεφρική νόσο.
Αντίστοιχα, η American Heart Association περιλαμβάνει τη φυσική γλυκόριζα και ορισμένα διεγερτικά φυτικά προϊόντα μεταξύ των ουσιών που μπορεί να δυσκολέψουν τον έλεγχο της πίεσης.
Αντικαθιστούμε τα φάρμακα με ένα συμπλήρωμα
Μαγνήσιο, σκόρδο, συνένζυμο Q10 και άλλα συστατικά έχουν μελετηθεί για πιθανή επίδραση στην αρτηριακή πίεση. Αυτό όμως απέχει πολύ από το να θεωρηθούν ισοδύναμα με μια αποδεδειγμένη αντιυπερτασική θεραπεία.
Η American Heart Association είναι σαφής: δεν υπάρχουν ειδικά χάπια, βιταμίνες ή «φυσικά» σκευάσματα που να μπορούν να αντικαταστήσουν τα συνταγογραφούμενα φάρμακα και τις τεκμηριωμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Η υπέρταση άλλωστε συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, ενώ μπορεί στο μεταξύ να επιβαρύνει:
- καρδιά,
- εγκέφαλο,
- νεφρούς και
- αγγεία.
Επομένως, η διακοπή ή μείωση της αγωγής χωρίς ιατρική οδηγία μπορεί να είναι επικίνδυνη.
Δεν λέμε στον γιατρό τι άλλο παίρνουμε
Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν τα συνταγογραφούμενα φάρμακά τους, αλλά ξεχνούν τις βιταμίνες, τα βότανα, τα προϊόντα αδυνατίσματος ή τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα. Αυτό μπορεί να κρύβει σημαντικό κίνδυνο.
Ο FDA προειδοποιεί ότι ορισμένα συμπληρώματα μπορούν να μεταβάλουν:
- την απορρόφηση,
- τον μεταβολισμό ή
- την αποβολή ενός φαρμάκου.
Έτσι, η φαρμακευτική ουσία μπορεί να δράσει περισσότερο ή λιγότερο από όσο πρέπει.
Για αυτό είναι καλή πρακτική να έχετε σε κάθε ιατρικό ραντεβού μια πλήρη λίστα με φάρμακα, βιταμίνες, φυτικά προϊόντα και συμπληρώματα, μαζί με τις δόσεις τους. Την ίδια σύσταση δίνει και η American Heart Association.
Παίρνουμε πολλά προϊόντα μαζί επειδή «το καθένα βοηθά λίγο»
Το γεγονός ότι δύο ή τρία προϊόντα διαφημίζονται για την καρδιά δεν σημαίνει ότι ο συνδυασμός τους είναι πιο αποτελεσματικός. Μπορεί, αντίθετα, να αυξηθεί η συνολική δόση ενός συστατικού ή να εμφανιστούν απρόβλεπτες αλληλεπιδράσεις.
Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων έχει επισημάνει ότι ο κίνδυνος τοξικότητας μπορεί να είναι μεγαλύτερος όταν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα περισσότερα από ένα φυτικά προϊόντα ή όταν αυτά συνδυάζονται με φάρμακα.
Ο FDA επίσης αναφέρει ότι τα προβλήματα γίνονται πιθανότερα όταν κάποιος συνδυάζει συμπληρώματα, τα αναμειγνύει με φάρμακα ή λαμβάνει υψηλές δόσεις.
Δεν γνωρίζουμε ότι ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να ανεβάσουν την πίεση
Η γλυκόριζα δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Το πικρό πορτοκάλι χρησιμοποιείται σε ορισμένα προϊόντα αδυνατίσματος και «ενέργειας» και περιέχει p-συνεφρίνη, μια ουσία με διεγερτικές ιδιότητες. Ωστόσο, εδώ χρειάζεται μεγαλύτερη επιστημονική ακρίβεια από αυτή που συχνά συναντάμε στο διαδίκτυο.
Σύμφωνα με το NCCIH, τα στοιχεία για τις επιδράσεις του πικρού πορτοκαλιού στην καρδιά και στην αρτηριακή πίεση δεν είναι οριστικά: ορισμένες μελέτες έχουν δείξει αύξηση πίεσης ή καρδιακού ρυθμού, ενώ άλλες όχι. Έχουν επίσης αναφερθεί σοβαρά καρδιαγγειακά περιστατικά σε χρήστες προϊόντων που το περιείχαν, αλλά συχνά τα σκευάσματα είχαν πολλά συστατικά, οπότε δεν μπορεί να αποδοθεί με βεβαιότητα η αιτία στη ρ-συνεφρίνη.
Το πρακτικό μήνυμα παραμένει το ίδιο: όποιος έχει υπέρταση δεν πρέπει να θεωρεί αδιάφορο ένα διεγερτικό φυτικό προϊόν απλώς επειδή πωλείται ως συμπλήρωμα.
Αυξάνουμε μόνοι μας τη δόση — ιδιαίτερα του καλίου
Στα συμπληρώματα, το «περισσότερο» δεν σημαίνει αναγκαστικά «καλύτερο». Το κάλιο είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι νεότερες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για την υπέρταση υποστηρίζουν την αύξηση της πρόσληψης καλίου κυρίως μέσω μιας διατροφής πλούσιας σε φρούτα και λαχανικά, αλλά τονίζουν ότι η υπερβολική συμπληρωματική χορήγηση πρέπει να αποφεύγεται.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε ανθρώπους με νεφρική νόσο και σε όσους λαμβάνουν φάρμακα που μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα καλίου. Το NIH Office of Dietary Supplements αναφέρει ότι ορισμένα αντιυπερτασικά μειώνουν την αποβολή καλίου από τα νεφρά και μπορούν να συμβάλουν σε υπερκαλιαιμία, η οποία σε σοβαρές περιπτώσεις προκαλεί επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες.
Γι’ αυτό το συμπλήρωμα καλίου δεν είναι κάτι που πρέπει να ξεκινά κανείς αυθαίρετα επειδή «κάνει καλό στην πίεση».
Αγοράζουμε με βάση τις υποσχέσεις της ετικέτας
Λέξεις όπως «heart support», «cardio», «natural blood pressure» ή «detox» μπορούν να δημιουργήσουν μια ψευδή αίσθηση αποτελεσματικότητας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα συμπληρώματα ρυθμίζονται ως τρόφιμα και όχι ως φάρμακα, ενώ η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει κανόνες για την ασφάλεια, τη σύνθεση και την επισήμανσή τους. Η EFSA και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγούν ότι τα προϊόντα αυτά είναι συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών ή άλλων ουσιών με διατροφική ή φυσιολογική δράση.
Σημαντικό είναι επίσης ότι στην ΕΕ δεν επιτρέπεται ένα συμπλήρωμα να παρουσιάζεται ως προϊόν που προλαμβάνει, θεραπεύει ή θεραπεύει μια ασθένεια.
Στην Ελλάδα, ο ΕΟΦ διαθέτει ειδική διαδικασία γνωστοποίησης για τα συμπληρώματα διατροφής, ενώ δημοσιεύει και ανακοινώσεις ή απαγορεύσεις προϊόντων όταν προκύπτουν ζητήματα ασφάλειας.
Αυτό είναι πιο χρήσιμο για τον Έλληνα καταναλωτή από το να βασίζεται αποκλειστικά σε αμερικανικές σφραγίδες ελέγχου όπως USP ή NSF, οι οποίες μπορούν να παρέχουν πληροφορίες για την ποιότητα συγκεκριμένων προϊόντων αλλά δεν αποτελούν ελληνική ή ευρωπαϊκή έγκριση αποτελεσματικότητας.
Τι πραγματικά βοηθά την πίεση
Το πιο σημαντικό ίσως είναι να μη χαθεί η μεγάλη εικόνα. Οι σύγχρονες οδηγίες για την υπέρταση δίνουν πολύ μεγαλύτερο βάρος σε παρεμβάσεις με ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση:
- λιγότερο αλάτι,
- διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά,
- επαρκές κάλιο μέσω τροφών,
- τακτική άσκηση,
- έλεγχο του σωματικού βάρους και
- περιορισμό του αλκοόλ.
Τα συμπληρώματα μπορεί να έχουν θέση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν υπάρχει διαπιστωμένη έλλειψη ή σαφής ιατρική ένδειξη. Αλλά αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να αντιμετωπίζεται ένα συμπλήρωμα σαν «φυσικό αντιυπερτασικό».
Το βασικό μήνυμα
Για κάποιον με υψηλή αρτηριακή πίεση, η ασφαλέστερη πρακτική είναι απλή:
- μην ξεκινάτε,
- μη συνδυάζετε και
- μην αυξάνετε τη δόση συμπληρωμάτων
χωρίς να γνωρίζει ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας τι ακριβώς λαμβάνετε.
Η υπέρταση είναι ένας από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο. Και όταν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία, το μεγαλύτερο λάθος μπορεί να είναι να την υπονομεύσουμε προσπαθώντας να την αντικαταστήσουμε με κάτι που απλώς - «φυσικό» στην ετικέτα.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
