Ο βασιλιάς Κάρολος και ο Εμανουέλ Μακρόν θα σταθούν σήμερα μπροστά σε ένα έργο που αφηγείται μια από τις πιο καθοριστικές στιγμές της αγγλικής ιστορίας. Η Ταπισερί της Μπαγιέ, ένα κέντημα μήκους περίπου 70 μέτρων που δημιουργήθηκε τον 11ο αιώνα, βρίσκεται στο Λονδίνο με γαλλικό δάνειο και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Αγγλία από την εποχή της δημιουργίας της.
Η εικόνα έχει τη δική της ειρωνεία. Ο Γάλλος πρόεδρος παραδίδει προσωρινά στη Βρετανία ένα από τα σημαντικότερα τεκμήρια της γαλλικής και ευρωπαϊκής μεσαιωνικής ιστορίας, ώστε να εκτεθεί στο Βρετανικό Μουσείο, ενώ στην ίδια πόλη εξακολουθούν να εκτίθενται τα Γλυπτά του Παρθενώνα, τα οποία η Ελλάδα ζητά εδώ και δεκαετίες να επιστρέψουν στην Αθήνα.
Η συμφωνία για την Ταπισερί της Μπαγιέ δεν αφορά μόνο την έκθεση ενός αρχαίου αντικειμένου. Συνοδεύεται από αμοιβαίες πολιτιστικές ανταλλαγές, καθώς το Βρετανικό Μουσείο θα δανείσει στη Γαλλία αντικείμενα όπως οι θησαυροί του Sutton Hoo και τα Lewis Chessmen.
Και κάπως έτσι, η σημερινή επίσκεψη του Καρόλου και του Μακρόν αποκτά ένα δεύτερο επίπεδο.
Η ιστορία που αφηγείται η Ταπισερί
Η Ταπισερί της Μπαγιέ κατα- τα γεγονότα που οδήγησαν στη νορμανδική κατάκτηση της Αγγλίας το 1066. Η αφήγηση ξεκινά από τα γεγονότα του 1064 και φτάνει στη Μάχη του Χέιστινγκς, στις 14 Οκτωβρίου 1066, όπου ο Γουλιέλμος, δούκας της Νορμανδίας, επικράτησε του Χάρολντ Γκόντουινσον. Δύο μήνες αργότερα, στις 25 Δεκεμβρίου, στέφθηκε βασιλιάς της Αγγλίας στο Αβαείο του Γουέστμινστερ.
Το έργο δεν είναι, στην πραγματικότητα, ταπισερί με την τεχνική έννοια του όρου. Πρόκειται για κέντημα πάνω σε λινό ύφασμα, μήκους περίπου 70 μέτρων και ύψους 50 εκατοστών, με 58 σκηνές και εκατοντάδες μορφές, ζώα, άλογα και πλοία.
Πιθανότατα παραγγέλθηκε από τον επίσκοπο Όντο του Μπαγιέ, ετεροθαλή αδελφό του Γουλιέλμου του Κατακτητή, και θεωρείται ότι κατασκευάστηκε στην Αγγλία τον 11ο αιώνα.
Η παρουσία της σήμερα στο Λονδίνο έχει επομένως κάτι περισσότερο από μουσειακό ενδιαφέρον. Ένα έργο που δημιουργήθηκε για να αφηγηθεί πώς ένας Νορμανδός ηγεμόνας κατέκτησε την Αγγλία επιστρέφει, σχεδόν χίλια χρόνια αργότερα, στη χώρα που αποτελεί τον βασικό πρωταγωνιστή της ιστορίας του.
Και στο ίδιο μουσείο βρίσκονται τα Γλυπτά του Παρθενώνα
Η σύγκριση με τα Γλυπτά του Παρθενώνα είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Η Γαλλία συμφώνησε να στείλει προσωρινά στη Βρετανία την Ταπισερί της Μπαγιέ, ενώ το Βρετανικό Μουσείο εξακολουθεί να διατηρεί στη συλλογή του 15 μετόπες, 17 γλυπτά από τα αετώματα και περίπου 75 μέτρα από την αυθεντική ζωφόρο του Παρθενώνα.
Η Ελλάδα έχει ζητήσει επίσημα την επιστροφή των Γλυπτών από το 1983. Το Βρετανικό Μουσείο, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και τάσσεται υπέρ της παραμονής τους στο Λονδίνο, θεωρώντας ότι η παρουσία τους στη βρετανική συλλογή έχει εκπαιδευτική και πολιτιστική αξία.
Υπάρχει όμως μια εξέλιξη που κάνει τη σημερινή εικόνα ακόμη πιο ενδιαφέρουσα: Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η επιτυχία της συμφωνίας για την Ταπισερί της Μπαγιέ θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για μια μελλοντική συμφωνία γύρω από τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Η συζήτηση αφορά πιθανό δανεισμό, ενώ η Αθήνα επιμένει στο αίτημα της μόνιμης επιστροφής τους.
Ένα δάνειο που δείχνει τι μπορούν να κάνουν τα μουσεία
Η περίπτωση της Μπαγιέ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς επειδή δείχνει ότι ένα πολιτιστικό αντικείμενο μπορεί να ταξιδέψει χωρίς να χαθεί η σχέση του με τη χώρα προέλευσής του.
Το γαλλικό μουσείο της Μπαγιέ παραμένει κλειστό για εργασίες ανακαίνισης έως το φθινόπωρο του 2027. Στο διάστημα αυτό, η Ταπισερί έχει παραχωρηθεί στη Βρετανία για την έκθεση που θα ανοίξει για το κοινό στις 10 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει έως τον Ιούλιο του 2027. Στη συνέχεια προβλέπεται η επιστροφή της στη Γαλλία.
Η συμφωνία συνοδεύεται από αντίστροφη κίνηση: βρετανικά αντικείμενα θα ταξιδέψουν στη Γαλλία. Πρόκειται για μια μορφή πολιτιστικής συνεργασίας που το ίδιο το Βρετανικό Μουσείο παρουσιάζει ως μοντέλο ανταλλαγής μεταξύ δύο χωρών.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το ερώτημα που επανέρχεται μαζί με την παρουσία του Καρόλου και του Μακρόν στο μουσείο: αν ένα σχεδόν 1.000 ετών κειμήλιο μπορεί να περάσει τη Μάγχη για να επιστρέψει προσωρινά στον τόπο όπου συνδέθηκε με την ιστορία του, θα μπορούσε να υπάρξει αντίστοιχη λύση για τα Γλυπτά του Παρθενώνα;
Μέχρι σήμερα, η απάντηση δεν έχει δοθεί. Το Βρετανικό Μουσείο συνεχίζει να τα εκθέτει στο Λονδίνο και η ελληνική διεκδίκηση της επιστροφής τους στην Αθήνα παραμένει ανοιχτή.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
